Xóa bù chéo giá điện, không chuyển rủi ro đầu tư sang Nhà nước và người dùng

Chiều 20/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Bộ trưởng Bộ Công Thương thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, việc sửa Luật lần này nhằm thể chế hóa chủ trương mới về an ninh năng lượng; tháo gỡ điểm nghẽn quy hoạch, đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, giá và thị trường điện nhằm khai thông điểm nghẽn thể chế đang ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển nguồn điện, lưới điện và bảo đảm an ninh cung cấp điện; đồng thời bảo đảm giá điện hợp lý, công khai, minh bạch; phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và đồng bộ hệ thống pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày tờ trình (Ảnh: Media Quốc hội).

Về nội dung sửa đổi, bổ sung liên quan đến quy hoạch và đầu tư xây dựng dự án điện lực, Bộ trưởng cho biết, dự án Luật đã sửa quy định về quy hoạch, phương hướng phát triển mạng lưới cấp điện.

Bên cạnh đó, đơn giản hóa thủ tục đầu tư theo hướng một số dự án điện lực không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định, giá điện trúng thầu là cơ sở ký kết hợp đồng mua bán điện để hạn chế việc phải đàm phán lại giá điện sau đấu thầu.

Về thị trường điện, mua bán điện, vận hành hệ thống điện, Bộ trưởng cho biết, Luật sửa đổi đã triển khai các cấp độ thị trường điện cạnh tranh; mở rộng đối tượng mua bán điện trực tiếp; bổ sung các trường hợp ngừng, giảm mức cung cấp điện; hiệu chỉnh quy định về thanh toán, chất lượng điện năng.

Giá điện, giá dịch vụ về điện, Luật sửa đổi lần này quy định lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng; làm rõ giá hợp đồng của một số loại hình nguồn điện; cơ chế giá khuyến khích năng lượng tái tạo, năng lượng mới, hệ thống lưu trữ điện.

Bà Nguyễn Thanh Hải - Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội (Ảnh: Media Quốc hội).

Tại báo cáo thẩm tra, bà Nguyễn Thanh Hải - Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đề nghị làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình thực hiện, đồng thời phân biệt rõ việc xóa bỏ bù chéo trong giá điện với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và người dân tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

"Việc hỗ trợ cần có tiêu chí, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện rõ ràng, công khai, minh bạch, không để quá trình thị trường hóa giá điện làm ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận điện của các nhóm đối tượng cần được Nhà nước hỗ trợ", bà Hải nêu.

Về cơ chế giá điện, giá dịch vụ về điện và phân bổ rủi ro,Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản tán thành nguyên tắc giá điện phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, từng bước xóa bỏ bù chéo và phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Tuy nhiên, cách quy định như dự thảo về giá hợp đồng mua bán điện phải "bảo đảm thu hồi đầy đủ" chi phí, vốn đầu tư và lợi nhuận hợp lý có thể được hiểu là Nhà nước bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư.

"Đề nghị thể hiện rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường; không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện", Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải nêu rõ.

Đối với quy định khi giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội thì Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý, đề nghị làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và xử lý chi phí, tránh cách hiểu mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ của ngân sách nhà nước.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho rằng, việc xóa bỏ bù chéo phải làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình; tách bạch với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và các địa bàn khó khăn, bảo đảm nguồn lực công khai, minh bạch.

Nguyễn Thu Huyền