Hiệp định thương mại Việt Nam - EFTA: Cơ hội nâng chuẩn chuỗi cung ứng

Hiệp định thương mại Việt Nam - EFTA và cơ hội nâng cao năng lực chuỗi cung ứng là nội dung được đề cập tại Diễn đàn Kinh tế Thụy Sĩ - Việt Nam (SVEF) 2026, diễn ra ngày 19/10 tại Hà Nội. Tại diễn đàn, Nestlé chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chuỗi giá trị cà phê bền vững, nhấn mạnh vai trò của nông dân và quan hệ hợp tác dài hạn với các đối tác địa phương.

Diễn đàn diễn ra cùng thời điểm Việt Nam và Khối Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) ký Hiệp định Thương mại tự do, kỷ niệm 55 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thụy Sĩ.

EFTA gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein, có kim ngạch thương mại hai chiều với Việt Nam đạt 4,8 tỷ EUR năm 2025. Ngoài các cam kết về hàng công nghiệp, Hiệp định thương mại Việt Nam - EFTA còn đề cập đến phát triển bền vững, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác và nâng cao năng lực.

Sức chống chịu bắt đầu từ người nông dân

Tại phiên thảo luận về chuyển đổi công nghiệp và chuỗi cung ứng, ông Khuất Quang Hưng, Phó Tổng giám đốc Nestlé Việt Nam, chia sẻ góc nhìn về xây dựng chuỗi cung ứng có năng lực cạnh tranh và sức chống chịu cao.

Ông Khuất Quang Hưng, Phó Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, chia sẻ tại phiên thảo luận về chuỗi cung ứng tại Diễn đàn Kinh tế Thụy Sĩ - Việt Nam (SVEF) 2026

Lấy ví dụ từ chuỗi giá trị cà phê bền vững, ông Hưng cho rằng nền tảng của một chuỗi cung ứng vững mạnh phải bắt đầu từ người nông dân, nhất là khi hoạt động sản xuất đang chịu tác động của biến đổi khí hậu và các yêu cầu ngày càng cao từ thị trường.

“Không thể có một chuỗi cung ứng cà phê mạnh, đủ sức chống chịu nếu thiếu những người nông dân bền bỉ. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, sức ép ngày càng gia tăng của các vấn đề liên quan đến chất lượng đất, nguồn nước, cũng như các yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải, người nông dân cần được tiếp cận kiến thức mới, công nghệ và những phương thức canh tác phù hợp để bảo vệ tài nguyên, duy trì năng suất và sinh kế lâu dài,” ông Hưng nói.

Theo ông Hưng, tính bền vững chỉ có thể duy trì khi mang lại hiệu quả kinh tế, giúp người nông dân có cuộc sống tốt hơn. Vì vậy, doanh nghiệp cần chuyển từ quan hệ thu mua đơn thuần sang hợp tác dài hạn, hỗ trợ nông dân nâng năng suất, giảm chi phí và áp dụng các tiêu chuẩn canh tác bền vững.

Cách tiếp cận này hướng đến gia tăng thu nhập cho nông dân, giảm tác động đến môi trường, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong chuỗi cung ứng. Đây cũng là những yếu tố giúp các bên chuẩn bị năng lực để tận dụng cơ hội từ Hiệp định thương mại Việt Nam - EFTA.

Từ năm 2011, Chương trình NESCAFÉ Plan đã đồng hành cùng hơn 23.000 nông hộ, tổ chức hơn 492.000 lượt tập huấn về sản xuất cà phê bền vững theo tiêu chuẩn 4C.

Chương trình Agripreneurship-Nescafé Plan không những giúp cải thiện sinh kế mà còn giúp trang bị những kiến thức khoa học về canh tác cà phê bền vững cho nông dân

Chương trình hỗ trợ giống năng suất cao, có khả năng chống chịu hạn hán và sâu bệnh; hướng dẫn tiết kiệm nước tưới, giảm phân bón hóa học và chuyển đổi sang nông nghiệp tái sinh. Qua đó, nông dân được hỗ trợ giảm chi phí, cải thiện thu nhập và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu xuất khẩu.

Ba nền tảng cho hợp tác dài hạn

Trong bối cảnh Hiệp định thương mại Việt Nam - EFTA mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường mới, năng lực đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng và phát triển bền vững trở thành yêu cầu đối với các chuỗi cung ứng.

Theo Nestlé Việt Nam, một chuỗi giá trị bền vững cần dựa trên ba nền tảng: niềm tin, năng lực và cam kết dài hạn.

Giá trị hạt cà phê được gia tăng thông qua hoạt động chế biến sâu, giúp giữ lại nhiều giá trị tại Việt Nam

Trong đó, niềm tin tạo cơ sở để các bên cùng đầu tư, phối hợp xử lý những vấn đề phát sinh. Năng lực giúp các đối tác đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng cao, đặc biệt tại những thị trường khó tính. Cam kết dài hạn bảo đảm sự gắn bó, xây dựng năng lực và hỗ trợ các nhà cung cấp địa phương.

Từ góc nhìn này, cơ hội từ Hiệp định thương mại Việt Nam - EFTA gắn với khả năng kết hợp thế mạnh giữa doanh nghiệp hai nước trong xây dựng và phát triển chuỗi giá trị.

“Đây cũng là dư địa hợp tác nhiều triển vọng giữa các doanh nghiệp Thụy Sĩ và Việt Nam. Phía doanh nghiệp Thụy Sĩ có thế mạnh về công nghệ, chuyên môn, tiêu chuẩn chất lượng và kinh nghiệm quốc tế. Các đối tác Việt Nam có sự hiểu biết địa phương sâu sắc, năng lực sản xuất, và tinh thần khởi nghiệp. Sự kết hợp này có thể hình thành các chuỗi giá trị cạnh tranh và bền vững hơn trong tương lai.”

Liễu Như Yên