Chủ trương được nêu trong Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, ban hành ngày 7/1. Nghị quyết nhằm tạo điều kiện để nhân dân nâng cao khả năng hưởng thụ văn hóa, khuyến khích đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo, góp phần lan tỏa lối sống văn hóa, văn minh trong toàn xã hội.

Bộ Chính trị đánh giá văn hóa Việt Nam là kết tinh các giá trị tốt đẹp của dân tộc qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, là "nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách, bản lĩnh người Việt Nam". Tuy nhiên, sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam vẫn còn hạn chế, bất cập, đối mặt không ít khó khăn, thách thức.

Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, cạnh tranh về giá trị và ảnh hưởng của công nghiệp văn hóa gia tăng, yêu cầu đặt ra là phải định vị quốc gia trong trật tự thế giới mới. Bộ Chính trị nhấn mạnh "văn hóa phải đi trước soi đường, thấm vào từng quyết sách phát triển, đề cao giá trị nhân văn, chuẩn mực đạo đức xã hội", đồng thời coi xây dựng và phát triển văn hóa là nền tảng vững chắc để đất nước hướng tới các mục tiêu 100 năm.

Xây dựng tập đoàn công nghiệp văn hóa

Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; thống nhất trong đa dạng; mang đặc trưng dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học, hiện đại.

Môi trường văn hóa được xây dựng lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số; văn học nghệ thuật phát triển tương xứng với lịch sử văn hóa dân tộc và tầm vóc đất nước trong kỷ nguyên mới. Các di tích quốc gia đặc biệt cơ bản hoàn thành tu bổ, tôn tạo; di sản văn hóa phi vật thể được phục hồi, bảo tồn; nghệ thuật truyền thống có nguy cơ mai một được bảo vệ khẩn cấp.

Nghị quyết đặt mục tiêu đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp trong lĩnh vực này; xây dựng một số tập đoàn công nghiệp văn hóa, cụm, khu công nghiệp sáng tạo, tổ hợp sáng tạo văn hóa tầm cỡ quốc tế dựa trên nền tảng công nghệ cao và mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo. Việt Nam phấn đấu trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật quy mô thế giới và khu vực.

Ngân sách nhà nước sẽ bố trí tối thiểu 2% tổng chi hằng năm cho văn hóa và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn. Bộ Chính trị chủ trương ban hành cơ chế tài chính ưu tiên thực hiện ba lĩnh vực đột phá gồm đào tạo, đãi ngộ nhân tài văn hóa - nghệ thuật; ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa; đặt hàng sáng tạo công trình văn hóa và tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị cao.

Mục tiêu 2030 công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP

Đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa phấn đấu đóng góp 7% GDP và hình thành 5-10 thương hiệu quốc gia trong các lĩnh vực tiềm năng như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, thiết kế, thời trang. Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng thành công 5 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hóa quốc tế về điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật; lập thêm 1-3 trung tâm văn hóa Việt Nam ở nước ngoài, ưu tiên địa bàn đối tác chiến lược toàn diện; phấn đấu có thêm 5 di sản văn hóa được UNESCO ghi danh.

Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam hướng tới trở thành một trong những trung tâm công nghiệp văn hóa, sáng tạo năng động của khu vực và quốc tế; công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo trở thành trụ cột của phát triển bền vững, đóng góp 9% GDP. Nghị quyết đặt mục tiêu có 10 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hóa tầm vóc quốc tế; phấn đấu có thêm 8-10 di sản được UNESCO ghi danh; phấn đấu nằm trong top 3 ASEAN và top 30 thế giới về Chỉ số Sức mạnh mềm (Soft Power Index) và giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghiệp văn hóa.

Để thực hiện các mục tiêu, Bộ Chính trị đề ra 8 nhóm giải pháp, trong đó có hoàn thiện thể chế tạo đột phá chiến lược, khơi thông nguồn lực phát triển văn hóa; thúc đẩy doanh nghiệp công nghiệp văn hóa ứng dụng công nghệ tiên tiến vào sản xuất nội dung số, phát triển sản phẩm, dịch vụ và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Bộ Chính trị yêu cầu có chính sách đãi ngộ xứng đáng với nghệ nhân, nghệ sĩ; đồng thời xây dựng cơ chế đưa bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm ở nước ngoài về nước.

Nghị quyết nhấn mạnh lấy xây dựng nhân cách con người làm trọng tâm định hướng hoạt động văn hóa, giáo dục, khoa học; đặt giáo dục đạo đức và văn hóa lên hàng đầu từ bậc học mầm non.

Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào sản phẩm, dịch vụ văn hóa số; gắn kết văn hóa với du lịch, thương mại, công nghệ để hình thành chuỗi giá trị. Các trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa, sáng tạo nội dung số sẽ được xây dựng, tạo điều kiện để người dân tham gia sản xuất, tiêu dùng, phản biện và chia sẻ lợi ích từ tài nguyên văn hóa.

Một số lĩnh vực công nghiệp văn hóa như điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, du lịch văn hóa, thiết kế, thời trang, thủ công truyền thống, trò chơi điện tử, ẩm thực và phần mềm, nội dung số được chú trọng phát triển. Việt Nam sẽ thí điểm mô hình ứng dụng công nghệ cao trong toàn bộ chuỗi giá trị của công nghiệp văn hóa từ sáng tạo, sản xuất, phân phối đến tiêu thụ và bảo vệ bản quyền, qua đó góp phần định vị và quảng bá thương hiệu quốc gia trên trường quốc tế gắn với bản sắc văn hóa và con người Việt Nam.

Ngành du lịch sẽ được cấu trúc lại nhằm tăng sức cạnh tranh, đồng thời phát triển sản phẩm mang bản sắc văn hóa, giàu trải nghiệm. Các mô hình "di sản dẫn dắt phát triển kinh tế" sẽ được hình thành tại các khu di sản thế giới và một số đô thị di sản.

Vũ Tuân