Trung Quốc chi 1,23 tỷ USD mua một loại thủy sản của Việt Nam

Năm 2025 khép lại với một dấu mốc đặc biệt của xuất khẩu thủy sản Việt Nam khi thị trường Trung Quốc ghi nhận mức chi tiêu kỷ lục 1,23 tỷ USD cho tôm Việt, tăng hơn 60% so với năm trước. Con số này không chỉ phản ánh sức hút ngày càng lớn của tôm Việt Nam tại thị trường tỷ dân, mà còn cho thấy sự dịch chuyển chiến lược rõ nét của ngành thủy sản Việt Nam trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động.

Theo số liệu Hải quan Việt Nam, tổng kim ngạch xuất khẩu tôm năm 2025 đạt 4,6 tỷ USD, tăng 19% so với năm 2024 và là mức cao nhất từ trước tới nay. Trong bức tranh chung đó, Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí thị trường nhập khẩu tôm lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch 1,23 tỷ USD, chiếm 26,6% tổng xuất khẩu và tăng mạnh 60,8% so với năm trước. Nếu tính cả Hồng Kông, toàn khối Trung Quốc - Hồng Kông mang về 1,3 tỷ USD, tương đương 28,3% thị phần, tăng 55%.

Đà tăng trưởng ấn tượng này đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng. Xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc bùng nổ; các doanh nghiệp đẩy mạnh giao hàng sang Mỹ trong nửa đầu năm trước các thời điểm Mỹ công bố áp thuế đối ứng; trong khi đó, các đối thủ lớn như Ấn Độ và Indonesia gặp khó do rào cản thuế và sự cố chất lượng. Trong bối cảnh này, doanh nghiệp tôm Việt Nam đã chủ động tái cơ cấu thị trường, duy trì chất lượng và đẩy mạnh chế biến sâu, qua đó tận dụng tốt cơ hội tại Trung Quốc.

Đáng chú ý, thị trường Trung Quốc đang phân hóa rõ nét về tiêu dùng. Phân khúc trung cấp chịu áp lực khi người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, song phân khúc cao cấp và các sản phẩm tiện lợi, chế biến vẫn tăng trưởng tốt. Đây chính là dư địa cho các dòng sản phẩm thế mạnh của Việt Nam như tôm hùm, tôm sú và các sản phẩm tôm cao cấp.

Năm 2025, xuất khẩu tôm sang Mỹ đạt 796 triệu USD, tăng 5,4% và chiếm 17,2% tổng kim ngạch. Tuy nhiên, riêng tháng 12/2025, kim ngạch chỉ đạt 45,2 triệu USD, giảm 16,4% so với cùng kỳ. Áp lực từ thuế đối ứng, thuế chống trợ cấp và nguy cơ thuế chống bán phá giá, cùng xu hướng cắt giảm tồn kho của các nhà nhập khẩu Mỹ về cuối năm, khiến triển vọng thị trường này tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Trong bối cảnh đó, EU và khối CPTPP nổi lên như những “vùng đệm” ổn định. Xuất khẩu tôm sang EU đạt 579,8 triệu USD, tăng 19,9%, chiếm 12,6% tổng kim ngạch, với nhiều thị trường tăng trưởng tốt như Đức, Bỉ, Hà Lan và Anh. Khối CPTPP đạt 1,25 tỷ USD, tăng 28,8% và chiếm 27,3% tổng kim ngạch, tiếp tục là bệ đỡ quan trọng cho ngành.

Về cơ cấu sản phẩm, tôm chân trắng vẫn là trụ cột với 2,98 tỷ USD, chiếm 64,6% tổng kim ngạch. Tôm sú đạt 452,9 triệu USD, trong khi nhóm “tôm loại khác” tăng gần 67%, trở thành động lực tăng trưởng lớn nhất. Đặc biệt, tôm sống, tươi và đông lạnh tăng tới 97,2%, phản ánh rõ nét sự bùng nổ xuất khẩu tôm hùm và sản phẩm cao cấp sang Trung Quốc.

Song hành với tôm, cá tra Việt Nam cũng duy trì đà tăng trưởng trong năm 2025 với kim ngạch gần 2,2 tỷ USD, tăng 8% so với năm 2024. Riêng tháng 12/2025, xuất khẩu cá tra đạt 200 triệu USD, tăng 10%, cho thấy nhu cầu nhập khẩu phục vụ tiêu dùng và dự trữ tại các thị trường chính vẫn ổn định.

Trong cơ cấu thị trường, Trung Quốc tiếp tục giữ vai trò then chốt. Riêng tháng 12/2025, xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc đạt 60 triệu USD, tăng 25% so với cùng kỳ và chiếm gần 30% tổng kim ngạch tháng. Tính chung cả năm, kim ngạch xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc đạt gần 560 triệu USD, tăng 2% so với năm 2024, tiếp tục khẳng định vị thế thị trường lớn nhất của cá tra Việt Nam.

Bước sang năm 2026, cả ngành tôm và cá tra Việt Nam đều phải đối mặt với môi trường thương mại khắt khe hơn, đặc biệt là rủi ro thuế từ thị trường Mỹ. Trong bối cảnh đó, Trung Quốc, EU, CPTPP cùng các thị trường mới nổi như Brazil, ASEAN và Trung Đông sẽ tiếp tục đóng vai trò động lực tăng trưởng.

Với tôm, con đường cạnh tranh không nằm ở giá, mà ở chất lượng, truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu và phân khúc cao cấp. Với cá tra, việc đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào Mỹ và đẩy mạnh sản phẩm chế biến, giá trị gia tăng sẽ là chìa khóa.

Theo chuyên gia của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản VASEP nhận định, năm 2026 được dự báo là năm thử thách bản lĩnh chiến lược của doanh nghiệp thủy sản Việt Nam. Khả năng đứng vững và tăng trưởng sẽ phụ thuộc vào việc tận dụng tốt các thị trường ổn định như Trung Quốc, kiểm soát rủi ro tại Mỹ và tiếp tục nâng tầm giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong thời gian tới, doanh nghiệp cần tăng cường đầu tư vào chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm, đồng thời duy trì và mở rộng các chứng nhận bền vững, nhằm nâng cao giá trị, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế và tạo nền tảng cho tăng trưởng ổn định.

Hà Linh