Việt Nam hướng tới Top 75 trung tâm tài chính toàn cầu vào năm 2035

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng - Chủ tịch Hội đồng điều hành Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, vừa ký quyết định phê duyệt Kế hoạch phát triển Trung tâm tài chính quốc tế đến năm 2035.

Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam được quy hoạch theo mô hình “một trung tâm, hai điểm đến” tại TPHCM và TP Đà Nẵng.

Theo quyết định Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) được định hướng trở thành hạt nhân quan trọng trong việc huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn vốn trong nước cũng như quốc tế. Mục tiêu cốt lõi của kế hoạch là từng bước đưa Việt Nam gia nhập mạng lưới tài chính khu vực và toàn cầu, góp phần nâng cao chất lượng nền kinh tế.

Kế hoạch phát triển được chia làm hai giai đoạn trọng điểm. Trong giai đoạn 2026-2030, VIFC tập trung hoàn thiện khung thể chế pháp lý đặc thù cùng mô hình quản trị theo chuẩn mực quốc tế để bảo đảm tính minh bạch và an toàn. Đây cũng là thời điểm triển khai thí điểm các sản phẩm tài chính ưu tiên và hình thành hạ tầng số, hạ tầng pháp lý cốt lõi nhằm thu hút các định chế tài chính, quỹ đầu tư và ngân hàng lớn trên thế giới.

Tiến tới giai đoạn 2031-2035, Việt Nam phấn đấu mở rộng hệ sinh thái tài chính hiện đại với các trụ cột như thị trường vốn, tài chính xanh và tài chính số. Mục tiêu cụ thể là đưa Việt Nam lọt vào nhóm 75 trung tâm tài chính hàng đầu thế giới, nhóm 25 trung tâm tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương và đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN theo chỉ số Trung tâm Tài chính toàn cầu (GFCI).

Điểm khác biệt trong chiến lược lần này là mô hình "một trung tâm, hai điểm đến" với những định hướng riêng biệt cho TP.HCM và Đà Nẵng. Tại TP.HCM, trung tâm tài chính sẽ phát triển hệ sinh thái toàn diện, tập trung vào thị trường vốn, quản lý tài sản, dịch vụ phái sinh và tài chính xanh.

Trong khi đó, Đà Nẵng được định hướng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và công nghệ tài chính. Nơi đây sẽ tập trung vào các lĩnh vực mới như tài sản số, thanh toán số, tín chỉ carbon và thực hiện thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) các mô hình kinh doanh tài chính mới. Việc thành lập bộ phận nghiên cứu chính sách thử nghiệm (Policy Lab) tại Đà Nẵng được kỳ vọng sẽ tạo ra những bước đột phá về thể chế.

Đánh giá về tính khả thi của mục tiêu này, Tiến sĩ Trần Quốc Hùng, nguyên Phó Giám đốc Vụ Tiền tệ, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nhận định Trung tâm tài chính Việt Nam đang đi đúng hướng với mô hình “một trung tâm, hai điểm đến”. Ông phân tích, Đà Nẵng đang sở hữu cơ hội rất tốt để phát triển các lĩnh vực mới như tài sản số, tài chính số và tín chỉ carbon. Việc token hóa các tài sản và mở rộng giao dịch tín chỉ carbon ra quy mô khu vực Đông Nam Á sẽ là những định hướng quan trọng giúp Việt Nam chuyển hóa chi phí chống biến đổi khí hậu thành động lực phát triển kinh tế.

Dưới góc độ pháp lý và niềm tin nhà đầu tư, Giáo sư Nguyễn Xuân Thảo tại Đại học Washington, Hoa Kỳ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xác định rõ cơ sở pháp lý và thẩm quyền của nhà quản lý. Theo giáo sư, các nhà đầu tư quốc tế thường tìm kiếm một môi trường mở, linh hoạt và phù hợp với thông lệ quốc tế thay vì những khuôn khổ quá cứng nhắc. Pháp luật Việt Nam cần thúc đẩy sự hình thành và tối ưu hóa các loại tài sản số, đồng thời đảm bảo sự công bằng trong các mức ưu đãi để tạo không gian cho đổi mới sáng tạo.

Về phía địa phương thực thi, ông Hồ Kỳ Minh, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Đà Nẵng, Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-DN, cho biết Đà Nẵng đang ưu tiên phát triển tài chính xanh và kết nối vốn quốc tế. Thành phố đang triển khai bốn nhóm sản phẩm chủ lực bao gồm hỗ trợ doanh nghiệp phát hành trái phiếu quốc tế, phát triển thị trường tín chỉ carbon, thu hút các quỹ đầu tư lớn và nghiên cứu mô hình token hóa tài sản thực. Để chuẩn bị cho lộ trình này, Đà Nẵng đã thành lập Policy Lab nhằm nghiên cứu các chính sách thử nghiệm sandbox để tạo ra những đổi mới về thể chế.

Phân tích sâu hơn về vai trò kinh tế, PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) đưa ra các kịch bản thực tế khi VIFC có thể huy động từ 10 đến 30 tỷ USD mỗi năm để phục vụ nhu cầu đầu tư của đất nước.

Tuy nhiên, ông nhận định TP.HCM không nên cạnh tranh trực diện với các trung tâm tài chính lớn như Singapore hay London do khoảng cách về quy mô và nhân lực còn khá lớn. Thay vào đó, thành phố cần tận dụng lợi thế của người đi sau để tập trung vào các phân khúc Việt Nam có thế mạnh cạnh tranh như quản lý tài sản, quỹ đầu tư, fintech và tài chính xanh.

Đặc biệt, chuyên gia này nhấn mạnh tiềm năng từ tài chính hàng hải và hàng không. Hiện nay, dù sở hữu hệ thống cảng biển lớn như Cái Mép - Thị Vải, các dịch vụ tài chính liên quan vẫn chủ yếu thực hiện tại Singapore. Đây chính là khoảng trống để TP.HCM xây dựng hệ sinh thái tài chính kết nối doanh nghiệp cảng biển với các nhà đầu tư quốc tế.

Theo ông Huân, trở ngại lớn nhất hiện nay không phải là thiếu vốn mà là sự khan hiếm các dự án đạt chuẩn quốc tế. Một dự án muốn thu hút dòng vốn toàn cầu cần có cấu trúc tài chính rõ ràng, dòng tiền dự báo được và hệ thống báo cáo minh bạch. Trung tâm Tài chính quốc tế phải đóng vai trò là "hệ điều hành của dòng vốn", nơi xây dựng danh mục dự án đủ sức hấp dẫn và kết nối hiệu quả với các nhà đầu tư. Niềm tin của dòng vốn quốc tế sẽ phụ thuộc vào chất lượng thể chế và năng lực thực thi để chuyển hóa nguồn lực thành năng lực sản xuất thực tế cho nền kinh tế.

Thanh Hoa