Bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp xuất khẩu

Sản xuất thép trong nước. (Ảnh : TTXVN)

Các vụ việc liên quan từ những sản phẩm có kim ngạch xuất khẩu cao như pin mặt trời (khoảng 4,2 tỷ USD), tôm (800 triệu USD) đến mặt hàng có kim ngạch thấp như khay đúc bằng sợi (50 triệu USD), đĩa giấy (9 triệu USD),…

Tính đến nay, đã có 298 vụ điều tra phòng vệ thương mại từ 25 thị trường và vùng lãnh thổ đối với hàng xuất khẩu của Việt Nam; trong đó, có 21 vụ việc mới khởi xướng trong năm 2025. Chỉ riêng mặt hàng thép đã phải đối mặt 9 vụ việc khởi xướng mới và nhiều nước cũng ban hành hàng loạt quy định nhằm hạn chế nhập khẩu thép như Hoa Kỳ tăng thuế, Canada áp dụng hạn ngạch nhập khẩu và thuế ngoài hạn ngạch hay Ấn Độ bổ sung quy định tiêu chuẩn nguyên liệu đầu vào,…

Dù vậy, nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý và các hiệp hội, doanh nghiệp, công tác ứng phó vụ việc phòng vệ thương mại thời gian qua đã đạt nhiều kết quả tích cực, bảo vệ hàng xuất khẩu Việt Nam được đối xử công bằng cũng như bảo đảm quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp xuất khẩu.

Đơn cử, Canada đã kết luận sơ-mi rơ-moóc nhập khẩu từ Việt Nam không lẩn tránh thuế phòng vệ thương mại; Hoa Kỳ ban hành kết luận cuối cùng cho đợt rà soát lần thứ 20 thuế chống bán phá giá với cá tra, cá basa, theo đó doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đủ điều kiện rà soát được hưởng thuế 0%…

Hiện Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công thương) đang theo dõi sát biến động xuất khẩu của hơn 420 mặt hàng sang 10 thị trường thường xuyên tiến hành điều tra phòng vệ thương mại, nhất là 27 nhóm mặt hàng nguy cơ cao bị điều tra để liên tục thông tin, giúp các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp không bị động trong công tác ứng phó. Tuy nhiên, năng lực xuất khẩu của nước ta ngày càng lớn, hàng xuất khẩu Việt sẽ có thể đối mặt ngày càng nhiều vụ việc điều tra, áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại của nước ngoài.

Vì vậy, các đơn vị liên quan cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến xu thế bảo hộ, xung đột thương mại toàn cầu; nghiên cứu, báo cáo các thay đổi quy định pháp luật về phòng vệ thương mại của các nước, nhất là quy định có khả năng tác động nhiều tới Việt Nam để cung cấp thông tin kịp thời cho cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp chủ động ứng phó. Đồng thời, nâng cao năng lực phòng vệ thương mại cho các ngành sản xuất trong nước; lồng ghép nội dung về phòng vệ thương mại vào các chương trình, chiến lược, chính sách phát triển ngành để bảo vệ hợp lý các ngành sản xuất trong nước, nhất là trong bối cảnh thực hiện các FTA thế hệ mới.

Về phía các doanh nghiệp, việc nâng cao năng lực phòng vệ thương mại đã trở thành yêu cầu cấp thiết, mang tính sống còn nếu muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Vì vậy, doanh nghiệp cần có chiến lược đa dạng hóa thị trường và nguồn cung, tránh tập trung quá nhiều vào một thị trường thường xuyên điều tra phòng vệ thương mại.

Doanh nghiệp nên chuẩn bị nguồn lực tài chính và nhân sự chuyên trách phòng vệ thương mại, bởi chi phí tham gia các vụ kiện dạng này thường rất lớn, đòi hỏi nhiều công sức, hiểu biết chuyên môn sâu. Các doanh nghiệp cần chủ động minh bạch hóa hệ thống sổ sách và truy xuất nguồn gốc để ứng phó tốt hơn trong các vụ điều tra chống lẩn tránh thuế phòng vệ thương mại hay gian lận xuất xứ đang ngày càng gia tăng.

Doanh nghiệp nên chuẩn bị nguồn lực tài chính và nhân sự chuyên trách phòng vệ thương mại, bởi chi phí tham gia các vụ kiện dạng này thường rất lớn, đòi hỏi nhiều công sức, hiểu biết chuyên môn sâu. Các doanh nghiệp cần chủ động minh bạch hóa hệ thống sổ sách và truy xuất nguồn gốc để ứng phó tốt hơn trong các vụ điều tra chống lẩn tránh thuế phòng vệ thương mại hay gian lận xuất xứ đang ngày càng gia tăng.

NGUYỆT BẮC