Ngược dòng rào cản, thủy sản cán mốc 11 tỷ USD

Xuất khẩu đạt 11,3 tỷ USD, thủy sản lội ngược dòng vượt mốc lịch sử. Ảnh: ST

Kết quả tăng trưởng ấn tượng

Dù đối mặt với nhiều bất ổn từ thị trường, đặc biệt là tác động của chính sách thuế quan do Mỹ ban hành, xuất khẩu thủy sản năm 2025 vẫn duy trì đà tăng trưởng và lần đầu vượt mốc 11 tỷ USD, tăng 13% so với năm 2024.

Phân tích cơ cấu ngành hàng, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, tôm tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất, mang về 4,65 tỷ USD, tăng 20% so với năm 2024. Cá tra đứng thứ hai với giá trị xuất khẩu đạt 2,19 tỷ USD, tăng 8%. Nhóm cá biển khác đạt kim ngạch 2,16 tỷ USD, tăng 12%... Đây đều là những sản phẩm chủ lực trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.

“Các chính sách quản lý, điều hành ngày càng thông thoáng, thuận lợi, cùng sự chủ động, linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp thủy sản đã góp phần mang lại kết quả tăng trưởng xuất khẩu cao trong năm qua” - đại diện VASEP nhận định.

Bên cạnh những con số “biết nói”, hoạt động xuất khẩu thủy sản còn ghi nhận tín hiệu tích cực từ xu hướng chuyển dịch thị trường tiêu thụ theo hướng cân bằng hơn. Năm 2025, xuất khẩu thủy sản có sự điều chỉnh rõ nét về cơ cấu thị trường khi vừa duy trì các thị trường truyền thống, vừa dịch chuyển mạnh sang các thị trường lớn khác. Trong đó, Trung Quốc vượt Mỹ để trở thành thị trường tiêu thụ lớn nhất của thủy sản Việt Nam, với kim ngạch cả năm đạt 2,45 tỷ USD, tăng 29% so với năm 2024. Đối với thị trường Liên minh châu Âu, dù vẫn chịu tác động từ “thẻ vàng” IUU, xuất khẩu thủy sản vẫn đạt gần 1,2 tỷ USD, tăng 12,5% so với năm 2024…

Một tín hiệu tích cực khác, theo ông Trần Đình Luân - Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường - NNMT), là sản lượng thủy sản năm 2025 đạt 9,95 triệu tấn - mức rất cao trong nhiều năm trở lại đây. Trong đó, sản lượng khai thác giảm, nuôi trồng thủy sản tăng trưởng mạnh, cho thấy sự dịch chuyển phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế thủy sản theo hướng bền vững và đúng với khuyến cáo của Ủy ban châu Âu.

Tại họp báo thường kỳ của Bộ NNMT, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính Trần Gia Long đánh giá, trong bối cảnh thị trường thế giới biến động mạnh, rào cản thương mại gia tăng, chi phí sản xuất và tuân thủ ngày càng cao, cộng đồng doanh nghiệp thủy sản Việt Nam vẫn linh hoạt thích ứng và chủ động nắm bắt cơ hội để vượt khó. Kết quả xuất khẩu thủy sản đạt 11,3 tỷ USD trong năm 2025 là minh chứng rõ nét cho bản lĩnh, tinh thần đổi mới và khát vọng vươn lên của toàn ngành.

Hoàn thiện pháp luật, tạo dựng môi trường kinh doanh thuận lợi

Bước sang năm 2026, cùng với đà tăng trưởng và những điều kiện thuận lợi, các chuyên gia cũng cảnh báo nhiều thách thức đối với ngành thủy sản. Trong đó, rủi ro từ chính sách thuế quan, thương mại và các rào cản kỹ thuật tiếp tục hiện hữu, buộc ngành phải mở rộng thị trường tiêu thụ để giảm thiểu phụ thuộc. Đáng chú ý, “thẻ vàng” IUU chưa được tháo gỡ vẫn là “nút thắt” lớn trong việc mở rộng thị trường; bên cạnh đó, sự thay đổi về tổ chức, bộ máy mới cũng khiến một số quy định cũ không còn phù hợp, phát sinh những bất cập trong thực tiễn triển khai.

Do đó, bên cạnh việc kiên định mục tiêu bảo đảm chất lượng hàng hóa, gia tăng hàm lượng chế biến và giá trị sản phẩm, các chuyên gia cho rằng, cơ quan chức năng cần tiếp tục chú trọng hoàn thiện cơ chế, chính sách và hệ thống pháp luật liên quan nhằm tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động khai thác, chế biến và xuất khẩu thủy sản. Đồng thời, cần thực thi quyết liệt các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác, hướng tới phát triển bền vững, đặc biệt là sớm tháo gỡ “điểm nghẽn” IUU.

Làm rõ nội dung này, lãnh đạo Cục Thủy sản và Kiểm ngư cho biết, Bộ NNMT đã xây dựng và trình Chính phủ dự thảo Nghị định mới nhằm cụ thể hóa Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung 15 Luật trong lĩnh vực NNMT, trong đó có lĩnh vực thủy sản. Dự thảo tập trung xử lý các điểm nghẽn lớn trong công tác chống khai thác IUU - yêu cầu cấp thiết để tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực cho sản xuất, kinh doanh và tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho phát triển thủy sản theo hướng hiện đại, bền vững, hội nhập sâu rộng và có trách nhiệm.

Đặc biệt, nội dung trọng tâm của Nghị định là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đồng thời phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. “Mục tiêu đặt ra là giảm ít nhất 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết, rút ngắn 30% thời gian giải quyết thủ tục và chi phí tuân thủ so với hiện nay” - đại diện Cục Thủy sản và Kiểm ngư cho biết.

Liên quan đến vấn đề này, đại diện VASEP thông tin, Hiệp hội đã gửi công văn tới Bộ Tư pháp và Bộ NNMT, phản ánh những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ quy định pháp luật trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp thủy sản. Đồng thời, VASEP đề xuất nhiều giải pháp cụ thể nhằm tháo gỡ rào cản, cải thiện môi trường đầu tư. Hiệp hội cũng lưu ý, các doanh nghiệp xuất khẩu cần tuân thủ nghiêm quy định pháp luật, đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu; chủ động đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh, hướng tới xuất khẩu bền vững trong bối cảnh nhiều thách thức.

Có thể nói, kỷ lục xuất khẩu năm 2025 là điểm sáng quan trọng, nhưng đồng thời cũng đặt ra bài toán lớn cho năm 2026: làm thế nào để duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh rủi ro chính sách gia tăng, cạnh tranh gay gắt hơn và yêu cầu thị trường ngày càng khắt khe? Để đạt được mục tiêu này, đòi hỏi sự vào cuộc trách nhiệm hơn nữa của các cơ quan chức năng và quyết tâm đồng hành của toàn ngành, trong đó có doanh nghiệp và người dân tham gia vào chuỗi giá trị thủy sản./.

P.HIẾN