Điểm tin kinh tế thế giới nổi bật ngày 16/6/2026

Trụ sở Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BOJ) ở Tokyo. Ảnh: AFP/TTXVN

1. Ngân hàng trung ương Nhật Bản nâng lãi suất lên mức cao nhất trong 31 năm: Ngày 16/6, Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) đã nâng lãi suất chính sách lên 1%, mức cao nhất trong 31 năm, nhằm ứng phó với rủi ro lạm phát vượt mục tiêu 2% do giá dầu tăng và đồng yen suy yếu ở vùng 160 yen/USD. Quyết định này bao gồm việc tăng lãi suất ngắn hạn từ mức 0,75% lần đầu tiên kể từ cuối năm 2025 để ổn định điều kiện tài chính trong bối cảnh xung đột Trung Đông vẫn diễn biến phức tạp. Dù việc tăng lãi suất có thể làm chậm tăng trưởng do chi phí vay tăng, BoJ ưu tiên hạ nhiệt giá cả khi rủi ro suy thoái kinh tế đã giảm bớt nhờ các nỗ lực đảm bảo nguồn cung nguyên liệu thay thế.

2. Lệnh cấm phần mềm của Mỹ ảnh hưởng tới nhiều hãng ô tô: Nhiều hãng sản xuất ô tô lớn đang khẩn trương xin giấy phép từ Chính phủ Mỹ để duy trì kinh doanh trước lệnh cấm phần mềm có nguồn gốc Trung Quốc trên xe kết nối Internet, dự kiến áp dụng từ đời xe 2027. Ford đã nộp đơn cho mẫu SUV Lincoln Nautilus, trong khi GM lên kế hoạch chuyển dây chuyền mẫu Buick Envision về Mỹ và yêu cầu các nhà cung cấp loại bỏ linh kiện Trung Quốc vào năm 2027 để tuân thủ quy định. Những động thái này cho thấy ngành công nghiệp ô tô đang phải chi phí lớn để tái cấu trúc chuỗi cung ứng, đồng thời đối mặt với thách thức lớn hơn khi các hạn chế về phần cứng sẽ bắt đầu có hiệu lực từ năm 2030.

3. Dự trữ dầu chiến lược của Mỹ thấp nhất trong hơn bốn thập kỷ: Lượng dầu tại Kho Dự trữ Chiến lược (SPR) của Mỹ đã giảm xuống còn 340,3 triệu thùng, mức thấp nhất trong hơn bốn thập kỷ qua, do nguồn cung bị thắt chặt bởi cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran. Chính quyền Mỹ đã triển khai chương trình cho doanh nghiệp vay tổng cộng 172 triệu thùng dầu nhằm hạ nhiệt giá nhiên liệu, trong khi lượng lưu trữ tại trung tâm Cushing cũng giảm sâu xuống 21,6 triệu thùng, tiệm cận ngưỡng vận hành tối thiểu. Dù việc rút dầu vấp phải nhiều ý kiến trái chiều, Bộ Năng lượng Mỹ khẳng định cơ chế hoàn trả dầu kèm phí bổ sung sẽ giúp ổn định thị trường năng lượng mà không tạo thêm gánh nặng cho ngân sách quốc gia.

Tàu thương mại chờ đi qua eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN phát

4. Mỹ khẳng định eo biển Hormuz sẽ miễn phí lưu thông theo thỏa thuận hòa bình mới: Chính quyền Tổng thống Donald Trump khẳng định các tàu thuyền sẽ được lưu thông miễn phí qua eo biển Hormuz theo bản ghi nhớ hòa bình vừa ký kết với Iran vào ngày 14/6 nhằm khôi phục 20% lượng dầu mỏ thế giới. Thỏa thuận này khởi động giai đoạn đàm phán 60 ngày để xây dựng văn kiện toàn diện, trong đó Mỹ nhấn mạnh Iran chỉ nhận được lợi ích kinh tế và quỹ tái thiết 300 tỷ USD sau khi hoàn thành đầy đủ các cam kết thực tế. Dù hai bên vẫn còn khác biệt về quan điểm thu phí dịch vụ hàng hải, mục tiêu ưu tiên trước mắt là rà phá thủy lôi để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hành lang vận tải chiến lược này.

5. Giá xăng tại Mỹ giảm xuống dưới 4 USD/gallon lần đầu tiên kể từ giữa tháng 4/2026: Giá xăng bán lẻ trung bình tại Mỹ ngày 14/6 đã giảm xuống 3,997 USD/gallon, lần đầu tiên dưới ngưỡng 4 USD kể từ giữa tháng 4/2026 nhờ kỳ vọng vào việc khôi phục hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz. Sự sụt giảm này diễn ra sau khi biên bản ghi nhớ hòa bình Mỹ-Iran được ký kết, giúp giá dầu thô thế giới giảm hơn 4 USD/thùng và mang lại hỗ trợ chính trị quan trọng cho chính quyền Tổng thống Trump trước kỳ bầu cử tháng 11/2026. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo triển vọng hạ giá vẫn còn rủi ro do lượng xăng dự trữ trong nước đang ở mức thấp kỷ lục 215,1 triệu thùng và quá trình khôi phục lưu thông hàng hải bình thường có thể mất nhiều tuần.

6. Ấn Độ trở thành động lực tăng trưởng mới của ngành thép toàn cầu: Trong bối cảnh nhu cầu tại Trung Quốc chững lại, các tập đoàn khai khoáng hàng đầu như BHP và Rio Tinto đang chuyển dịch trọng tâm chiến lược sang Ấn Độ, thị trường được kỳ vọng trở thành trung tâm sản xuất và tiêu thụ thép mới của thế giới. Chính phủ Ấn Độ đặt mục tiêu đầy tham vọng là nâng sản lượng thép lên 500 triệu tấn vào năm 2047, tăng mạnh so với mức khoảng 165 triệu tấn dự kiến của năm 2025 nhằm phục vụ làn sóng đô thị hóa và phát triển hạ tầng. Theo dự báo từ Rio Tinto, thế giới sẽ cần bổ sung khoảng 950 triệu tấn công suất quặng sắt trong thập kỷ tới để đáp ứng nhu cầu tăng cao từ các nền kinh tế đang phát triển, trong đó Ấn Độ đóng vai trò hạt nhân.

Biểu tượng tập đoàn Microsoft tại New York, Mỹ. Ảnh: Kyodo/TTXVN

7. Microsoft bị cổ đông khởi kiện vì cáo buộc che giấu thông tin tài chính: Microsoft đang đối mặt với vụ kiện tập thể từ các cổ đông do một quỹ hưu trí tại Mỹ dẫn đầu, với cáo buộc tập đoàn này thổi phồng giá cổ phiếu và che giấu tình trạng tăng trưởng chậm lại của nền tảng đám mây Azure. Đơn kiện chỉ ra rằng việc Microsoft không công bố đầy đủ nhu cầu chi tiêu vốn lên tới 37,5 tỷ USD cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đã dẫn đến đợt bán tháo ngày 29/1, khiến vốn hóa thị trường bốc hơi kỷ lục 357 tỷ USD. Dù phía Microsoft khẳng định các cáo buộc là vô căn cứ, vụ việc vẫn gây rúng động khi diễn ra ngay sau giai đoạn tập đoàn này dồn toàn lực chạy đua vũ trang công nghệ với các đối thủ như Google và OpenAI.

8. Tài sản 500 tỷ phú giàu nhất thế giới tăng kỷ lục trong một ngày: Theo Chỉ số tỷ phú Bloomberg, tổng khối tài sản của 500 người giàu nhất thế giới đã tăng thêm 336 tỷ USD chỉ trong phiên giao dịch ngày 15/6, xác lập kỷ lục mới ở mức 13.300 tỷ USD. Tỷ phú Elon Musk tiếp tục củng cố vị thế dẫn đầu khi tài sản ròng tăng vọt 164 tỷ USD lên ngưỡng 1.270 tỷ USD, phần lớn nhờ giá trị thị trường của SpaceX tăng 20% sau đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ấn tượng. Sự lạc quan của thị trường sau thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz đã đẩy các chỉ số chứng khoán chủ chốt lập đỉnh, đồng thời nâng ngưỡng tài sản tối thiểu để lọt vào danh sách 500 người giàu nhất hành tinh lên mức cao chưa từng có là 7,9 tỷ USD.

TTXVN/Báo Tin tức và Dân tộc