IELTS - liều doping sai chỗ Thứ tư, 21/1/2026, 07:02 (GMT+7) Những nỗ lực kêu gọi đừng "thần thánh hóa" IELTS dường như đã có tác động, khi mùa tuyển sinh năm nay, nhiều trường đại học hạn chế quy đổi chứng chỉ IELTS thành điểm 10 tuyệt đối. Nhưng đọc kỹ đề án tuyển sinh của các trường, tôi nhận thấy sự bất hợp lý trong tư duy vẫn còn nguyên, khi chính sách "cộng điểm ưu tiên" vẫn tồn tại, dù đã bắt đầu được siết lại. Việc cộng 1-2 điểm vào tổng điểm xét tuyển cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ, dưới lăng kính sư phạm và quản trị công, cần được xem xét lại một cách thận trọng.Đầu tiên, phải nhìn thẳng vào sự phi logic trong đo lường đánh giá (psychometrics). Điểm xét tuyển đại học là con số đại diện cho năng lực chuyên biệt để theo học một ngành nghề. Bài thi Toán đo tư duy logic, Sinh học đo kiến thức sự sống, Văn học đo cảm thụ.Khi các trường cộng điểm tiếng Anh vào tổng điểm xét tuyển của một ngành không chuyên ngữ (như Y khoa, Kỹ thuật, Kiến trúc...), họ đang thực hiện một phép tính ít ý nghĩa. Cách làm này có thể hình dung như việc ghép hai thước đo vốn phản ánh những năng lực khác nhau, khiến kết quả tổng hợp trở nên khó diễn giải về mặt học thuật. Hậu quả của phương thức này là một thí sinh có IELTS 7.0, cộng với điểm chuyên môn trung bình, được lợi hơn nhiều so với một thí sinh điểm chuyên môn tốt nhưng chưa có điều kiện học tiếng Anh.Đây chính là sự nhầm lẫn giữa vai trò của công cụ (phương tiện) và năng lực học thuật (nội dung) cốt lõi. Tiếng Anh chỉ là chiếc xe chở tri thức. Ưu tiên chiếc xe đẹp mà bỏ qua việc người lái có biết đường hay không là sự thiên lệch trong đào tạo nhân lực. Ưu tiên công cụ lấn át tư duy nền tảng là biểu hiện của sự "lệch chuẩn" trong thang đo giá trị.Nhìn ra thế giới, ta sẽ thấy khác biệt. Tại các nền giáo dục tiên tiến như Mỹ hay Anh, Australia, các chứng chỉ chuẩn hóa như TOEFL hay IELTS thường chỉ đóng vai trò là điều kiện cần (ngưỡng sàn) với sinh viên quốc tế, để chứng minh khả năng nghe hiểu bài giảng. Nó là thủ tục Pass/Fail (Đạt/ Không đạt), chứ không phải là công cụ để cộng điểm cạnh tranh với năng lực học thuật.Chẳng hạn, Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) hay Đại học Harvard không cộng thêm điểm vào bài thi SAT Math (Toán) của thí sinh chỉ vì thí sinh đó có chứng chỉ tiếng Pháp hay Tây Ban Nha xuất sắc. Họ rạch ròi: Toán là Toán, Ngôn ngữ là Ngôn ngữ.Gần hơn là Trung Quốc, nơi có kỳ thi Cao khảo (Gaokao - Tuyển sinh đại học) khốc liệt nhất thế giới. Tiếng Anh là môn thi bắt buộc, nhưng họ không chấp nhận dùng các chứng chỉ tư nhân (như IELTS) để thay thế hay cộng điểm vào điểm thi quốc gia. Họ hiểu rằng, để đảm bảo tính công bằng cho hàng triệu thí sinh từ nông thôn đến thành thị, thước đo phải là duy nhất và do nhà nước kiểm soát.Tôi không phủ nhận tầm quan trọng của IELTS cũng như nỗ lực của các thí sinh sở hữu chứng chỉ này. Nhưng xét trên quy mô, tính chất một cuộc thi lớn, có thể quyết định tương lai hàng triệu người, việc dùng nó như một lợi thế để vượt qua rào cản chuyên môn là lựa chọn chính sách cần cân nhắc kỹ hơn, để tiệm cận các nguyên tắc tuyển sinh khoa học đang được áp dụng phổ biến trên thế giới.Về mặt chính sách xã hội, IELTS là cuộc chơi của tài chính. Lệ phí thi và chi phí ôn luyện lên đến hàng chục triệu đồng biến nó thành "tấm vé ưu tiên" của con nhà có điều kiện. Tôi từng thấy có những ý kiến phản biện rằng, học sinh nông thôn có hết cơ hội đâu, vẫn còn những phương thức khác, như xét học bạ, thi đánh giá năng lực tư duy. Nhưng ngay cả các phương thức ấy cũng phô bày những bất công nhất định giữa học sinh giàu và nghèo (do biến tướng triển khai xét học bạ), học sinh thành thị và nông thôn (do yếu thế hơn về điều kiện đi lại dự thi đánh giá năng lực tư duy).Các trường đại học, nơi vận hành bằng ngân sách, thuế và học phí của người học có sứ mệnh đảm bảo công bằng cơ hội (equity). Khi dùng quyền tự chủ để cộng điểm IELTS, các trường đang tạo ra những rào cản vô hình về cơ hội tiếp cận giáo dục, khiến cho những "viên ngọc thô" vùng nông thôn gặp nhiều bất lợi hơn trong cuộc cạnh tranh đầu đời.Đây là "tư duy giật lùi" trong triết lý giáo dục. Thưởng điểm nhờ có chứng chỉ IELTS là cách dễ nghĩ nhất trong tuyển sinh nhưng đi ngược với sứ mệnh của đại học là đào tạo, biến một người có tố chất thành nhân tài, chứ không chỉ ưu tiên tuyển chọn những thí sinh đã có sẵn điều kiện đầu tư tốt từ trước.Ngoại ngữ là đôi cánh để hội nhập, không ai phủ nhận điều đó. Nhưng đôi cánh không thể thay thế cái đầu - cũng như công cụ không thể thay cho mục đích. Hãy trả lại vị trí đúng của chứng chỉ ngoại ngữ: nên là chuẩn đầu ra bắt buộc để sinh viên tốt nghiệp, chứ không phải là "liều doping đầu vào" làm méo kết quả tuyển sinh.Hoàng Ngọc Vinh Link bài viết: https://vnexpress.net/IELTS-lieu-doping-sai-cho-5008021.html Facebook Google Tweet Danh mục tin tức Tin tức liên quan Trách nhiệm giải trình của cường quốc Cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hôm 28/2 đã đánh trúng trường nữ sinh Shajareh Tayyebeh ở huyện Minab. Bong bóng du lịch Khi một video TikTok về "dốc Đại Lý" lan truyền đầu năm 2025, hàng nghìn người đổ về Quy Nhơn, Vũng Tàu, Đà Lạt. Nhà 'siêu xẹc' Tết năm nay, tôi có cuộc hẹn với người bạn cũ ở Gò Vấp. Hắn bảo: "Nhà tao ở hẻm 380, nhưng phải rẽ mấy lần lận. Mày gửi xe đầu hẻm rồi gọi tao ra đón, không thì lạc như chơi". Khám bệnh cho bác sĩ Tôi đang làm việc tại một trường đại học ở Australia. Trưởng khoa của tôi là chuyên gia về sức khỏe tâm thần trong lĩnh vực quản trị nhân sự. Y đức và y thuật Cuối năm ngoái, khi tới thăm điều dưỡng Nguyễn Thị Thùy Trang - người đã dũng cảm che chắn cho trẻ sơ sinh trong vụ truy sát tại Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An - tôi xem rất kỹ bản phác họa mô tả vị trí hơn 10 vết đâm mà chị phải chịu đựng. 'Xiên bẩn' Gần đây tôi mới biết đến từ “xiên bẩn”. Cái tên này có lẽ do chính học sinh đặt ra. Các em hiểu rõ chữ “bẩn” trong món ăn nhưng vẫn vô tư rủ nhau thưởng thức hàng ngày. AI và cái bẫy năng suất Trong nhiều năm, trí tuệ nhân tạo được quảng bá như liều thuốc tăng lực cho một nền kinh tế toàn cầu đang mệt mỏi. Năng suất được kỳ vọng tăng vọt và trở thành cú hích cho tăng trưởng toàn cầu. Tết 'vị KFC' Những ngày Tết, tôi dạy con trai vẽ cung tên bằng vôi trắng trừ tà. Kế hoạch đón 'đại bàng non' Gần đây, khi đọc tin về định hướng xây dựng trung tâm tài chính quốc tế ở TP HCM, tôi nhớ lại những ngày làm trong một startup ở Mỹ. Muốn quả ngọt, ngại gieo nhân lành Sáng mùng một Tết năm nào tôi cũng về chùa. Tôi lễ Phật, thắp nén hương đầu năm, rồi ngồi bên hiên nghe thầy trụ trì kể chuyện đạo, chuyện đời. Rặt giọng miền Tây Tôi sinh ra và lớn lên tại Sài Gòn và yêu thiết tha vùng đất Nam bộ, đặc biệt là lời ăn tiếng nói của người dân - phương ngữ vùng miền. Nhưng theo thời gian, tôi thực buồn lòng thấy nó đang mai một dần. Tết ở chung cư Vì nhiều lý do, nhiều năm nay gia đình tôi thường ở lại chung cư vào dịp Tết. Tết vừa vặn Tôi đang lúi húi cắm cành đào hiếm hoi kiếm được để an ủi tâm trạng “Tết này con không về” thì có tin nhắn: “Nhà tôi với hai nhà nữa sắp qua du lịch, tiện thể trốn Tết, đầu cầu Tokyo chuẩn bị đón nhé”. Tự tạo Tết cho mình Có những cái Tết, người ta không ở nhà. Không có mùi bánh tét mới vớt khỏi nồi, không nghe tiếng xe chở mai chạy ngang hẻm, không có khoảnh khắc dọn bàn thờ cùng mẹ, bên cái lưng còng của ba cúi xuống lau lại từng chiếc lư đồng. Cành đào và cơn bão giá Thời sinh viên, tôi từng có thói quen giống nhiều người: chờ đến chiều ba mươi mới đi mua đào, và có màn “cân não” với người bán để kiếm được giá hời vào thời khắc ngày cùng tháng tận. Xem tất cả