Doanh nghiệp thủy sản bước vào năm 'vượt khó'

Doanh nghiệp thủy sản sẽ "gặp khó" ngay từ đầu năm 2026. Ảnh: Hoàng Anh.

Công ty CP Nam Việt (Navico) vừa công bố báo cáo tài chính quý IV/2025, ghi nhận doanh thu thuần hợp nhất đạt 2.119 tỷ đồng, tăng 56%, lợi nhuận sau thuế đạt 252 tỷ đồng, cao gấp hơn 42 lần so với cùng kỳ năm ngoái.

Lũy kế cả năm 2025, công ty tăng trưởng hơn 41% về doanh thu lên 4.911 tỷ đồng. Đáng chú ý hơn, lợi nhuận sau thuế của công ty tăng gấp 21 lần lên xấp xỉ 1.000 tỷ đồng và xác lập đỉnh lịch sử.

Bên cạnh dòng sản phẩm cá tra truyền thống, Navico cũng đẩy mạnh xuất khẩu cá rô phi. Mặt hàng này đóng góp trên 20% vào tổng doanh thu của công ty trong năm 2025.

Kết quả kinh doanh tích cực của Navico diễn ra trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam “về đích” với tổng kim ngạch xuất khẩu lần đầu tiên đạt mốc 11,3 tỷ USD. Theo Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản được thúc đẩy bởi nhu cầu dự trữ thực phẩm toàn cầu tăng cao, cũng như việc doanh nghiệp thủy sản khai thác tốt các ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do.

Dù vậy, 2025 cũng ghi nhận là một năm chứng kiến nhiều biến động, thách thức đối với xuất khẩu nói chung và xuất khẩu thủy sản nói riêng. Đáng chú ý phải kể đến chính sách thuế đối ứng của Mỹ - thị trường thủy sản chủ lực của Việt Nam.

Thách thức về thuế đối ứng phản ánh rõ nét qua kết quả kinh doanh của Công ty CP Thực phẩm Sao Ta khi doanh nghiệp này phá kỷ lục về doanh thu, đạt hơn 8.185 tỷ đồng, tăng 18% so với 2024 nhưng lợi nhuận sau thuế lại giảm nhẹ hơn 10 tỷ đồng về mức 411 tỷ đồng.

Chi phí tăng cao là nguyên nhân khiến Sao Ta đi lùi về lợi nhuận. Trong đó, thuế đối ứng, thuế chống trợ cấp và thuế chống bán phá giá đẩy chi phí bán hàng của công ty tăng hơn 30% lên 387 tỷ đồng.

Cũng chịu tác động từ một số chính sách thuế quan của thị trường Mỹ, tại đại hội cổ đông bất thường tổ chức cuối tháng 12 vừa qua, Công ty CP Tập đoàn Minh Phú ước tính lợi nhuận sau thuế cả năm 2025 rơi vào khoảng 700 tỷ đồng, cách khá xa mục tiêu gần nghìn tỷ đặt ra tại đại hội cổ đông thường niên 2025.

Dù vậy, con số này vẫn khá tích cực so với giai đoạn thua lỗ vừa qua của Minh Phú. Tổng giám đốc Minh Phú Lê Văn Quang cho biết, doanh nghiệp được hưởng lợi khi đối thủ đến từ Ấn Độ phải chịu mức thuế cao hơn tại thị trường Mỹ.

Đương đầu thách thức

Minh Phú dự kiến đặt mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận 20 – 30% trong năm 2026, trong bối cảnh doanh nghiệp thủy sản được mệnh danh "vua tôm" này không chịu ảnh hưởng từ thuế chống bán phá giá.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu tôm khác không được hưởng lợi như vậy. Tại kỳ rà soát lần thứ 19, Mỹ đưa ra mức thuế chống bán phá giá rất cao, lên đến 35,29%, áp dụng cho một số doanh nghiệp thủy sản Việt Nam.

Kết quả rà soát thuế chống bán phá giá tôm kỳ tiếp theo dự kiến sẽ công bố vào tháng 2. Nếu vẫn bị áp mức cao, cộng thêm thuế đối ứng sẽ khiến nhiều doanh nghiệp có thể suy giảm doanh thu ngay trong nửa đầu năm.

Khó khăn nhân đôi ở nhóm thủy sản đánh bắt khi 12 nghề khai thác thủy sản phải chịu lệnh cấm nhập khẩu từ Mỹ, bên cạnh thẻ vàng IUU từ phía châu Âu vẫn chưa được gỡ bõ.

Nhiều ngành nghề thủy sản đánh bắt, bao gồm những thủy sản đang xuất khẩu mạnh như cá ngừ, cua… có thể sẽ mất trắng thị trường Mỹ nếu không có giải pháp tháo gỡ.

Ngoài ra, trợ lực cho doanh nghiệp qua xu thế tích trữ hàng hóa trước thềm thuế đối ứng sẽ không còn trong năm 2026, tạo thách thức lớn cho mục tiêu xuất khẩu thủy sản đạt kim ngạch 11,5 tỷ USD.

Trong bối cảnh đó, VASEP khuyến nghị doanh nghiệp cần gia tăng tính minh bạch, thận trọng, tìm cách thích ứng với các điều kiện mới trên thị trường, bên cạnh việc tìm kiếm thị trường thay thế và tận dụng hiệu quả các hiệp định tự do thương mại.

Ngoài ra, gia tăng hàm lượng chế biến sâu, áp dụng công nghệ để gia tăng năng suất, chất lượng, đảm bảo yếu tố bền vững cũng là giải pháp mang tính sống còn cho doanh nghiệp thủy sản trước giai đoạn đầy thách thức phía trước.

Phạm Sơn