Tổng thống Volodymyr Zelensky ngày 14/1 ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng do hậu quả từ các đợt tập kích của Nga vào hạ tầng điện và tình trạng thời tiết ngày càng tồi tệ giữa mùa đông giá rét.

Nga đã dồn dập tập kích Ukraine, đặc biệt là khu vực Kiev, bằng cả tên lửa và máy bay không người lái (UAV) trong vài ngày qua, nhắm vào các hệ thống hạ tầng trọng yếu. Sau cuộc tấn công dữ dội đêm 9/1 vào lưới điện thành phố, khoảng 6.000 tòa nhà ở Kiev mất điện cũng như hệ thống sưởi ấm.

Hệ thống sưởi ấm của Kiev được vận hành qua mạng lưới phân phối tập trung, dựa vào các nhà máy khổng lồ đun nước nóng và bơm đi các tòa nhà trong thành phố thông qua các đường ống. Khi mất điện, các trạm bơm không thể vận hành để bơm nước nóng và nước sinh hoạt tới các hộ gia đình.

Dù công nhân điện lực đang nỗ lực khắc phục hậu quả của đòn tập kích, nhiệt độ đóng băng khiến công việc trở nên khó khăn và các thiết bị thay thế cũng dần cạn kiệt.

"Các đội sửa chữa, các công ty năng lượng, dịch vụ tiện ích và Cơ quan Tình trạng Khẩn cấp Nhà nước Ukraine tiếp tục làm việc suốt ngày đêm để khôi phục nguồn cung cấp điện và sưởi ấm. Nhiều vấn đề đang cần được giải quyết khẩn cấp", Tổng thống Zelensky cho hay.

Thị trưởng Vitali Klitschko ngày 14/1 cho biết Kiev vẫn trong tình trạng "rất khó khăn" với khoảng 400 tòa nhà cao tầng không có hệ thống sưởi ấm. "Đây là lần đầu tiên trong 4 năm xung đột, chúng tôi chứng kiến tình trạng tồi tệ như thế này", ông cho hay.

Oksana Zinovieva, phát ngôn viên của Thị trưởng Kiev Vitali Klitschko, cho hay giới chức thành phố đã khuyến nghị người dân sơ tán nếu có thể, khi cuộc khủng hoảng năng lượng và giá rét cực đoan vẫn nghiêm trọng.

"Đặc biệt là về vấn đề điện năng, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp tới hệ thống sưởi và cung cấp nước sạch", Zinovieva nói.

Thủ tướng Ukraine Yuliia Svyrydenko ngày 12/1 cho hay ưu tiên hàng đầu lúc này là khôi phục điện và hệ thống sưởi cho tất cả các tòa chung cư. "Các đơn vị cứu hộ đang làm việc trong điều kiện băng giá và các đợt tập kích diễn ra gần như hàng ngày", bà nói.

Sáng 12/1, nhiệt độ tại Kiev xuống tới -16 độ C, trong khi dự báo thời tiết cho thấy đợt giá rét này có khả năng kéo dài ít nhất trong hai tuần tới.

"Có thể đây không phải cuộc tấn công lớn nhất, nhưng tác động của nó lại tồi tệ nhất. So với tất cả những mùa đông trước đây, tình hình hiện tại ở mức báo động nhất", Olena Pavlenko, chủ tịch tổ chức nghiên cứu năng lượng DiXi Group, nói.

Theo bà Pavlenko, các cuộc tấn công liên tục trong những năm qua đã làm suy yếu nghiêm trọng hạ tầng năng lượng của Ukraine. "Mỗi lần hạ tầng năng lượng bị tấn công, việc khắc phục lại trở nên khó khăn hơn. Mọi thứ bị đóng băng khiến việc sửa chữa lưới điện phức tạp hơn bình thường nhiều lần", bà nói.

Chuyên gia này thêm rằng Ukraine cũng thiếu các thiết bị thay thế cho những nhà máy nhiệt điện, vốn là mục tiêu tấn công của Nga. Bà nhấn mạnh chính phủ chưa công khai tình hình nghiêm trọng ở mức nào và kêu gọi Bộ Năng lượng Ukraine cần minh bạch hơn.

"Bộ Năng lượng cần cởi mở hơn với người dân và các đối tác quốc tế. Giải thích những gì đang xảy ra sẽ giúp khôi phục lòng tin và thu hút hỗ trợ, gồm cả những thiết bị mà chúng ta đang rất cần", bà nói.

Các nhà cung cấp năng lượng tư nhân thừa nhận việc khôi phục nguồn điện ngày càng khó khăn hơn. "Những phần còn lại của hệ thống đang bị quá tải và mất điện là hệ quả không thể tránh khỏi", DTEK, công ty năng lượng tư nhân lớn nhất Ukraine, cho hay.

Để đối phó với thách thức này, Cơ quan Tình trạng Khẩn cấp Nhà nước Ukraine đã thành lập đơn vị chuyên trách nhằm tham gia ứng phó với các đợt mất điện kéo dài, Bộ trưởng Nội vụ Ihor Klymenko ngày 12/1 cho hay.

"Tại Kiev, Cơ quan Tình trạng Khẩn cấp Nhà nước đã bố trí máy phát để cấp điện tạm thời cho các khu dân cư. Thêm nhiều máy phát điện cũng đã được chuyển từ những tỉnh khác tới Kiev để đảm bảo ứng phó nhanh chóng", ông Klymenko nói.

Cơ quan lâm nghiệp nhà nước Ukraine cho biết đang liên tục tích trữ củi khi tình hình xấu đi, nhằm chuẩn bị cho "mọi kịch bản". Tính đến nay, cơ quan này đã chuẩn bị được 220.000 mét khối củi để đáp ứng nhu cầu của người dân, quân đội và các cơ sở dân sự.

Denys Sakva, nhà phân tích năng lượng tại công ty đầu tư Dragon Capital ở Ukraine, nhận định Nga dường như đang nhắm vào lưới điện Ukraine để cô lập các trung tâm công nghiệp chính của đất nước như Dnipro hay Zaporizhzhia.

"Ngày càng khó khăn hơn. Khi một nhà máy điện bị đánh trúng 10 lần, mỗi lần sửa chữa sau đó sẽ mất rất nhiều thời gian. Phụ tùng dự phòng cạn kiệt, nhưng không thể cứ tháo dỡ từ các nhà máy khác", Sakva nói.

Thanh Tâm (Theo Kyiv Independent, Guardian)