Tình hình Trung Đông ngày 4-3: Giới chức Iran họp chọn lãnh tụ tối cao mới

Truyền thông nhà nước Iran cho biết các đòn tấn công của Mỹ và Israel đã đánh trúng cơ sở của Hội đồng tại Tehran hôm thứ Hai. Một ngày sau, người phát ngôn quân đội Israel Effie Defrin xác nhận một cuộc không kích nhằm vào cơ sở của cơ quan này tại Qom, đồng thời cho biết kết quả vẫn đang được đánh giá. Theo Fars, thời điểm xảy ra vụ tấn công không có phiên họp nào diễn ra trong tòa nhà.

Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, người bị thiệt mạng trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Ảnh: Reuters

Fars cho biết quá trình lựa chọn đang ở “giai đoạn cuối”, song chưa rõ thời điểm chính thức công bố nhà lãnh đạo mới.

Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei chưa từng công bố người kế nhiệm. Trong trường hợp ông rời vị trí, quyền lực sẽ tạm thời được chuyển cho một hội đồng 3 người gồm tổng thống, chánh án tư pháp và một giáo sĩ cấp cao thuộc Hội đồng Giám hộ, cho đến khi lãnh tụ tối cao mới được lựa chọn. Hội đồng Giám hộ gồm 12 thành viên, có nhiệm vụ giám sát hoạt động của Quốc hội Iran.

Hải quân Mỹ sẽ hộ tống tàu chở dầu qua eo biển Hormuz

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ngày thứ Ba rằng, Hải quân Mỹ có thể triển khai nhiệm vụ hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz nếu cần thiết. Đây được cho là động thái của Washington nhằm kiềm chế đà tăng mạnh của giá năng lượng do xung đột Mỹ-Israel với Iran gây ra.

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang đe dọa an toàn hàng hải tại các tuyến đường chiến lược ở Trung Đông, ông Trump cho biết đã chỉ đạo Tập đoàn Tài chính phát triển quốc tế Mỹ (DFC) cung cấp bảo hiểm rủi ro và bảo lãnh tài chính cho hoạt động thương mại hàng hải ở vùng Vịnh.

Giá dầu thô thế giới đã tăng vọt kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran cuối tuần qua, làm gián đoạn vận chuyển dầu trong khu vực. Tuy vậy, giới chủ tàu và các nhà phân tích vẫn hoài nghi liệu biện pháp hộ tống kết hợp cơ chế bảo lãnh của DFC có đủ sức hạ nhiệt thị trường hay không.

Israel từng bước mở lại không phận đón các chuyến bay đến từ thứ Tư

Bộ trưởng Giao thông Israel Miri Regev cho biết nước này sẽ từng bước mở lại không phận để tiếp nhận các chuyến bay đến.

Theo giới chức Israel, từ đêm thứ Tư sang rạng sáng thứ Năm (giờ địa phương), không phận sẽ được mở lại nhằm đưa công dân Israel trở về nước một cách an toàn, tùy theo diễn biến an ninh thực tế. Trước đó, Israel đã đóng cửa không phận vào sáng thứ Bảy tuần trước sau khi tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran.

Theo Tổng Giám đốc Cơ quan Quản lý Sân bay Israel, ông Sharon Kedmi, trong 24 giờ đầu của quá trình mở cửa, mỗi giờ chỉ 1 chuyến bay, sử dụng máy bay thân hẹp, được phép hạ cánh xuống Ben Gurion Airport, sân bay quốc tế chính của Israel. Nếu hoạt động diễn ra suôn sẻ, tần suất sẽ tăng lên 2 máy bay thân hẹp hoặc 1 máy bay thân rộng mỗi giờ.

Ông Kedmi cho biết, nếu mọi việc đúng kế hoạch, trong vòng 1-10 ngày, toàn bộ công dân Israel sẽ có thể được đưa về nước. Hiện tại, Sân bay Ramon và Haifa vẫn tiếp tục đóng cửa.

Trong nỗ lực liên quan, UAE thông báo đã thiết lập các hành lang hàng không an toàn với các nước láng giềng nhằm hỗ trợ công dân hồi hương và tạo điều kiện cho du khách rời khỏi nước này.

UAE thông báo đã thiết lập các hành lang hàng không an toàn với các nước láng giềng nhằm hỗ trợ công dân hồi hương. Ảnh: Xinhua

Bộ trưởng Kinh tế và Du lịch Abdulla bin Touq Al Marri cho biết UAE có thể khai thác tối đa 48 chuyến bay khẩn cấp mỗi giờ, và con số này sẽ được điều chỉnh tăng dần tùy theo đánh giá an toàn. Từ Chủ nhật đến nay, hơn 17.000 hành khách đã được đưa ra khỏi UAE trên 60 chuyến bay trong giai đoạn đầu. Ở giai đoạn tiếp theo, nước này dự kiến vận hành hơn 80 chuyến bay mỗi ngày, với khả năng vận chuyển trên 27.000 người. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết, Bộ Ngoại giao đang khẩn trương triển khai các phương án hỗ trợ công dân Mỹ muốn rời Trung Đông trong bối cảnh khu vực bất ổn.

Phát biểu tại Đồi Capitol, ông Rubio nói Washington đã và đang thu xếp các chuyến bay thuê, xem xét sử dụng máy bay quân sự, đồng thời phối hợp với các hãng hàng không để tăng cường chuyến bay thương mại, bao gồm điều động máy bay lớn hơn nhằm tăng số ghế. Ông cho biết trong “một vài trường hợp”, máy bay đã lên đường tới khu vực nhưng phải quay đầu do không phận bị đóng cửa. Hiện hơn 1.500 công dân Mỹ đã đề nghị Bộ Ngoại giao hỗ trợ rời đi.

“Chúng tôi có thể giúp họ, nhưng sẽ mất thời gian vì chúng tôi không kiểm soát không phận,” ông nói.

Ngoại trưởng kêu gọi công dân Mỹ đăng ký với Bộ Ngoại giao để nhận thông tin cập nhật về các cơ hội sơ tán, nhấn mạnh cơ quan chức năng cần biết vị trí của họ để có thể liên lạc khi các phương án được triển khai. Khuyến nghị này được đưa ra một ngày sau khi quan chức phụ trách lãnh sự cấp cao của Bộ Ngoại giao Mỹ kêu gọi công dân rời khỏi Bahrain, Ai Cập, Iran, Iraq, Israel, Bờ Tây và dải Gaza, Jordan, Kuwait, Lebanon, Oman, Qatar, Saudi Arabia, Syria, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất và Yemen bằng các chuyến bay thương mại hiện có. Tuy nhiên, số chuyến bay trong khu vực hiện rất hạn chế.

Pháp điều tàu sân bay hạt nhân tới Địa Trung Hải

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố triển khai tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân Charles de Gaulle cùng các tàu hộ tống tới Địa Trung Hải, trong bối cảnh xung đột lan rộng tại Trung Đông sau các đòn không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân Charles de Gaulle của Pháp. Ảnh: Naval News

Phát biểu trên truyền hình, ông Macron cho biết quyết định được đưa ra trước tình hình bất ổn và những diễn biến khó lường trong những ngày tới. Ông khẳng định các chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran diễn ra “ngoài khuôn khổ luật pháp quốc tế không thể được tán thành”. Nhà lãnh đạo Pháp cảnh báo các cuộc tấn công nhằm vào Iran có thể tiếp diễn, đồng thời những hành động đáp trả từ phía Iran trong khu vực cũng khó khả năng tiếp tục diễn ra.

Cùng với Đức và Anh, Pháp kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, nhấn mạnh hòa bình lâu dài chỉ có thể đạt được thông qua nối lại đàm phán ngoại giao.

Ngoài việc điều nhóm tác chiến tàu sân bay, Pháp còn triển khai tiêm kích Rafale, hệ thống phòng không và phương tiện radar cảnh giới trên không để bảo vệ không phận đồng minh, và sẽ duy trì các biện pháp này khi cần thiết.

Liên hợp quốc cảnh báo hệ lụy nhân đạo nghiêm trọng từ cuộc chiến với Iran

Người đứng đầu cơ quan điều phối cứu trợ nhân đạo của Liên hợp quốc, ông Tom Fletcher, cảnh báo những tác động từ cuộc chiến với Iran đang trở nên “ngày càng đáng lo ngại”.

Ông cho biết trong một tuyên bố rằng, trong bối cảnh các cuộc không kích trên khắp khu vực, dân thường đang phải gánh chịu hậu quả nặng nề, làn sóng bạo lực không ngừng leo thang đang hạn chế khả năng ứng phó của Liên hợp quốc.

Việc đóng cửa không phận khiến hoạt động luân chuyển nhân sự bị đình trệ. Dù đã kích hoạt các kế hoạch dự phòng, ông Fletcher thừa nhận sự hiện diện hạn chế của các tổ chức phi chính phủ quốc tế cùng không gian hoạt động bị thu hẹp tại Iran đang khiến công tác hỗ trợ tại đây đối mặt nhiều thách thức hơn.

Ông cảnh báo, nếu các tuyến vận chuyển năng lượng hoặc hành lang hàng hải như Eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn, giá lương thực sẽ tăng vọt, hệ thống y tế chịu áp lực nặng nề và nguồn cung hàng thiết yếu tại các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu sẽ bị siết chặt.

Hình ảnh đổ nát sau cuộc không kích của Israel nhằm vào khu ngoại ô phía nam Beirut. Ảnh: Xinhua

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải hẹp ngoài khơi Iran, nơi trung chuyển gần 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu. Iran tuyên bố sẽ tấn công mọi tàu thuyền tìm cách đi qua khu vực này, trong khi giá dầu đã tăng mạnh do dòng chảy dầu qua eo biển gần như bị đình trệ vì chiến sự.

Tại Lebanon, nơi quân đội Israel cho biết đang nhắm vào lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn, Liên hợp quốc cho hay các cuộc không kích của Israel đã khiến hàng chục người thiệt mạng và gây ra làn sóng di dời quy mô lớn. Hơn 60.000 người hiện đang trú ẩn tại 330 địa điểm.