Vi phạm hành chính, cá nhân có thể bị phạt tiền tối đa 1,5 tỷ đồng

Sáng 26/10, Quốc hội nghe trình bày tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Nâng thời hiệu, nâng mức phạt tiền tối đa

Theo tờ trình của Chính phủ, một trong những nội dung quan trọng được đề xuất là nâng thời hiệu xử phạt lên 2 năm hoặc 3 năm đối với một số lĩnh vực; nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, 3 tỷ đồng đối với tổ chức.

Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang trình bày tại Quốc hội. Ảnh: Đức Thanh

Dự thảo quy định cụ thể trong Luật mức tiền phạt tối đa trong từng lĩnh vực, trong đó nâng mức phạt tiền tối đa đối với một số lĩnh vực. Đồng thời, sửa đổi, bổ sung quy định về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ; bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm về hành vi vi phạm hành chính.

Về quy trình xử phạt, dự thảo quy định cụ thể, đầy đủ hơn một số nội dung trong quy trình; cắt giảm một số thủ tục xử phạt không cần thiết; hoàn thiện quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Đáng chú ý, dự thảo cho phép xử phạt không lập biên bản đối với trường hợp vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.

Đối với thi hành quyết định xử phạt, Chính phủ đề xuất sửa đổi điều kiện được hoãn, giảm, miễn thi hành quyết định phạt tiền, nộp tiền phạt nhiều lần theo hướng thuận lợi hơn cho cá nhân, tổ chức vi phạm. Dự thảo cũng bổ sung các trường hợp được hoãn, miễn thi hành hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả để phù hợp với thực tiễn.

Về cưỡng chế, dự thảo bổ sung một số biện pháp, gồm: tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập.

Các đại biểu tham dự phiên họp sáng 26/10.

Cùng với việc bổ sung các biện pháp này, dự thảo quy định chặt chẽ hơn về nguyên tắc, điều kiện áp dụng để bảo đảm quyền con người, quyền công dân, không làm ảnh hưởng đến các cá nhân, tổ chức không liên quan đến hành vi vi phạm hành chính, nhất là đối với biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước và ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số.

Dự thảo đồng thời chuyển thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa đi cai nghiện bắt buộc sang Chủ tịch UBND cấp xã; sửa đổi cơ chế quản lý chặt chẽ hơn người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính trong thời gian làm thủ tục áp dụng. Thẩm quyền áp dụng cai nghiện ma túy tự nguyện tại cơ sở cai nghiện ma túy công lập, trường giáo dưỡng được đề xuất chuyển sang Trưởng Công an cấp xã.

Đối với biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính, dự thảo bổ sung một số trường hợp tạm giữ người theo thủ tục hành chính; bỏ quy định về việc ra quyết định tạm giữ, quyết định trả lại tang vật, phương tiện, giấy phép, chứng chỉ hành nghề mà chỉ cần lập biên bản tạm giữ, biên bản trả lại.

Dự thảo cũng kéo dài thời hạn tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, giấy phép, chứng chỉ hành nghề đến khi ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc quyết định xử phạt được thi hành xong; rút ngắn thời hạn ra quyết định tịch thu tang vật, phương tiện trong trường hợp không xác định được người vi phạm, chủ sở hữu, người quản lý hoặc người sử dụng hợp pháp.

Cân nhắc thận trọng thời hiệu, mức phạt và các biện pháp cưỡng chế

Thẩm tra dự án Luật, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành.

Tuy nhiên, do dự thảo có nhiều quy định liên quan đến hạn chế quyền con người, quyền công dân, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát thận trọng, kỹ lưỡng để quy định cụ thể ngay trong Luật, bảo đảm phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội mà không giao Chính phủ quy định chi tiết, bảo đảm nguyên tắc đã được xác định tại khoản 2 Điều 14 của Hiến pháp.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra tại Quốc hội. Ảnh: Đức Thanh

Về nâng thời hiệu xử phạt từ 1–2 năm theo Luật hiện hành lên 1–3 năm, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, có sự phân hóa cụ thể đối với những lĩnh vực được phép kéo dài thời hiệu.

Theo cơ quan thẩm tra, việc tăng thời hiệu xử phạt lên 3 năm, có thể kéo dài đến 4 năm nếu thuộc trường hợp do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến, trong khi thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm ít nghiêm trọng là 5 năm, sẽ làm thu hẹp ranh giới pháp lý giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự. Điều này có thể đẩy người vi phạm vào tình trạng bị tăng nặng trách nhiệm pháp lý nên cần được cân nhắc hết sức thận trọng, kỹ lưỡng.

Đối với đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức, Ủy ban cho rằng nếu quy định mức phạt tiền cao thì bảo đảm tính răn đe, nhưng một số trường hợp có thể không phù hợp với khả năng tài chính thực tế của cá nhân, doanh nghiệp và sẽ không phát huy được hiệu quả.

Do đó, cần xem xét các giải pháp căn cơ hơn như áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, các hình thức phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động; tham khảo thêm kinh nghiệm nước ngoài để tăng cường tính răn đe, phòng ngừa, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Về phát hiện vi phạm bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và xử lý vi phạm trên môi trường điện tử, Ủy ban đánh giá việc sửa đổi, bổ sung các quy định này là cần thiết, phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Ủy ban đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, có giải pháp phù hợp để người vi phạm kịp thời được thông báo về hành vi vi phạm của mình, bảo đảm quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện, tránh việc tiếp tục vi phạm do không biết.

Đối với các biện pháp cưỡng chế được bổ sung, Ủy ban nhận thấy một số biện pháp chưa thật sự phù hợp với tính chất cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt. Vì vậy, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định này để bảo đảm tính phù hợp, khả thi.

Dương An