Trung Đông: Cuộc chiến chưa có hồi kết

Các tàu thương mại neo đậu tại Eo biển Hormuz, gần thị trấn Khasab, ở miền bắc Oman. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Mục tiêu ban đầu của Mỹ là “đánh nhanh, thắng nhanh” đã không đạt được. Xung đột tại rốn dầu Trung Đông đã bước sang tháng thứ bảy. Thậm chí, cuộc chiến còn lan rộng sang các nước đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh. Trong bối cảnh đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa tuyên bố không đặt thời hạn cho việc chấm dứt xung đột với Iran, nhấn mạnh Washington tiếp tục gia tăng sức ép quân sự, kinh tế đối với Tehran. “Ông chủ” Nhà trắng cho rằng, Mỹ “không vội” nối lại các cuộc đàm phán với Iran và không đặt “thời hạn” kết thúc chiến sự. Tuyên bố được ông Trump đưa ra ngay thời điểm tròn 6 tháng Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran hôm 28/2.

Trái ngược với những tuyên bố ban đầu cho rằng chiến dịch sẽ kết thúc nhanh chóng, cuộc xung đột đã kéo dài 6 tháng ở Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Các cuộc đàm phán nhằm tìm kiếm giải pháp ngoại giao hiện vẫn “đóng băng”. Eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng của thế giới, vẫn là một trong những điểm nóng nhất của cuộc khủng hoảng. Trong bối cảnh đó, Mỹ có những động thái chuẩn bị cho khả năng xung đột “dài hơi” khi đưa tàu sân bay USS Theodore Roosevelt tới Trung Đông thay thế tàu sân bay USS George Washington, hiện đang hoạt động tại khu vực.

Cùng với việc duy trì sức ép quân sự, Mỹ đang đẩy mạnh cô lập kinh tế Iran. Bộ Tài chính Mỹ triển khai chiến dịch “Cơn thịnh nộ kinh tế” nhằm vào các thực thể kinh tế của Iran và các nước mà Washington coi là có giao dịch với Tehran. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố, các biện pháp mới nhằm cô lập Iran về tài chính và cắt đứt những nguồn lực giúp Tehran duy trì nền kinh tế. Mỹ đặc biệt chú ý đến các mạng lưới tài chính ngầm, giao dịch tài sản kỹ thuật số, vận tải biển và các hoạt động liên quan xuất khẩu dầu của Iran.

Theo Bộ Tài chính Mỹ, các lĩnh vực này là những kênh quan trọng được Iran sử dụng để duy trì hoạt động kinh tế và né tránh các biện pháp trừng phạt. Trước đó, Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt được đánh giá là cứng rắn nhằm vào các mạng lưới ngân hàng ngầm, công ty bình phong, đội tàu vận tải, các trung gian giúp Iran xuất khẩu dầu.

Ở chiều ngược lại, Iran kiên quyết không chịu nhượng bộ, khẳng định quyết tâm bảo vệ lợi ích quốc gia và bác bỏ khả năng đàm phán với Mỹ trong bối cảnh hiện nay. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố, Washington sẽ không đạt được gì từ các lệnh trừng phạt kinh tế mới nhằm vào Tehran.

Ông Pezeshkian khẳng định rằng, nhờ những biện pháp kinh tế mà Chính phủ Iran đã dự phòng từ trước, Mỹ sẽ không đạt được mục đích bằng cách gây áp lực kinh tế cho Tehran ở giai đoạn này. Tổng thống Pezeshkian nêu rõ, Iran luôn mong muốn giải quyết xung đột thông qua đàm phán, song kiên quyết chống lại các áp lực kinh tế như cách Washington đang áp đặt đối với Tehran.

Ủng hộ tuyên bố của Tổng thống Pezeshkian, Tư lệnh Hải quân Iran, Tướng Shahram Irani cho biết Tehran đã chuẩn bị sẵn sàng phương án bảo vệ các tuyến đường thủy và eo biển chiến lược để bảo đảm lợi ích quốc gia và an ninh đất nước. Thành viên Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại của Quốc hội Iran, ông Mahmoud Nabavian cũng đưa ra những tuyên bố cứng rắn về triển vọng hòa bình với Mỹ. Nhà lập pháp Iran nêu rõ trong bối cảnh căng thẳng hiện nay, việc chấp nhận các điều kiện của Mỹ đồng nghĩa với “đầu hàng”. Ông Nabavian lập luận rằng, các phản ứng quân sự và chính trị của Iran hiện nay là những biện pháp tự vệ chính đáng nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Cuộc chiến đã bước sang tháng thứ bảy, cả Mỹ và Iran đều không chịu “xuống thang”. Washington và Tehran chưa nối lại được đối thoại thực chất, các biện pháp ngoại giao bị đình trệ khiến nguy cơ căng thẳng tiếp tục lan rộng tại Trung Đông. Việc Mỹ vừa duy trì sức ép quân sự vừa mở rộng mặt trận kinh tế cho thấy xung đột đang bước vào giai đoạn khó đoán định. Giới quan sát mong mỏi xung đột sớm chấm dứt để an ninh khu vực được khôi phục, thị trường năng lượng toàn cầu “hạ nhiệt”.

BẢO MINH