CENTCOM tuyên bố Mỹ hoàn tất rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz

Tàu hàng neo ở ngoài khơi bán đảo Musandam, Oman, chờ qua eo biển Hormuz. Ảnh tư liệu: Getty Images/TTXVN

"Chúng tôi đã rà phá thành công thủy lôi trên các tuyến hàng hải quốc tế của eo biển này - những quả mìn do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran rải xuống", ông phát biểu trong một video được đăng tải trên mạng xã hội X.

Trước đó, ngày 25/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Hải quân Mỹ đã dỡ bỏ hoặc kích nổ toàn bộ thủy lôi tại eo biển Hormuz.

"Iran đã được thông báo rằng bất kỳ tàu thuyền nào đặt thêm thủy lôi mới sẽ bị tiêu diệt ngay lập tức và một cách có hệ thống", ông Trump tuyên bố trong một bài đăng trên nền tảng Truth Social.

Tuy nhiên, một ngày sau đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết eo biển này vẫn trong tình trạng đóng cửa, bất chấp thỏa thuận về tuyến đường quá cảnh tạm thời với Oman, đồng thời bác bỏ tuyên bố của ông Trump rằng toàn bộ thủy lôi đã được dọn sạch.

"Không ai ngoài Iran biết vị trí của những quả thủy lôi này", ông Gharibabadi nói, đồng thời gạt bỏ những bình luận của ông Trump là "chỉ nhằm mục đích trấn an thị trường" và cảnh báo rằng các tàu dò mìn của Mỹ nếu đi vào khu vực này sẽ trở thành "những mục tiêu rất ngon ăn".

Trong khi đó, theo một tuyên bố chung của Iran và Oman, bên cạnh việc thống nhất một tuyến đường quá cảnh mới cho các tàu bè đi qua eo biển, hai nước đã đồng ý triển khai một dự án chung nhằm rà phá thủy lôi tại đây.

Trước khi chiến tranh nổ ra, mỗi ngày có khoảng 130 tàu bè đi qua eo biển này, vận chuyển khoảng một phần năm nguồn cung dầu mỏ và khí đốt tự nhiên của thế giới từ các quốc gia sản xuất tại vùng Vịnh.

Các nhà phân tích cho rằng đánh giá của Mỹ về việc các tuyến đường vận tải biển huyết mạch đã được rà phá bom mìn là có cơ sở. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc eo biển Hormuz đã hoàn toàn sạch bóng mìn, hay hoạt động vận tải thương mại có thể an toàn trở lại mức như trước khi xảy ra xung đột.

Một số lượng nhỏ thủy lôi trôi dạt hoặc chưa được phát hiện có thể vẫn còn sót lại bên ngoài các tuyến đường vận tải được giám sát chặt chẽ, trong khi Iran vẫn duy trì khả năng rải thêm mìn. Các chuyên gia cũng cảnh báo thủy lôi chỉ là một khía cạnh trong số các mối đe dọa đối với tàu thuyền khi đi qua eo biển này. Khi chưa có thỏa thuận ngừng bắn và Mỹ tuyên bố áp đặt các biện pháp trừng phạt Iran mà họ ví như một "Ngày D về kinh tế", nguy cơ bùng phát xung đột vũ trang trực diện vẫn còn hiện hữu.

Sự bất định này đi kèm với cái giá rất lớn. Theo một báo cáo do S&P Global công bố vào tháng 7, kể từ khi xung đột nổ ra, chi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho các tàu thuyền qua lại khu vực này đã tăng vọt từ mức 1-3% giá trị thân tàu lên mức 7,5-10%.

Các chuyên gia nhận định rằng phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh nhiều khả năng sẽ vẫn ở mức cao, khiến nhiều công ty vận tải biển ngần ngại nối lại hoạt động di chuyển qua eo biển Hormuz.

Vài tuần sau khi chiến tranh bùng nổ vào cuối tháng Hai, Hội đồng Quốc phòng Quốc gia Iran tuyên bố rằng bất kỳ nỗ lực nào của "kẻ thù" nhằm vào các vùng ven biển hoặc hải đảo của Iran đều sẽ dẫn đến việc rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.

Ngày 30/5, Trung tâm An ninh Hàng hải của Oman đã cảnh báo các đơn vị vận tải biển cần thận trọng sau khi phát hiện một "vật thể nghi là thủy lôi trôi dạt" ở khu vực eo biển thuộc phạm vi quản lý của nước này.

Ba ngày sau, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện rằng Iran đã "rải thủy lôi tại nhiều khu vực rộng lớn của eo biển Hormuz".

Tiếp đó, trong một thông báo ngày 11/6, hải quân Đức - dẫn nguồn tin từ hải quân Mỹ và Anh - cho biết đã có báo cáo về sự hiện diện của thủy lôi tại bốn địa điểm quanh eo biển, dù họ không thể xác minh chính xác vị trí của chúng. Anh, Pháp và Đức đều đã triển khai tàu chiến hoặc các phương tiện rà phá thủy lôi đến khu vực này để chuẩn bị cho các hoạt động rà phá tiềm năng.

Phân tích của Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại (FPRI) có trụ sở tại Philadelphia cho thấy, mặc dù chi phí sản xuất các loại thủy lôi hiện đại, tinh vi có thể lên tới hàng chục nghìn USD, nhưng việc thực hiện các biện pháp đối phó về mặt kinh tế và chiến lược lại có thể tốn kém hơn nhiều.

Lý do là bởi thủy lôi có thể gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng với chi phí tương đối thấp. Chỉ cần nghi ngờ có sự hiện diện của một quả thủy lôi trên tuyến đường hàng hải cũng đủ để khiến hoạt động giao thông bị đình trệ.

Các chuyên gia phân tích hàng hải ước tính Iran sở hữu kho dự trữ từ 2.000 đến 6.000 quả thủy lôi, trong đó nhiều loại do nước này tự sản xuất. Scott Savitz, kỹ sư cấp cao tại viện nghiên cứu RAND và là chuyên gia về công nghệ cũng như tác chiến hải quân, cho biết Iran sở hữu cả loại thủy lôi neo truyền thống lẫn các loại vũ khí tinh vi hơn.

Thủy lôi có thể bao gồm loại thủy lôi neo (kích nổ khi tàu va chạm trực tiếp), trong khi các loại "thủy lôi đáy" tinh vi hơn sẽ nằm dưới đáy biển và sử dụng cảm biến để kích nổ khi phát hiện tín hiệu từ trường hoặc âm thanh của tàu đi qua phía trên.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc