Ông Trump tấn công Iran: Chiến tích hay thảm họa?

Quyết định tấn công Iran của Tổng thống Donald Trump đã đưa đến một vấn đề mới khó lường hơn, đặc biệt ngay vào thời điểm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ bắt đầu, khiến cả 2 đảng lớn phải xoay xở trước một cuộc xung đột đầy biến động và có nguy cơ gây chia rẽ nội bộ, theo New York Times.

Tổng thống đã vượt quá thẩm quyền

Hôm 28/2 (giờ địa phương), phần lớn nghị sĩ đảng Cộng hòa mô tả các cuộc không kích là một chiến dịch cần thiết để đối phó, trong khi các nghị sĩ đảng Dân chủ cảnh báo chiến dịch này có thể leo thang thành một cuộc can thiệp quân sự kéo dài và mang đầy rủi ro, thậm chí đe dọa đến an ninh khu vực.

Tại Texas, nơi đảng Dân chủ nỗ lực giành lại ghế Thượng viện sau nhiều năm, 2 ứng viên hàng đầu trong cuộc bầu cử sơ bộ đã lên án các cuộc không kích.

"Quốc hội, chứ không phải tổng thống, mới có thẩm quyền duy nhất tuyên chiến!", Hạ nghị sĩ Jasmine Crockett viết trên mạng xã hội, đồng thời kêu gọi cả nghị sĩ đảng Cộng hòa và Dân chủ tại Quốc hội đứng lên đối đầu với vị tổng thống này. Hạ nghị sĩ bang James Talarico và cũng là đối thủ chính của bà, lại cho rằng không cần thêm những cuộc chiến dài "bất tận nữa".

Trong khi đó, các ứng viên đảng Cộng hòa, hiện cạnh tranh gay gắt cho ghế Thượng viện tại Texas, lại ca ngợi cuộc tấn công bằng những tuyên bố đầy tích cực. Thượng nghị sĩ John Cornyn bày tỏ niềm tự hào về sự hỗ trợ của Tổng thống Donald Trump.

Thượng nghị sĩ John Cornyn tự hào về sự hỗ trợ của Tổng thống Donald Trump. Ảnh: NYT.

Còn Tổng chưởng lý bang Ken Paxton cho rằng vị Tổng thống đã thể hiện "sự lãnh đạo dũng cảm", trong khi Hạ nghị sĩ Wesley Hunt nói rằng ông Trump đã thể hiện "sự lãnh đạo táo bạo" và "hành động đầy tính quyết đoán".

Tuy vậy, một số ít nghị sĩ đảng Cộng hòa có động thái đứng về phe các nghị sĩ đảng Dân chủ khi cho rằng vị Tổng thống đã vượt quá thẩm quyền và đi ngược lại với những cảnh báo trước đây của chính ông về việc can thiệp ở nước ngoài. Ngược lại, một số nghị sĩ đảng Dân chủ, chủ yếu ở các khu vực bầu cử cạnh tranh, lại bày tỏ sự ủng hộ thận trọng đối với cuộc tấn công mà Mỹ tiến hành cùng Israel.

Trên khắp nước Mỹ, các ứng viên giữa nhiệm kỳ đã liên tục đăng video, bài viết trên mạng xã hội và ra tuyên bố phản ứng với tin tức về các cuộc không kích, sau khi ông Trump thông báo cuộc tấn công đã khiến Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, thiệt mạng.

Tại bang Maine, Graham Platner, một ứng viên Dân chủ cấp tiến trong cuộc bầu cử sơ bộ Thượng viện, nhanh chóng mô tả vụ ném bom là hành động của một tổng thống đang tìm cách củng cố vị thế chính trị khi bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Thống đốc bang Maine Janet Mills, người đã chỉ trích mạnh mẽ các cuộc không kích, cũng đồng tình với ông Platner. Trong một tuyên bố, bà cho rằng ông Trump đang liều lĩnh đẩy nước Mỹ vào một cuộc xung đột nguy hiểm.

Tuy nhiên, một số nghị sĩ Dân chủ lại bày tỏ sự ủng hộ. Hạ nghị sĩ Greg Landsman của bang Ohio, đại diện cho khu vực cạnh tranh quanh Cincinnati, nói trong một cuộc phỏng vấn rằng các cuộc không kích đã đến lúc phải diễn ra. Ông cũng hài lòng khi chính quyền ông Trump đã thông báo cho nhóm Gang of Eight, gồm các lãnh đạo cấp cao của Quốc hội và chủ tịch, phó chủ tịch các Ủy ban tình báo Hạ viện và Thượng viện, trước khi cuộc tấn công bắt đầu.

Một Hạ nghị sĩ khác thuộc đảng Dân chủ Henry Cuellar của Texas, tuyên bố mối đe dọa từ Iran là "có thật và kéo dài từ lâu". Trong khi đó, Hạ nghị sĩ Tom Suozzi, một đảng viên Dân chủ từng giành lại ghế tại khu vực New York 2 năm trước, ra tuyên bố đồng ý với các mục tiêu của Tổng thống Trump.

Đáng chú ý, chỉ có rất ít nhân vật nổi bật thuộc đảng Cộng hòa công khai phản đối ông Trump, nhưng các thành viên của đảng này trong những cuộc đua sít sao lại tỏ ra thận trọng, thậm chí im lặng trong một số trường hợp. Điều này càng phản ánh sự bất định về khả năng mở rộng xung đột và phản ứng của cử tri.

Sự can thiệp của Quốc hội

Một cuộc khảo sát của Đại học Maryland tiến hành vào 2 tuần trước cho thấy chỉ 21% người Mỹ ủng hộ việc Mỹ tấn công Iran. Tuy nhiên, một cuộc thăm dò của AP-NORC lại cho thấy 79% người Mỹ ở mức độ lo ngại từ vừa phải đến rất cao về chương trình hạt nhân của Iran.

Trong số những nghị sĩ đảng Cộng hòa gần như giữ im lặng suốt thời điểm Mỹ - Israel thực hiện cuộc không kích nhằm vào Iran, Thượng nghị sĩ Susan Collins của bang Maine nhận định Iran là một "mối đe dọa nghiêm trọng", nhưng không quên nhấn mạnh rằng bất kỳ chiến dịch quân sự kéo dài nào cũng cần có sự tham gia đầy đủ của Quốc hội. "Có nhiều câu hỏi quan trọng sẽ được thảo luận trong các buổi báo cáo mật của Thượng viện với các quan chức chính quyền vào tuần tới", bà nói.

Thượng nghị sĩ Susan Collins nhấn mạnh bất kỳ chiến dịch quân sự kéo dài nào cũng cần có sự tham gia đầy đủ của Quốc hội. Ảnh: NYT.

Theo Rob Collins, cựu Giám đốc điều hành Ủy ban Thượng viện Cộng hòa Quốc gia, phần lớn cử tri chính của đảng Cộng hòa ủng hộ mạnh mẽ Israel và nhiều khả năng sẽ thể hiện sự can thiệp, ít nhất là trong ngắn hạn. Ông cho rằng đây là vấn đề "dễ xử lý hơn" đối với đảng Cộng hòa so với đảng Dân chủ.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý đây mới chỉ là những giờ đầu tiên của cuộc không kích và một nhóm nghị sĩ lớn thuộc đảng Cộng hòa muốn "chờ xem diễn biến tiếp theo".

Tại Iowa, Hạ nghị sĩ Cộng hòa Zach Nunn, người đang đối mặt với con đường tái cử đầy thách thức, đã dành lời khen thận trọng cho Tổng thống, đồng thời nhấn mạnh sự phản đối việc triển khai bộ binh Mỹ tại Iran.

Một số nghị sĩ Cộng hòa thuộc phe thiên về tự do cá nhân lại chỉ trích hành động của ông Trump. "Tôi phản đối cuộc chiến này. Đây không phải là 'Nước Mỹ trên hết'", Hạ nghị sĩ Thomas Massie của bang Kentucky viết trên mạng xã hội, đồng thời thúc đẩy việc đưa vấn đề này ra Quốc hội bỏ phiếu.

Cựu Hạ nghị sĩ Dân chủ Steve Israel, người từng lãnh đạo Ủy ban Vận động Bầu cử Dân chủ tại Quốc hội, cho rằng còn quá sớm để đánh giá tác động của cuộc tấn công đối với bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Tuy vậy, ông lưu ý rằng các cuộc xung đột ở nước ngoài trong lịch sử từng mang lại kết quả trái chiều. Vào năm 2002, đảng Cộng hòa giành thêm ghế sau khi Tổng thống George W. Bush tập hợp sự ủng hộ của người dân Mỹ cho cuộc chiến tại Afghanistan. Tuy nhiên 4 năm sau, đảng này lại thất bại nặng nề trong bầu cử giữa nhiệm kỳ khi dư luận quay lưng với cuộc chiến Iraq.

Anh Nguyễn