Xung đột Mỹ - Iran kéo dài: Dự trữ dầu toàn cầu có đủ sức chống chịu?

Lượng dầu dự trữ toàn cầu có đủ bù đắp cho một trong những cú sốc nguồn cung lớn nhất lịch sử hay không? (Ảnh: AFP)

Khi xung đột Mỹ - Iran kéo dài chưa có hồi kết, câu hỏi cấp bách là: lượng dầu dự trữ toàn cầu có đủ bù đắp cho một trong những cú sốc nguồn cung lớn nhất lịch sử hay không? Câu trả lời chưa rõ, vì còn phụ thuộc vào lượng dầu thực sự đang được lưu trữ và bao nhiêu trong số đó có thể đưa ra thị trường.

Gián đoạn nguồn cung ngày càng nghiêm trọng

Nếu lấy nhu cầu dầu trước xung đột là 103 triệu thùng/ngày, 2,6 tỷ thùng tương đương khoảng 25 ngày tiêu thụ toàn cầu. Tuy nhiên, Trung Quốc đã giảm nhu cầu trong những tháng gần đây nên mức tiêu thụ thực tế thấp hơn.

Phần lớn chuyên gia ước tính thiếu hụt nguồn cung khoảng 5 triệu thùng/ngày, dù Aramco cho rằng nguồn cung từ vùng Vịnh đang mất tới 11 triệu thùng/ngày. Khoảng thiếu hụt có thể tăng trong tháng 7 sau khi drone Ukraine khiến đường ống CPC của Kazakhstan, công suất 1,8 triệu thùng/ngày, phải dừng.

Dự trữ có thể cạn sau 180 ngày

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã công bố kế hoạch đưa 400 triệu thùng từ kho dự trữ khẩn cấp ra thị trường và cho rằng kinh tế toàn cầu vẫn còn lượng tồn kho đáng kể.

Kho dự trữ của IEA gồm dự trữ chính phủ và thương mại, tổng cộng khoảng 1,5 tỷ thùng, đủ bù mức thiếu hụt 5 triệu thùng/ngày trong khoảng 300 ngày.

Tuy nhiên, IEA không thể yêu cầu doanh nghiệp giải phóng toàn bộ dầu thương mại, chẳng hạn lượng dầu các nhà máy lọc dầu giữ để phục vụ vận hành. Vì vậy, chỉ khoảng 900 triệu thùng dự trữ của chính phủ thực sự có thể sử dụng, tương đương khoảng 180 ngày.

Mỹ có lượng dự trữ khả dụng thấp

IEA không công bố chi tiết cơ cấu dự trữ; khoảng 1/3 lượng dự trữ chính phủ nằm tại Mỹ.

Kho dầu thô trong Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược Mỹ (SPR) hiện ở mức thấp nhất kể từ tháng 1/1983. Cơ quan Kiểm toán Chính phủ Mỹ cảnh báo cơ sở hạ tầng SPR đang xuống cấp nhanh và 25% lượng dự trữ không còn khả dụng.

Theo Rapidan Energy, điều này có nghĩa hơn 100 triệu thùng không thể đưa ra thị trường. Nếu Mỹ chỉ còn khoảng 200 triệu thùng SPR có thể sử dụng, lượng này chỉ đủ bù thiếu hụt hiện tại trong khoảng 40 ngày.

Nguy cơ thiếu dầu diesel

Theo Energy Aspects, khả năng IEA tiếp tục mở kho dự trữ là thấp vì nhiều quốc gia cũng đã gần cạn lượng tồn kho.

Việc dự trữ suy giảm làm “vùng đệm” chống sốc nguồn cung nhỏ đi, khiến thị trường dầu dễ bị đẩy giá tăng mạnh.

Theo Morgan Stanley, tồn kho dầu diesel và nhiên liệu máy bay toàn cầu hiện ở mức thấp nhất trong phạm vi 5 năm. Xung đột đã gây thiệt hại cho các nhà máy lọc dầu ở Trung Đông và Nga, trong đó dầu diesel và nhiên liệu máy bay chịu ảnh hưởng đặc biệt lớn.

Trung Quốc có thể cầm cự lâu hơn

Nếu tính tất cả các loại tồn kho - dự trữ thương mại, SPR của Mỹ, kho dầu Trung Quốc và dầu đang vận chuyển - tổng lượng dầu toàn cầu nhìn chung vẫn khá lớn, theo IEA.

Tuy nhiên, một phần đáng kể không phải nguồn dự trữ thực sự có thể sử dụng, vì dầu đang vận chuyển thường đã được bán và chỉ đang trên đường giao hàng.

Trung Quốc không công bố số liệu dự trữ. Energy Aspects ước tính nước này có gần 1,7 tỷ thùng dầu thô vào tháng 7, dù các tổ chức tư vấn đưa ra con số khác nhau, khoảng 1-1,7 tỷ thùng. Ngoài ra còn có lượng nhiên liệu và hóa dầu tồn kho chưa được xác định.

Nếu thực sự có 1,7 tỷ thùng, Trung Quốc có thể duy trì lượng nhập khẩu trước xung đột qua eo biển Hormuz, khoảng 5,5 triệu thùng/ngày, trong gần một năm - một trong những mức dự phòng an toàn nhất trong số các nền kinh tế lớn, cùng với Nhật Bản.

Nh.Thạch

AFP