Đơn giản hóa thủ tục xử phạt vi phạm hành chính, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số

Tận dụng dữ liệu kỹ thuật, giảm thủ tục trung gian

Trong thực tiễn quản lý nhà nước, nhiều hành vi vi phạm hành chính được phát hiện thông qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ như cân kiểm tra tải trọng xe cơ giới, thiết bị đo nồng độ cồn trong hơi thở, hệ thống camera giám sát an ninh, trật tự và điều hành giao thông.

Theo Bộ Công an, kết quả thu thập từ các phương tiện, thiết bị này có thể ghi nhận đầy đủ những thông tin quan trọng phục vụ xử lý vi phạm, gồm thời gian, địa điểm, hành vi vi phạm, thông tin về cá nhân, tổ chức liên quan và các dữ liệu kỹ thuật như hình ảnh, âm thanh, chỉ số đo hoặc kết quả phân tích. Những thông tin này về cơ bản tương ứng với các nội dung quan trọng của biên bản vi phạm hành chính.

Hệ thống giám sát tại Trung tâm thông tin chỉ huy cảnh sát giao thông (Ảnh: Bộ Công an)

Sau khi có kết quả ghi nhận vi phạm, người có thẩm quyền thực hiện các bước xử lý theo quy định, gồm xác định thông tin về tổ chức, cá nhân vi phạm; gửi thông báo yêu cầu đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết, trừ trường hợp đã xác định được đối tượng vi phạm và những người có liên quan tại địa điểm xảy ra vi phạm; ban hành và tổ chức thi hành quyết định xử phạt.

Trên cơ sở đó, dự thảo Luật đề xuất bổ sung quy định không lập biên bản đối với trường hợp vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ. Việc đơn giản hóa quy trình được kỳ vọng góp phần giảm thời gian xử lý, hạn chế chi phí phát sinh, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số.

Bảo đảm căn cứ pháp lý, giữ tính khách quan trong xử phạt

Một trong những yêu cầu đặt ra khi đơn giản hóa thủ tục là phải bảo đảm việc xử phạt được thực hiện trên cơ sở đầy đủ căn cứ, đúng trình tự và thẩm quyền. Việc không lập biên bản không đồng nghĩa với việc bỏ qua các bước xác minh, thu thập chứng cứ hoặc bảo đảm quyền của cá nhân, tổ chức vi phạm.

Bên cạnh đó, khoản 4 Điều 44 dự thảo Luật quy định “Trường hợp chưa đủ căn cứ ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc thuộc trường hợp giải trình, thì người có thẩm quyền không phải lập biên bản vi phạm hành chính nhưng phải thực hiện thủ tục quy định tại các Điều 47, 48, 49 và 50 của Luật này”.

Trong trường hợp phải thực hiện các thủ tục quy định tại các điều 47 (xác minh tình tiết của vụ việc vi phạm hành chính); Điều 48 (thu thập phương tiện điện tử, dữ liệu điện tử); Điều 49 (xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính) và Điều 50 (giải trình) của dự thảo Luật, người có thẩm quyền phải lập các văn bản, tài liệu thể hiện quá trình và kết quả thực hiện các thủ tục này, do đó sẽ đảm bảo ghi nhận khách quan, chính xác, đầy đủ quá trình, kết quả xác minh tình tiết, thu thập phương tiện điện tử, dữ liệu điện tử, xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, giải trình để làm căn cứ ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Như vậy, trường hợp này không cần thiết phải lập biên bản vi phạm hành chính để rút ngắn quy trình, thời gian xử phạt mà vẫn bảo đảm tính chính xác, khách quan. Việc phải lập biên bản vi phạm hành chính trong các trường hợp này làm tăng thủ tục xử phạt không cần thiết, kéo dài thời gian xử lý, phát sinh chi phí và chưa phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước.

Nguyễn Ngân