Sau 33 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1992, quan hệ Việt - Hàn đã mở rộng cả về phạm vi lẫn mức độ hợp tác, với cột mốc quan trọng là trở thành Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 12/2022. Hiện nay, hợp tác song phương trải rộng trên nhiều lĩnh vực như kinh tế, thương mại, đầu tư, quốc phòng - an ninh, giáo dục - đào tạo, lao động và khoa học công nghệ.

Trong chặng đường sắp tới, lãnh đạo hai nước nhất trí tiếp tục thúc đẩy hợp tác tại các lĩnh vực then chốt, kỳ vọng khoa học công nghệ sẽ trở thành trụ cột và điểm nhấn mới trong quan hệ Việt - Hàn. VnExpress đã trao đổi với Đại sứ Hàn Quốc tại Việt Nam Choi Young-sam để lắng nghe đánh giá về những tiềm năng, cơ hội đang chờ đợi hai nước ở phía trước.

- Đại sứ có thể đánh giá sau 33 năm thiết lập quan hệ, hợp tác công nghệ giữa Việt Nam và Hàn Quốc đã đạt được những thành tựu đáng chú ý nào, đặc biệt trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), hạ tầng số và bán dẫn?

- Việt Nam và Hàn Quốc trong suốt 33 năm thiết lập quan hệ ngoại giao không chỉ dừng lại ở hợp tác kinh tế, mà còn mở rộng hợp tác chiến lược trong lĩnh vực khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Ví dụ, vào năm 2025, KT và Viettel đã ký kết quan hệ đối tác chiến lược trị giá 130 tỷ won nhằm hợp tác về AI, trong khi LG CNS và VNPT ký biên bản ghi nhớ về việc xây dựng trung tâm dữ liệu AI.

Các doanh nghiệp Hàn Quốc đang hỗ trợ Việt Nam trong chuyển đổi số như sản xuất thông minh và chính phủ điện tử, đồng thời góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển của Việt Nam thông qua các trung tâm nghiên cứu tại Việt Nam của Samsung và LG.

Trong lĩnh vực bán dẫn, hợp tác bao trùm toàn bộ quá trình từ thiết kế, chế tạo đến đào tạo nguồn nhân lực ngày càng được mở rộng. Những hợp tác trong lĩnh vực AI, hạ tầng số và bán dẫn này vượt ra khỏi sự mở rộng mang tính số lượng, lấy sản xuất làm trung tâm mà còn bắt đầu bước nhảy vọt về chất lượng trong các ngành công nghiệp định hướng tương lai.

Hợp tác công nghệ mang tính định hướng tương lai này góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp của Việt Nam cũng như đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu của doanh nghiệp Hàn Quốc, đồng thời thể hiện rằng hai nước là những đối tác đáng tin cậy cùng dẫn dắt các ngành công nghiệp tương lai.

- Trong chuyến thăm Hàn Quốc của Tổng Bí thư Tô Lâm hồi tháng 8, hai nước đã nhất trí đưa hợp tác khoa học - công nghệ thành trụ cột mới trong quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Đại sứ nhìn nhận ý nghĩa chiến lược của quyết định này như thế nào đối với tương lai quan hệ song phương? Hai bên cần làm gì để hiện thực hóa tầm nhìn này?

- Đây là bước tiến quan trọng, thể hiện rõ ràng định hướng tương lai của quan hệ hai nước. Để hiện thực hóa mục tiêu này, hai nước cần dựa trên Bản ghi nhớ hợp tác khoa học công nghệ đã ký để thể chế hóa đối thoại chính sách cấp cao, đồng thời tăng cường nghiên cứu và phát triển chung trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, viễn thông thế hệ mới và công nghệ năng lượng.

Khi những nỗ lực này được tích lũy, hợp tác khoa học công nghệ sẽ trở thành động lực then chốt củng cố hơn nữa lòng tin giữa hai nước.

- Thương vụ hợp tác giữa công ty CT UAV (Việt Nam) và Airbility (Hàn Quốc) được xem là dấu mốc mới trong hợp tác công nghệ giữa hai nước. Từ góc nhìn của Đại sứ, sự kiện này phản ánh điều gì về tiềm năng hợp tác doanh nghiệp hai bên, và đâu là cơ hội - thách thức cho doanh nghiệp Việt khi tiếp cận thị trường Hàn Quốc?

- CT UAV và Airbility là ví dụ điển hình cho thấy hợp tác công nghệ Việt - Hàn đang được mở rộng tới cả doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Các doanh nghiệp hai nước có tiềm năng rất lớn trong việc tìm kiếm cơ hội vươn ra thị trường toàn cầu, dựa trên thế mạnh công nghệ mang tính bổ trợ lẫn nhau và sự am hiểu thị trường.

Các doanh nghiệp Việt Nam có năng lực sản xuất vượt trội cùng khả năng thích ứng linh hoạt tại địa phương, có thể trở thành những đối tác tối ưu trong các lĩnh vực công nghiệp đang ở giai đoạn khởi đầu, như lĩnh vực máy bay không người lái.

Thị trường Hàn Quốc có tiêu chuẩn cao về công nghệ, chất lượng và quy chế, do đó việc chuẩn bị kỹ lưỡng từ trước cùng với sự hợp tác với đối tác địa phương là điều hết sức cần thiết.

- Một số chuyên gia cho rằng Việt Nam chủ yếu "lắp ráp" thay vì "sáng tạo" trong chuỗi giá trị công nghệ. Theo Đại sứ, Hàn Quốc có thể hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực tự chủ công nghệ như thế nào, để thoát khỏi mô hình "lắp ráp" là chính?

- Việc Việt Nam vượt qua mô hình chỉ tập trung vào lắp ráp, tăng cường năng lực tự chủ công nghệ và đổi mới sáng tạo là một bài toán vô cùng quan trọng, và Hàn Quốc có thể đóng góp thực chất với tư cách là đối tác hợp tác đáng tin cậy.

Hàn Quốc có kinh nghiệm nâng cao chuỗi giá trị thông qua việc đào tạo nguồn nhân lực, đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D) và thúc đẩy doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp - mạo hiểm trong quá trình công nghiệp hóa.

Hàn Quốc có thể hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực thiết kế và công nghệ nền tảng thông qua việc tăng cường nghiên cứu và phát triển chung, thành lập các trung tâm nghiên cứu tại Việt Nam cũng như mở rộng trao đổi nguồn nhân lực trình độ thạc sĩ, tiến sĩ và tăng cường hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, điều quan trọng là vượt ra ngoài khuôn khổ chuyển giao công nghệ, hướng tới các hình thức hợp tác như xây dựng kế hoạch chung và đầu tư chung, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam có năng lực cạnh tranh độc lập trên cả thị trường trong nước và quốc tế. Những mô hình hợp tác này sẽ trở thành con đường góp phần nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo ở cả hai nước.

- Đại sứ hình dung quan hệ công nghệ Việt - Hàn phát triển thế nào trong 10 năm tới? Hai bên có thể làm gì để khai thác hiệu quả các thế mạnh sẵn có, như Việt Nam có nguồn lực trẻ, năng động trong khi Hàn Quốc là một trong những nước đi đầu về công nghệ?

- Trong 10 năm tới, quan hệ đối tác công nghệ Việt - Hàn sẽ phát triển vượt khỏi trọng tâm "đầu tư và sản xuất", tiến tới giai đoạn "đổi mới sáng tạo chung và cùng nhau vươn ra thị trường toàn cầu".

Sự kết hợp giữa nguồn nhân lực trẻ, năng động và khả năng tiếp nhận nhanh công nghệ số Việt Nam với năng lực công nghệ tiên phong và hệ sinh thái công nghiệp Hàn Quốc sẽ giúp hai nước cùng tạo dựng năng lực cạnh tranh toàn cầu trong các lĩnh vực chiến lược tương lai như AI, bán dẫn, lượng tử, sinh học, tài sản số và công nghệ xanh.

Để đạt được mục tiêu này, hai nước cần song song nâng cao cả quy mô và chất lượng trong đào tạo nguồn nhân lực, đồng thời mở rộng hợp tác nghiên cứu và phát triển chung cũng như hợp tác về testbed (môi trường thử nghiệm) và tiêu chuẩn.

Ngoài ra, cần phải nới lỏng quy định, tăng cường các công cụ tài chính và bảo lãnh, cũng như hỗ trợ mở rộng thị trường ban đầu, nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp vừa và nhỏ có tiềm năng phát triển. Những hợp tác Việt - Hàn này sẽ góp phần dẫn dắt thị trường ASEAN và tạo ra những hiệu ứng lớn hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

- Đại sứ kỳ vọng gì về vị thế của Việt Nam trong chuỗi đổi mới công nghệ toàn cầu, trong bối cảnh thế giới đang bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số và công nghiệp 5.0?

- Việt Nam được kỳ vọng sẽ đảm nhận vai trò ngày càng quan trọng trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Cơ cấu dân số trẻ, năng động cùng khả năng tiếp nhận công nghệ cao của người dân và nền kinh tế số đang tăng trưởng nhanh là những lợi thế lớn của Việt Nam.

Trong tương lai, Việt Nam không chỉ dừng lại ở vai trò cứ điểm sản xuất, mà còn có tiềm năng vươn lên trở thành quốc gia tạo ra đổi mới sáng tạo trong các lĩnh vực như AI, phần mềm, sản xuất thông minh, công nghệ xanh và công nghệ lấy con người làm trọng tâm.

Để đạt được điều đó, cần triển khai song song việc đào tạo nguồn nhân lực, đầu tư nghiên cứu và phát triển, thúc đẩy dữ liệu mở và đổi mới quy định. Đồng thời hợp tác quốc tế và việc tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu sẽ ngày càng trở nên quan trọng.

Việt Nam đang từng bước chuẩn bị cho tương lai thông qua việc triển khai Nghị quyết 57 về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cũng như Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân.

Trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tiếp tục là đối tác cùng mở ra kỷ nguyên thịnh vượng do khoa học công nghệ và đổi mới số dẫn dắt. Tôi kỳ vọng hai nước sẽ cùng nhau xây dựng một hệ sinh thái công nghệ mang tính bao trùm và bền vững.

Như Tâm