Kết nối hạ tầng khí: 'Chìa khóa' cho hành trình xanh hóa khu công nghiệp

TS Nguyễn Quốc Thập – Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam nhận định, Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lớn của quá trình chuyển đổi năng lượng. Áp lực giảm phát thải hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050 cùng nhu cầu cấp thiết về năng lượng sạch trong sản xuất công nghiệp đã tạo ra một diện mạo mới cho thị trường.

Đặc biệt, trong cuộc đua thu hút vốn đầu tư FDI chất lượng cao, các khu công nghiệp (KCN) hiện hữu lẫn các dự án đầu tư mới đang đòi hỏi một cách tiếp cận hạ tầng năng lượng thông minh, hoàn chỉnh hơn để thay thế các mô hình truyền thống vốn đã dần lỗi thời.

Thực tế cho thấy, khí tự nhiên và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) đóng vai trò là nhiên liệu chuyển tiếp then chốt, được ví như "xương sống" của nền công nghiệp xanh. Việc thiết lập mạng lưới kết nối khí hiệu quả không chỉ giúp các KCN giảm thiểu chi phí năng lượng trong dài hạn mà còn nâng cao độ tin cậy và sự ổn định cho nguồn cung, từ đó cải thiện đáng kể môi trường đầu tư tại các địa phương.

Vai trò của nguồn năng lượng này vô cùng đa dạng, khi không chỉ phục vụ cho điện, nhiệt, hơi mà còn là nguyên liệu đầu vào thiết yếu cho các ngành hóa chất, thực phẩm, sản xuất đạm hay tạo tiền đề cho kỷ nguyên Hydrogen trong tương lai.

TS Nguyễn Quốc Thập – Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam.

Dù đã sở hữu những nền tảng hạ tầng đáng kể với hệ thống đường ống thu gom từ các bể như Bạch Hổ, Nam Côn Sơn, hay các kho cảng LNG hiện đại như Thị Vải, song TS Nguyễn Quốc Thập cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn lớn đang tồn tại.

Theo ông Thập, một trong những trở ngại lớn nhất hiện nay là tình trạng thiếu sự kết nối trực tiếp và đồng bộ giữa quy hoạch ngành khí với quy hoạch phát triển KCN. Tốc độ mở rộng của các khu sản xuất đang bỏ xa khả năng đáp ứng của hạ tầng năng lượng, đồng thời Việt Nam vẫn đang thiếu hụt các cơ chế chia sẻ rủi ro đầu tư và các mô hình kinh doanh LNG quy mô nhỏ để đưa nguồn năng lượng này chạm tới các hộ tiêu dùng cuối.

Để tháo gỡ những rào cản này, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam đề xuất việc triển khai linh hoạt các mô hình kết nối, từ hệ thống dẫn khí trực tiếp quy mô lớn cho đến các trạm LNG vệ tinh sử dụng xe bồn để tối ưu hóa chi phí đầu tư ban đầu. Hướng đi bền vững nhất chính là hình thành các trung tâm năng lượng tích hợp điện - khí - hơi - hydrogen ngay tại các KCN sinh thái.

Tầm nhìn đến năm 2045 yêu cầu một sự đồng bộ hóa cấp thiết trong công tác quy hoạch quốc gia, ưu tiên các khu vực ven biển thuận lợi và khuyến khích sử dụng chung hạ tầng để giảm giá thành toàn chuỗi giá trị.

Để hiện thực hóa những mục tiêu trên, TS Nguyễn Quốc Thập kiến nghị cơ quan quản lý cần sớm đưa hạ tầng khí vào danh mục hạ tầng thiết yếu của KCN và xây dựng cơ chế đầu tư đối tác công tư (PPP) cho các tuyến đường ống nhánh. Cùng đó, các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và các cơ chế tháo gỡ trở ngại cho hợp đồng mua bán khí dài hạn sẽ là động lực quan trọng để nhà đầu tư an tâm nhập cuộc.

"Hành trình này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của tất cả các chủ thể, từ vai trò kiến tạo chính sách của Nhà nước, sự chủ động tích hợp năng lượng sạch của các chủ đầu tư KCN, cho đến cam kết tiêu thụ dài hạn của cộng đồng doanh nghiệp.

Khi những mảnh ghép này được kết nối hài hòa, nguồn năng lượng khí sẽ không chỉ là nhiên liệu sản xuất mà còn là bệ phóng vững chắc cho một nền công nghiệp Việt Nam hiện đại, đáp ứng mọi tiêu chuẩn khắt khe nhất của thị trường toàn cầu", ông Thập nhấn mạnh.

Nguyệt Minh