Cựu tổng thống Mỹ Bill Clinton và vợ, cựu ngoại trưởng Hillary Clinton, ngày 13/1 tuyên bố sẽ không chấp hành lệnh triệu tập do Ủy ban Giám sát Hạ viện ban hành.

Lệnh triệu tập được đưa ra nhằm yêu cầu hai người xuất hiện trước ủy ban để trả lời những câu hỏi về mối quan hệ giữa họ với tỷ phú Jeffrey Epstein, người đã tự tử trong tù vào năm 2019 trong thời gian chờ xét xử các cáo buộc ấu dâm, xâm hại tình dục và tổ chức mại dâm.

Trong thư gửi Chủ tịch Ủy ban Giám sát James Comer, vợ chồng cựu tổng thống Clinton nhấn mạnh: "Mỗi người đều phải quyết định đâu là giới hạn chịu đựng của mình và sẵn sàng đấu tranh vì đất nước, vì các nguyên tắc và vì nhân dân, bất kể hậu quả ra sao. Với chúng tôi, đó chính là lúc này".

Vợ chồng Clinton chỉ trích cuộc điều tra do Ủy ban Giám sát Hạ viện tiến hành là "không có giá trị về mặt pháp lý", cáo buộc Chủ tịch Comer và đảng Cộng hòa đang nóng lòng thực hiện một quy trình "được lên kế hoạch rõ ràng nhằm bỏ tù chúng tôi".

Cựu tổng thống Bill Clinton đã không có mặt để trả lời câu hỏi vào ngày 13/1, còn cựu ngoại trưởng Hillary Clinton cũng nói bà sẽ không xuất hiện tại phiên điều trần ngày 14/1.

Trong khi đó, ông Comer, thành viên đảng Cộng hòa, cảnh báo sẽ bắt đầu quy trình buộc tội khinh thường quốc hội đối với họ vào tuần tới vì từ chối chấp hành lệnh triệu tập. "Chưa ai cáo buộc vợ chồng Clinton về bất kỳ hành vi sai trái nào", ông nói. "Chúng tôi chỉ có những câu hỏi cần được trả lời".

Lệnh triệu tập để điều trần đối với vợ chồng cựu tổng thống Mỹ bắt nguồn từ việc trong các tài liệu được Bộ Tư pháp Mỹ công bố gần đây, ông Clinton nhiều lần xuất hiện tại dinh thự và trên máy bay riêng của Epstein.

Một bức ảnh chụp cựu tổng thống cởi trần trong bồn sục nước nóng bên cạnh một người đã bị che mặt. Vài bức ảnh khác cho thấy ông đang trong hồ bơi kế bên Ghislaine Maxwell, bạn gái kiêm đồng phạm của Epstein. Trong ảnh còn có một phụ nữ bơi cùng ông và Maxwell, nhưng cũng bị che mặt.

Ủy ban Giám sát Hạ viện đã điều tra các tội danh của Epstein cũng như mối quan hệ giữa ông ta với nhiều chính trị gia và người nổi tiếng trong nhiều thập kỷ trước khi Epstein chết trong tù. Những tháng gần đây, Ủy ban đã công bố hàng nghìn tài liệu và hình ảnh từ "hồ sơ Epstein", vốn là tập hợp những tập tin mà Bộ Tư pháp Mỹ thu thập được về tỷ phú ấu dâm này.

Theo các chuyên gia của Tạp chí Luật thuộc Đại học Syracuse, quốc hội Mỹ có quyền buộc tội khinh thường đối với những cá nhân gây cản trở các nhiệm vụ của cơ quan này.

Theo thông lệ, cáo buộc khinh thường quốc hội được sử dụng để trừng phạt những người từ chối trình diện hoặc không cung cấp lời khai trong một phiên điều trần hoặc cuộc điều tra do quốc hội thực hiện.

"Để cáo buộc một cá nhân phạm tội khinh thường, chỉ cần đa số phiếu thuận tại một trong hai viện của quốc hội", các chuyên gia thuộc Đại học Syracuse cho biết. Đảng Cộng hòa hiện kiểm soát Hạ viện với 218 ghế, còn đảng Dân chủ giữ 213 ghế.

Sau cuộc họp của Ủy ban Giám sát vào tuần tới, các lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Hạ viện có thể lên lịch bỏ phiếu tại nghị trường về cáo buộc khinh thường quốc hội nhắm vào vợ chồng Clinton. Nếu cáo buộc được bỏ phiếu thông qua, hồ sơ sẽ được chuyển tới Bộ Tư pháp, nơi sau đó sẽ quyết định có tiến hành truy tố hay không.

Nếu Bộ Tư pháp Mỹ quyết định truy tố, vợ chồng Clinton sẽ đối mặt cáo buộc hình sự. "Việc truy tố tội khinh thường quốc hội rất hiếm khi xảy ra, nhưng người vi phạm có thể bị phạt tiền hoặc bị tuyên án tù lên đến một năm", các chuyên gia Đại học Syracuse cho hay.

Steve Bannon, cựu cố vấn của Tổng thống Trump, từng bị tuyên án 4 tháng tù vào năm 2022 sau khi từ chối tham gia điều trần trong cuộc điều tra của quốc hội Mỹ về cuộc bạo loạn Đồi Capitol ngày 6/1/2021. Cựu bộ trưởng tư pháp Eric Holder cũng bị cáo buộc khinh thường quốc hội vào năm 2012 vì từ chối bàn giao tài liệu, nhưng cuối cùng không bị truy tố.

Theo Chủ tịch Comer, Ủy ban đưa ra lệnh triệu tập là có lý do bởi Epstein đã tới Nhà Trắng 17 lần khi ông Clinton làm tổng thống và bản thân ông cũng bay trên chuyên cơ riêng của Epstein khoảng 27 lần sau khi rời nhiệm sở.

"Theo tôi được biết, cựu tổng thống Clinton chưa bao giờ trả lời các câu hỏi về Epstein. Chúng tôi chỉ có những thắc mắc, bởi tôi tin tất cả mọi người sẽ đều công nhận rằng họ đã dành nhiều thời gian ở cạnh nhau trong cả thời kỳ ông Bill Clinton làm tổng thống lẫn sau khi rời ghế", ông Comer nói.

Sự thật là cựu tổng thống Clinton chưa từng bị cơ quan hành pháp cáo buộc bất kỳ sai phạm nào liên quan đến Epstein. Một người phát ngôn của Clinton nhiều lần khẳng định ông đã cắt đứt quan hệ với Epstein trước khi ông ta bị bắt vì các cáo buộc liên bang vào năm 2019 và không hay biết gì về những tội ác mà Epstein thực hiện.

Giáo sư luật Jonathan Shaub tại Đại học Kentucky nhận định rằng lệnh triệu tập của quốc hội là một công cụ giám sát then chốt, nhưng "trong những thập kỷ gần đây, công cụ này ngày càng được dùng để phục vụ các mục tiêu chính trị hoặc phơi bày những tư liệu gây bất lợi cho đối thủ, thay vì thu thập thông tin mà quốc hội thực sự cần để lập pháp".

Theo ông, nếu Bộ Tư pháp Mỹ tiến hành truy tố vợ chồng cựu tổng thống Clinton theo nghị quyết của Hạ viện, nó "có thể châm ngòi cho một cuộc chiến pháp lý với những hệ lụy sâu rộng hơn, bởi các án lệ liên quan đến cáo buộc khinh thường quốc hội hiện còn khá hạn chế".

Vũ Hoàng (Theo NPR, CNN, AFP, Reuters)