Từ Pác Bó lịch sử đến khát vọng 'cửa ngõ Á - Âu'

"Một vấn đề mà bảo đã họp 20 cuộc nhưng chưa giải quyết xong, có nghĩa là vẫn chưa làm" - quan điểm quản trị dựa trên "sản phẩm cuối cùng" này đang trở thành kim chỉ nam mới cho Cao Bằng.

Trong kỷ nguyên mới, với tư duy đột phá, Cao Bằng đang thực hiện cuộc chuyển mình lịch sử: Biến vùng đất phên giậu thành "cửa ngõ" giao thương quốc tế, nơi chủ quyền quốc gia được khẳng định bằng thế đứng của một nền kinh tế mở.

Khi "nghị quyết" phải biến thành "sản phẩm"

Trong tư duy hành chính cũ, nỗ lực của bộ máy công quyền thường được định lượng bằng số lượng văn bản ban hành hay các cuộc họp. Nhưng tại Cao Bằng, những thước đo mang tính hình thức đó đã bị gạt bỏ để nhường chỗ cho tư duy quản trị hiện đại: Quản trị theo kết quả.

Cam kết trước HĐND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hải Hòa đã đưa ra một đề nghị thẳng thắn: "Mong cử tri đánh giá lãnh đạo tỉnh, các sở ngành, chủ tịch xã, phường không phải bằng việc chúng tôi kể ra đã làm được bao nhiêu việc, mà bằng những sản phẩm cuối cùng: nhìn thấy được, đo đếm được, cảm nhận được".

Đây là sự cụ thể hóa chỉ đạo của Trung ương về xây dựng chính quyền kiến tạo.

Đại tướng Phan Văn Giang - Bộ trưởng Bộ Quốc phòng dự lễ khởi công dự án Trung tâm Y tế Bảo Lạc

"Sản phẩm cuối cùng" của năm 2025 tại Cao Bằng là những con số biết nói: Đó là 19.067 ngôi nhà kiên cố thay thế cho nhà dột nát, hoàn thành dứt điểm chương trình an sinh lớn nhất lịch sử tỉnh với kinh phí 955 tỷ đồng; đó là tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh thông tuyến kỹ thuật - phá vỡ thế độc đạo bao đời hay cụ thể hơn, đó là con số 1,6 tỷ USD kim ngạch xuất nhập khẩu – mức kỷ lục trong lịch sử của tỉnh.

Tư duy này lý giải vì sao Cao Bằng lại dồn lực xóa nhà tạm, nhà dột nát trong thời gian ngắn. Việc cụ thể hóa 3 câu hỏi rất đời thường của Tổng Bí thư Tô Lâm đã trở thành mệnh lệnh hành động cho cả hệ thống chính trị tại địa phương: "Dân ở đâu? Dân nấu ăn ở đâu? Và dân tắm, đi vệ sinh ở đâu?".

Ba câu hỏi này được địa phương xác định là những tiêu chí cụ thể về an sinh xã hội. Thay vì các hoạt động bề nổi, Cao Bằng coi việc đáp ứng các nhu cầu thiết yếu này là "sản phẩm" đầu ra bắt buộc của bộ máy, là thước đo thực chất nhất về hiệu quả điều hành.

Cao Bằng hoàn thành việc xóa nhà tạm, nhà dột nát

Để vận hành tầm nhìn "cửa ngõ", ngay sau khi Ban Bí thư ban hành Kết luận số 226-KL/TW về chấn chỉnh lề lối làm việc, Đảng ủy UBND tỉnh đã cụ thể hóa bằng các quy định nhằm khắc phục tình trạng đùn đẩy trách nhiệm.

Cao Bằng tập trung xử lý vấn đề dùng "quy trình" để trì hoãn công việc. Thực tế, quy trình lấy ý kiến liên ngành thường bị lạm dụng để phân tán trách nhiệm, làm lỡ cơ hội đầu tư. Trước thực trạng này, người đứng đầu chính quyền tỉnh yêu cầu: "Thực hiện đúng quy định pháp luật nhưng phải phù hợp với thực tiễn địa phương".

Thông điệp này nhằm bảo vệ cán bộ dám quyết đoán vì lợi ích chung. Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt là: Những việc vượt thẩm quyền phải báo cáo để cấp trên tháo gỡ ngay, không được dùng lý do "đúng quy trình" để "ngâm" hồ sơ.

Minh chứng cho sự thay đổi này là việc phân cấp, ủy quyền giải quyết 1.250 thủ tục hành chính cho cấp dưới. Tại các cuộc họp điều hành, thay vì nghe báo cáo tình hình chung, UBND tỉnh tập trung làm rõ trách nhiệm cá nhân đối với các đầu việc chậm tiến độ.

85 năm trước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Việt Nam qua mốc 108 (xã Trường Hà, Cao Bằng), sau 30 năm bôn ba. Ảnh: Lê Anh Dũng

Khát vọng cửa ngõ "Á - Âu"

Cách đây 85 năm, Pác Bó được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chọn làm nơi nhen nhóm ngọn lửa giải phóng dân tộc. Sự lựa chọn ấy dựa trên tầm nhìn quân sự thiên tài về một vùng đất "Tiến khả dĩ công, thoái khả dĩ thủ" - một nơi bí mật và khó tiếp cận.

Nhưng 85 năm sau, hòa cùng thế vươn mình của đất nước, Cao Bằng đang định nghĩa lại vị thế của mình. Không còn chấp nhận là "ngõ cụt" của giao thông, tỉnh đang vươn mình thành "cửa ngõ" trong hành lang kinh tế kết nối Tây Nam Trung Quốc với ASEAN.

Khát vọng trên không dừng lại ở ý chí chính trị, mà đã được cụ thể hóa bằng chiến lược liên kết thực tế. Chiều 9/1/2026, tư duy này được khẳng định qua những cam kết chiến lược tại hội nghị giữa 3 tỉnh: Cao Bằng - Lạng Sơn - Thái Nguyên.

Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng - Lạng Sơn - Thái Nguyên ký Bản ghi nhớ về một số vấn đề hợp tác phát triển kinh tế - xã hội giữa 3 tỉnh.

Tại hội nghị, 3 địa phương đã thống nhất xác lập vai trò cụ thể cho từng tỉnh dựa trên lợi thế so sánh trong chuỗi giá trị vùng. Trong đó: Thái Nguyên xác lập vai trò là trung tâm chế biến, phân phối và kết nối thị trường nội địa; Lạng Sơn đóng vai trò là trung tâm logistics và xuất nhập khẩu chủ lực; Cao Bằng là địa bàn mở thông, trung chuyển mới của hành lang kinh tế ra biển và đi sâu vào lục địa.

Với sự phân định này, Cao Bằng trở thành một mắt xích trong chuỗi cung ứng. Hàng hóa từ các khu công nghiệp phía Bắc có thể đi qua cửa ngõ Trà Lĩnh để kết nối với mạng lưới đường sắt liên vận quốc tế. Thực tế, ngay đầu năm 2025, kim ngạch qua Trà Lĩnh đã đạt 226,7 triệu USD, với sự chuyển dịch rõ rệt sang nhóm hàng công nghiệp và linh kiện điện tử.

Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh. Ảnh: Thạch Thảo

Để tránh tình trạng hợp tác hình thức, nguyên tắc "Ba rõ" (rõ việc - rõ tiến độ - rõ người chịu trách nhiệm) đã được Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng Phan Thăng An đặt ra như một yêu cầu bắt buộc đối với bộ máy thực thi trong mối liên kết này.

Nhìn lại hành trình 85 năm, từ Pác Bó - nơi từng được chọn làm căn cứ địa nhờ địa thế bí mật, hiểm trở, Cao Bằng hôm nay đang lựa chọn một tâm thế mới: Mở cửa và kết nối. Mục tiêu huy động 6,3 tỷ USD vốn đầu tư giai đoạn 2026-2030 cho thấy tham vọng của địa phương này trong việc hiện thực hóa lợi thế "cửa ngõ". Thách thức phía trước vẫn còn lớn, nhưng hướng đi này hứa hẹn biến những tiềm năng trên bản đồ thành sinh kế bền vững cho người dân vùng biên.

Đoàn Bổng