Thiết lập 'điểm hội tụ' cho năng lượng tái tạo

Chiều 23-1, Bộ Công Thương phối hợp với UBND tỉnh tổ chức hội thảo xây dựng Đề án Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo (NLTT) Khánh Hòa. Các đồng chí: Nguyễn Hoàng Long - Thứ trưởng Bộ Công Thương; Trịnh Minh Hoàng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh; Trần Việt Hòa - Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương; Nguyễn Văn Nhựt - Giám đốc Sở Công Thương đồng chủ trì hội thảo. Tham dự hội thảo có đại diện bộ, ngành Trung ương, sở, ban, ngành địa phương, các doanh nghiệp năng lượng và chuyên gia kinh tế.

Các đồng chí chủ trì hội thảo.

Tạo ra trung tâm liên vùng

Sau sáp nhập, tỉnh Khánh Hòa mở rộng không gian phát triển, gia tăng lợi thế về kinh tế biển, logistics và năng lượng. Các dự án NLTT, nhất là điện mặt trời, điện gió có quy mô công suất lớn, đã góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng thu ngân sách và tạo việc làm cho địa phương. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, chuỗi giá trị NLTT hiện nay còn phân tán, thiếu một “điểm hội tụ” cấp vùng để hình thành cụm công nghiệp sản xuất - lắp ráp thiết bị, dịch vụ kỹ thuật (vận hành, bảo trì), logistics cho thiết bị siêu trường, siêu trọng, cùng hệ sinh thái nghiên cứu - đào tạo. Vì vậy, việc thành lập Trung tâm công nghiệp, dịch vụ NLTT Khánh Hòa là cần thiết, nhằm chuyển hóa lợi thế tài nguyên, hạ tầng và cảng biển thành lợi thế công nghiệp - dịch vụ, tạo động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh và khu vực.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long kết luận hội thảo.

Theo đề xuất, Trung tâm có quy mô khoảng 310 ha, gồm các khu chức năng: Sản xuất, lắp ráp thiết bị; logistics, kho bãi; dịch vụ kỹ thuật, vận hành – bảo trì; nghiên cứu và đào tạo nguồn nhân lực. Địa điểm dự kiến tại khu vực xã Thuận Nam và xã Cà Ná, nơi đây có quỹ đất phù hợp, kết nối thuận lợi với hệ thống giao thông và cảng biển. Việc hình thành trung tâm được kỳ vọng thúc đẩy phát triển công nghiệp phụ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tạo việc làm, góp phần chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, bền vững, từng bước hình thành đầu mối chuỗi cung ứng NLTT cho khu vực Nam Trung Bộ - Nam Bộ, hướng tới cung cấp dịch vụ và thiết bị cho thị trường trong nước và mở rộng ra khu vực.

Nhà máy điện mặt trời BP Solar 1.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trịnh Minh Hoàng khẳng định, việc phát triển Trung tâm công nghiệp, dịch vụ NLTT Khánh Hòa được đặt trong tổng thể liên kết vùng Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, khu vực phía Nam và hệ thống năng lượng quốc gia, không giới hạn trong phạm vi một địa phương. Phát triển năng lượng gắn với phát triển công nghiệp, dịch vụ hỗ trợ, hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh, nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh; bảo đảm phát triển bền vững, hài hòa giữa mục tiêu kinh tế, môi trường và xã hội. Đồng thời, lấy khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao làm nền tảng; lấy doanh nghiệp làm trung tâm, với vai trò kiến tạo, dẫn dắt và đồng hành của Nhà nước.

Nhìn từ thế giới để xây dựng cho Khánh Hòa

Ý tưởng xây dựng Trung tâm công nghiệp, dịch vụ NLTT Khánh Hòa được đánh giá là bước đi tiên phong trong cả nước. Trên thế giới, nhiều quốc gia như Trung Quốc, Mỹ, Hà Lan, Anh, Đức đã hình thành thành công các trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và ngành năng lượng. Ông Nguyễn Văn Hội -Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách Công Thương (Bộ Công Thương) cho biết, kinh nghiệm quốc tế cho thấy các trung tâm NLTT phát triển hiệu quả khi kết hợp đồng bộ sản xuất công nghiệp, dịch vụ kỹ thuật, logistics, thương mại, đầu tư, công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực trong các hệ sinh thái vùng. Đối với Việt Nam, việc xây dựng Trung tâm công nghiệp, dịch vụ NLTT liên vùng tại tỉnh Khánh Hòa có ý nghĩa chiến lược, góp phần hình thành đầu mối phát triển năng lượng sạch Nam Trung Bộ, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xanh.

Trang trại điện gió Trung Nam.

Ông Trần Xuân Diệu - Phó Trưởng ban Kế hoạch Đầu tư – Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng quốc gia Việt Nam cho rằng, điện gió ngoài khơi là xu hướng phát triển của thế giới, tại khu vực Nam Trung Bộ, lĩnh vực này đã được quy hoạch và xác định là nguồn năng lượng chiến lược. Vì vậy, việc xây dựng Trung tâm công nghiệp, dịch vụ NLTT có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển lĩnh vực này. Các dự án NLTT có vòng đời 25 đến 30 năm, khi hình thành trung tâm với đầy đủ các khâu sản xuất, vận chuyển và dịch vụ kỹ thuật sẽ bảo đảm năng lực phục vụ đồng bộ cho các dự án trong khu vực.

Từ kinh nghiệm các trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng trên thế giới, các đại biểu và chuyên gia khẳng định đây là thời điểm phù hợp để thành lập trung tâm này tại Khánh Hòa. Với những lợi thế về tài nguyên, hạ tầng và vị trí, đồng thời được Chính phủ định hướng phát triển thành Trung tâm năng lượng quốc gia, Khánh Hòa có điều kiện thuận lợi hàng đầu cả nước để triển khai mô hình này, với tính khả thi và thành công rất cao.

Làm gì để đề án thành công

Tiến sĩ Trần Du Lịch – Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế TP.Hồ Chí Minh cho rằng, Trung tâm công nghiệp, dịch vụ NLTT Khánh Hòa cần được xác định là tổ hợp phục vụ trực tiếp cho các dự án điện; dù không sản xuất ra điện nhưng đóng vai trò then chốt thúc đẩy ngành điện phát triển. UBND tỉnh Khánh Hòa cần nghiên cứu, lựa chọn nhà đầu tư hạ tầng, nhà đầu tư sản xuất pin và các thiết bị điện gió, trong đó đặc biệt coi trọng nhà đầu tư chiến lược, “sếu đầu đàn” để hình thành hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ. Họ sẽ cùng với Nhà nước kiến tạo, phát triển. Tiến sĩ Trần Du Lịch nhấn mạnh, sự thành công của Trung tâm công nghiệp, dịch vụ NNLTT Khánh Hòa có thành công hay không, phụ thuộc rất lớn vào những nhân tố này; đồng thời kiến nghị tỉnh cần có chính sách phù hợp cho nhà đầu tư chiến lược và tham vấn ý kiến các doanh nghiệp năng lượng đang hoạt động trên địa bàn, làm cơ sở định hướng phát triển trung tâm.

Phó giáo sư, Tiến sĩ Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nhận định, Khánh Hòa đang có cách tiếp cận mới trong phát triển năng lượng. Từ việc phát huy lợi thế năng, gió để hình thành các dự án NLTT, tỉnh tiếp tục đề xuất xây dựng Trung tâm công nghiệp, dịch vụ NLTT, vừa tạo đòn bẩy cho các dự án năng lượng phát triển, vừa mở ra dư địa phát triển mới, làm mới mô hình tăng trưởng của địa phương. Tiến sĩ Trần Đình Thiên đề xuất: “Để trung tâm thực sự đủ tầm cần tập trung vào công nghệ, có cơ chế, chính sách đặc thù, trao quyền đủ mạnh cho Ban quản lý Trung tâm trong tổ chức, vận hành và thu hút nhà đầu tư lớn. Lãnh đạo bộ, ngành, địa phương nên có cái nhìn đa diện và đặt mục tiêu dài hạn cho trung tâm, không chỉ phục vụ cho khu vực mà hướng tới xuất khẩu thiết bị, năng lượng và sản phẩm phụ trợ ra thị trường quốc tế".

Tiến sĩ Võ Trí Thành – Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý Kinh tế Trung ương nhấn mạnh, để đề án sớm thành hiện thực, yếu tố tốc độ có vai trò rất lớn. Không nhanh sẽ bỏ lỡ cơ hội, mất tính cạnh tranh so với các địa phương hoặc khu vực khác.

Kết luận hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long đánh giá cao các ý kiến đóng góp của đại biểu, chuyên gia; coi đây là cơ sở khoa học quan trọng để Tổ tư vấn và Ban soạn thảo hoàn thiện đề án, bảo đảm tính khả thi. Thứ trưởng đề nghị lấy điện gió ngoài khơi làm đòn bẩy phát triển Trung tâm, đồng thời nghiên cứu, đề xuất các cơ chế đặc thù phù hợp; tiếp thu đầy đủ các ý kiến để bổ sung, hoàn thiện đề án.

ĐÌNH LÂM