Tấm áo không làm nên luật sư Thứ năm, 22/1/2026, 19:37 (GMT+7) The Case of Proclamations (Vụ án các Tuyên cáo Hoàng gia) được xem là một án lệ quan trọng trong lịch sử hiến pháp Anh. Năm 1610, Vua James I ban hành các tuyên cáo cấm xây dựng công trình mới tại London và cấm sản xuất bột mì hồ để làm cứng cổ áo, nhằm bảo toàn nguồn lương thực, dù trước nay những hoạt động này hoàn toàn hợp pháp. Nghị viện từ đó đưa ra băn khoăn cốt lõi: Nhà vua liệu có thẩm quyền ra luật bằng các sắc lệnh?Sir Edward Coke - Chánh án tối cao, đồng thời là một trong những luật gia vĩ đại nhất lịch sử Anh - cùng ba luật sư khác được triệu tập đến trước Hội đồng Tư vấn của Nhà vua (Privy Council). Tại đây, sau khi thảo luận với đồng nghiệp, Coke tuyên bố, lập pháp là việc của Nghị viện: "Nhà vua không có đặc quyền nào ngoài những gì luật pháp của vùng đất này cho phép".Các tư liệu lịch sử còn nhắc tới chi tiết kịch tính hơn, là trong một cuộc tranh luận trực tiếp khác, trước cơn giận của Vua, Coke từng quỳ xuống xin lòng khoan dung nhưng vẫn giữ vững quan điểm: "Nhà vua không đứng dưới người nào, nhưng đứng dưới Thượng đế và Luật pháp".Đến nay, người trong giới luật không xa lạ gì với bức chân dung Coke trong bộ đồ pháp lý trang trọng - áo choàng đỏ và mũ trắng, như một biểu tượng cho sự thượng tôn pháp luật.Áo choàng của luật sư đầu tiên được áp dụng ở Anh, sau đó lan sang các quốc gia khác từ thế kỷ 17. Dù cho muôn vàn thứ trên thế giới này đã đổi thay, loài người đã định nghĩa lại mọi thứ qua bao nhiêu cuộc cách mạng, truyền thống này vẫn giữ nguyên.Mới đây, tôi được tiếp cận Đề án thay đổi trang phục của luật sư do Liên đoàn Luật sư Việt Nam thực hiện, gửi rộng rãi tới các luật sư để xin ý kiến.Đề án dày 30 trang được thực hiện đầy đủ, công phu và cầu thị, có căn cứ pháp lý, căn cứ thực tế từ các quốc gia theo hệ thống thông luật cổ điển hoặc có bề dày lịch sử hoạt động pháp lý như Anh, Pháp; đến những nước có quan hệ gần gũi với Việt Nam như Lào, Trung Quốc, Thái Lan; hay những nền tư pháp đáng học hỏi như Hàn Quốc, Singapore. Từ các phân tích, đánh giá đó, Đề án đề xuất trang phục mới thống nhất cho luật sư Việt Nam là áo choàng đen thay cho áo vest như quy định hiện tại.Đề án này là một khuôn mẫu đáng tham khảo cho việc chuẩn hóa cách trình bày các ý định và ý tưởng của mọi tổ chức, trước khi đưa ra phát ngôn hoặc công bố rộng rãi.Nhưng quay lại với một nội dung bên trong - là tấm áo choàng. Ở Anh, không chỉ có áo choàng luật sư không thay đổi sau gần 500 năm, có những án lệ từ thế kỷ 12-13 nay vẫn được công nhận.Gần gũi hơn, Anh vẫn duy trì hệ thống vòi nước nóng - lạnh riêng biệt, một bên nóng bỏng tay và một bên lạnh thấu xương, ổ cắm điện dùng chuẩn cắm riêng, công tắc đèn giật dây, xe cộ đều đi bên trái.Tất cả những thứ từ vài trăm năm trước vẫn được dùng cho đến ngày này, bởi người Anh có một nguyên tắc - bất thành văn nhưng lại trở thành bản sắc: If it ain’t broke, don’t fix it - Nếu không hỏng, đừng cố sửa.Những hệ thống tưởng như kỳ quặc vẫn được người Anh duy trì, không phải vì họ không biết cách làm hiện đại hơn, mà vì cái đang có vẫn vận hành ổn định và rẻ hơn để duy trì. Hệ thống vòi nước nóng - lạnh tách biệt là một ví dụ điển hình: cấu tạo đơn giản, ít bộ phận trung gian, hỏng ở đâu sửa ở đó, không cần can thiệp đồng bộ toàn bộ hệ thống. So với các vòi trộn hiện đại, việc bảo trì dễ hơn, chi phí thấp hơn và rủi ro kỹ thuật cũng nhỏ hơn nhiều.Từ những lựa chọn rất đời thường như vậy, có thể thấy nguyên tắc "chưa hỏng, đừng sửa" không hề là biểu hiện của sự bảo thủ hay sợ thay đổi. Ngược lại, đó là một dạng khôn ngoan đã được chắt lọc qua thời gian. Nguyên tắc này thừa nhận rằng có những thiết chế, thói quen và biểu tượng không chỉ tồn tại để vận hành cho trơn tru, mà còn để tích lũy niềm tin, sự quen thuộc và cảm giác ổn định cho xã hội. Mỗi lần thay đổi một khuôn mẫu đã ăn sâu vào đời sống, cái mất đi không chỉ là hình thức cũ, mà còn là lớp ký ức và trật tự đã được cộng đồng chấp nhận.Quan trọng hơn, nguyên tắc "không hỏng - đừng sửa" buộc người ta phải trả lời những câu hỏi nghiêm khắc trước khi sửa đổi bất kỳ thứ gì: vấn đề thực sự nằm ở đâu, và cái mới có chắc chắn tốt hơn cái đang có? Khi không có câu trả lời thuyết phục, chọn đứng yên không phải là trì trệ, mà là sự thận trọng cần thiết - một lựa chọn ưu việt trong quản trị xã hội, nơi không phải mọi tiến bộ đều đến từ thay đổi, mà nhiều khi đến từ việc biết không cần thay đổi. Nguyên tắc "chưa hỏng, đừng sửa" cũng vì thế bộc lộ rõ ưu thế của nó: tiết kiệm nguồn lực, hạn chế rủi ro, và cho phép xã hội dành năng lượng cho những thay đổi thực sự cần thiết.Đề án của Liên đoàn nêu một số hạn chế, bất cập của trang phục hiện nay nhưng phần này còn nhẹ, chưa đủ cho thấy mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng, hoặc làm suy giảm đáng kể đến vị thế nghề nghiệp, hay cản trở hoạt động tranh tụng của luật sư.Hơn nữa, tấm áo không làm nên luật sư. Thứ cần thay đổi, cải thiện cho tốt hơn nằm ở chỗ khác. Vai trò của luật sư được khẳng định thông qua sự tôn trọng thực chất quyền tranh tụng, thông qua vị thế bình đẳng giữa bên buộc tội và bên bào chữa trong tố tụng. Uy tín của một nền tư pháp không đến từ hình thức bên ngoài, mà đến từ việc các nguyên tắc ấy có được vận hành nhất quán trong thực tiễn hay không.Sir Edward Coke luôn được nhớ đến trong bộ áo choàng đỏ và chiếc mũ trắng. Nhưng điều khiến ông trở thành biểu tượng chính là ở tinh thần thượng tôn pháp luật, ở sự dấn thân để bảo đảm quyền lực của hiến pháp.Bùi Phú Châu Link bài viết: https://vnexpress.net/Tam-ao-khong-lam-nen-luat-su-5008841.html Facebook Google Tweet Danh mục tin tức Tin tức liên quan Trách nhiệm giải trình của cường quốc Cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hôm 28/2 đã đánh trúng trường nữ sinh Shajareh Tayyebeh ở huyện Minab. Bong bóng du lịch Khi một video TikTok về "dốc Đại Lý" lan truyền đầu năm 2025, hàng nghìn người đổ về Quy Nhơn, Vũng Tàu, Đà Lạt. Nhà 'siêu xẹc' Tết năm nay, tôi có cuộc hẹn với người bạn cũ ở Gò Vấp. Hắn bảo: "Nhà tao ở hẻm 380, nhưng phải rẽ mấy lần lận. Mày gửi xe đầu hẻm rồi gọi tao ra đón, không thì lạc như chơi". Khám bệnh cho bác sĩ Tôi đang làm việc tại một trường đại học ở Australia. Trưởng khoa của tôi là chuyên gia về sức khỏe tâm thần trong lĩnh vực quản trị nhân sự. Y đức và y thuật Cuối năm ngoái, khi tới thăm điều dưỡng Nguyễn Thị Thùy Trang - người đã dũng cảm che chắn cho trẻ sơ sinh trong vụ truy sát tại Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An - tôi xem rất kỹ bản phác họa mô tả vị trí hơn 10 vết đâm mà chị phải chịu đựng. 'Xiên bẩn' Gần đây tôi mới biết đến từ “xiên bẩn”. Cái tên này có lẽ do chính học sinh đặt ra. Các em hiểu rõ chữ “bẩn” trong món ăn nhưng vẫn vô tư rủ nhau thưởng thức hàng ngày. AI và cái bẫy năng suất Trong nhiều năm, trí tuệ nhân tạo được quảng bá như liều thuốc tăng lực cho một nền kinh tế toàn cầu đang mệt mỏi. Năng suất được kỳ vọng tăng vọt và trở thành cú hích cho tăng trưởng toàn cầu. Tết 'vị KFC' Những ngày Tết, tôi dạy con trai vẽ cung tên bằng vôi trắng trừ tà. Kế hoạch đón 'đại bàng non' Gần đây, khi đọc tin về định hướng xây dựng trung tâm tài chính quốc tế ở TP HCM, tôi nhớ lại những ngày làm trong một startup ở Mỹ. Muốn quả ngọt, ngại gieo nhân lành Sáng mùng một Tết năm nào tôi cũng về chùa. Tôi lễ Phật, thắp nén hương đầu năm, rồi ngồi bên hiên nghe thầy trụ trì kể chuyện đạo, chuyện đời. Rặt giọng miền Tây Tôi sinh ra và lớn lên tại Sài Gòn và yêu thiết tha vùng đất Nam bộ, đặc biệt là lời ăn tiếng nói của người dân - phương ngữ vùng miền. Nhưng theo thời gian, tôi thực buồn lòng thấy nó đang mai một dần. Tết ở chung cư Vì nhiều lý do, nhiều năm nay gia đình tôi thường ở lại chung cư vào dịp Tết. Tết vừa vặn Tôi đang lúi húi cắm cành đào hiếm hoi kiếm được để an ủi tâm trạng “Tết này con không về” thì có tin nhắn: “Nhà tôi với hai nhà nữa sắp qua du lịch, tiện thể trốn Tết, đầu cầu Tokyo chuẩn bị đón nhé”. Tự tạo Tết cho mình Có những cái Tết, người ta không ở nhà. Không có mùi bánh tét mới vớt khỏi nồi, không nghe tiếng xe chở mai chạy ngang hẻm, không có khoảnh khắc dọn bàn thờ cùng mẹ, bên cái lưng còng của ba cúi xuống lau lại từng chiếc lư đồng. Cành đào và cơn bão giá Thời sinh viên, tôi từng có thói quen giống nhiều người: chờ đến chiều ba mươi mới đi mua đào, và có màn “cân não” với người bán để kiếm được giá hời vào thời khắc ngày cùng tháng tận. Xem tất cả