Vì sao Ấn Độ cần nhiều hệ thống S-400 Nga?

Tháng 10/2018, Ấn Độ đã ký hợp đồng trị giá 5,43 tỷ USD để mua 10 tiểu đoàn S-400, với các tổ hợp cuối cùng dự kiến được bàn giao vào năm 2026. Sau khi được triển khai, hệ thống này đã lần đầu tiên được sử dụng trong thực chiến bên ngoài xung đột Nga–Ukraine, trong các cuộc đụng độ giữa Ấn Độ và Pakistan vào tháng 5/2025.

Theo các báo cáo từ phía Ấn Độ, S-400 đã bắn hạ ít nhất 5 máy bay chiến đấu của Pakistan cùng một máy bay cỡ lớn nghi là máy bay cảnh báo sớm hoặc trinh sát điện tử. Đáng chú ý, mục tiêu giá trị cao này được cho là bị tiêu diệt ở cự ly khoảng 300 km, cho thấy hiệu quả của tên lửa tầm xa 40N6, một trong những loại đạn hiện đại nhất trong biên chế của S-400.

Được đưa vào sử dụng từ năm 2007, S-400 hiện là trụ cột trong mạng lưới phòng không của Nga và được đánh giá cao nhờ tầm bắn rất xa, tốc độ tên lửa cực lớn cùng khả năng đánh chặn đa dạng mục tiêu, từ máy bay chiến đấu, máy bay cảnh báo sớm cho tới tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo.

Một số biến thể tên lửa của hệ thống này có thể đạt tốc độ vượt Mach 14 và từng chứng minh khả năng đánh chặn mục tiêu bay ở tốc độ Mach 8 trong các cuộc thử nghiệm. Hệ thống radar đa tầng hoạt động trên nhiều dải sóng khác nhau giúp S-400 phát hiện máy bay cỡ lớn ở khoảng cách lên tới 600 km, tạo ra vùng kiểm soát không phận rộng lớn và linh hoạt.

Hiệu suất của S-400 đã được giới chức Ấn Độ công khai ca ngợi. Đầu tháng 8/2025, Tư lệnh Không quân Ấn Độ Amar Preet Singh nhận định rằng hệ thống này đã "thay đổi cuộc chơi", bởi tầm bắn xa buộc máy bay đối phương phải hoạt động ở khoảng cách tối đa khi triển khai vũ khí không đối đất tầm xa. Trước đó, Thủ tướng Narendra Modi cũng khẳng định các nền tảng như S-400 đã mang lại sức mạnh chưa từng có cho quốc gia. Ấn Độ đồng thời phê duyệt đơn đặt hàng 288 tên lửa đất đối không để bổ sung cho các tổ hợp hiện có, trong khi hai bên đã thảo luận về việc đẩy nhanh tiến độ bàn giao.

Việc cân nhắc mua thêm 10 tiểu đoàn S-400 diễn ra trong bối cảnh Ấn Độ đẩy mạnh hiện đại hóa quân đội trên diện rộng. Các nguồn tin địa phương cho biết New Delhi dự kiến mở thảo luận chính thức với Nga về khả năng mua hệ thống S-500 – phiên bản phòng không tầm xa thế hệ mới.

Song song đó, Bộ Quốc phòng Ấn Độ cũng được cho là đang xem xét mua khoảng 40 tiêm kích tàng hình Su-57 trong ngắn hạn, thậm chí tính đến phương án sản xuất theo giấy phép, nhằm nhanh chóng tăng cường năng lực không quân khi chương trình tiêm kích thế hệ năm nội địa tiếp tục chậm tiến độ.

Tầm quan trọng của S-400 càng được nhấn mạnh khi môi trường an ninh xung quanh Ấn Độ ngày càng thách thức. Pakistan duy trì năng lực không quân đáng kể, trong khi Trung Quốc liên tục mở rộng và hiện đại hóa lực lượng tiêm kích thế hệ năm, đồng thời hướng tới triển khai máy bay thế hệ sáu vào đầu những năm 2030.

Trong bối cảnh đó, việc nhân đôi số lượng S-400 cho thấy New Delhi đang đặt ưu tiên cao vào việc xây dựng một lá chắn phòng không nhiều tầng, đủ sức bảo vệ các mục tiêu chiến lược trước những mối đe dọa ngày càng hiện đại và tầm xa.

Xuân Minh