Xây dựng hệ sinh thái kinh tế sen Đất Sen Hồng

Xây dựng hệ sinh thái kinh tế sen

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Hùng Tráng - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Cao Lãnh nhấn mạnh, từ bao đời nay, sen không chỉ là loài hoa đặc trưng mà đã trở thành bản sắc, hệ giá trị văn hóa và là biểu tượng cho khát vọng vươn lên của con người Đồng Tháp. Những năm qua, ngành hàng sen đã có bước tiến lớn với các vùng sản xuất tập trung, mô hình du lịch cộng đồng và đặc biệt là sản phẩm sen đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Hùng Tráng thẳng thắn nhìn nhận, những kết quả đó mới chỉ là bước khởi đầu. Tiềm năng và dư địa của sen còn rất lớn nhưng lâu nay chúng ta vẫn quen nhìn nhận sen dưới góc độ của một sản phẩm nông nghiệp đơn thuần, trong khi thế giới đang đánh giá rất cao các giá trị vô hình.

“Đã đến lúc chúng ta cần mở rộng cách tiếp cận, chuyển từ tư tư duy phát triển sản phẩm sang tư duy xây dựng hệ sinh thái kinh tế sen. Đó phải là nơi sản xuất, chế biến, du lịch, văn hóa, chăm sóc sức khỏe và công nghệ số cùng tham gia tạo ra giá trị, để mỗi hecta sen không chỉ tạo ra nông sản mà còn nuôi dưỡng niềm tự hào về vùng đất Sen Hồng”, ông Tráng nhấn mạnh.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, người đứng đầu Đảng ủy phường Cao Lãnh cho rằng ngành hàng sen Đồng Tháp cần thực hiện ba chuyển đổi quan trọng. Trước hết là chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, lấy chất lượng, tiêu chuẩn, thương hiệu và niềm tin thị trường làm nền tảng cạnh tranh. Tiếp theo là chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, tổ chức lại chuỗi giá trị theo nhu cầu của thị trường thay vì chỉ tập trung vào khâu sản xuất. Và cuối cùng là chuyển từ việc kể chuyện bằng cảm xúc sang kể chuyện bằng dữ liệu; mỗi vùng trồng, mỗi sản phẩm, mỗi chủ thể sản xuất cần được số hóa, truy xuất nguồn gốc rõ ràng và có khả năng kể câu chuyện của chính mình thông qua hình ảnh, video, mã QR cùng các nền tảng số hiện đại.

Khi "Hạ tầng mềm" bắt tay cùng công nghệ chế biến

Đồng thuận với góc nhìn trên, các chuyên gia và nhà khoa học đã hiến kế nhiều giải pháp cụ thể nhằm hiện thực hóa chuỗi giá trị. Dưới góc độ quản lý, ông Đỗ Trọng Tường – Phó Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Đồng Tháp định vị, chỉ dẫn địa lý “Đồng Tháp” chính là một “hạ tầng mềm” quan trọng. Việc khai thác hiệu quả hạ tầng này sẽ giúp đưa sen từ một nông sản đặc trưng trở thành biểu tượng kinh tế - văn hóa có sức cạnh tranh cao trên thị trường.

Để tối ưu hóa "hạ tầng mềm" đó, PGS.TS Nguyễn Minh Chơn (Đại học Cần Thơ) đã chia sẻ các giải pháp kỹ thuật canh tác nâng cao chất lượng hạt sen tươi. Đồng thời, các chuyên gia nhận định ngành sen cần bứt phá khỏi việc khai thác sản phẩm tươi để tiến sâu vào công nghệ sấy nhiệt thấp, chiết xuất hoạt chất, biến hạt, tâm, lá, củ, hoa sen thành nguyên liệu cho dược liệu chuẩn hóa, thực phẩm chức năng và mỹ phẩm sinh học.

Từ thực tiễn doanh nghiệp, đại diện Công ty TNHH Lotus Healthy Food và Hộ kinh doanh Sen Lê Bo cùng khẳng định. Nếu được đầu tư công nghệ chế biến tuần hoàn, mọi bộ phận của cây sen từ thân, lá đến gương sen đều có thể trở thành sản phẩm giá trị cao phục vụ các ngành công nghiệp sáng tạo và chăm sóc sức khỏe.

Khai phá không gian số

Một điểm nhấn khác tại hội thảo là bài toán làm mới dịch vụ du lịch và thương mại dựa trên nền tảng số. Chuyên gia Phan Yến Ly đề xuất Đồng Tháp cần dịch chuyển từ mô hình tham quan sen đơn thuần sang xây dựng hệ sinh thái trải nghiệm đa giá trị. Ở đó, câu chuyện về hành trình của sen từ vùng trồng, người nông dân đến các sản phẩm OCOP chính là sợi dây kết nối để giữ lợi ích kinh tế ở lại với cộng đồng địa phương.

Trong thời đại số, câu chuyện sen cần được chắp cánh bằng công nghệ. Các chuyên gia tại hội thảo thống nhất rằng, bên cạnh việc ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, ngành hàng sen Đồng Tháp phải chủ động xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng, phát triển nội dung số, marketing đa kênh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quảng bá sản phẩm. Ngành sen không chỉ cần sản phẩm tốt, mà phải biết "kể câu chuyện thương hiệu" bằng dữ liệu để tiếp cận người tiêu dùng toàn cầu.

Hòa Hội