Con trai cố Lãnh tụ Ali Khamenei dẫn đầu cuộc đua kế nhiệm tại Iran

Mojtaba Khamenei, con trai của Lãnh tụ Tối cao Iran bị ám sát, tại Tehran vào năm 2019. Ảnh: NurPhoto

Các giáo sĩ cấp cao chịu trách nhiệm chọn Lãnh tụ Tối cao mới của Iran đã họp ngày 3/3 (theo giờ địa phương) để thảo luận và con trai của cố Lãnh tụ Ali Khamenei đã nổi lên là ứng viên dẫn đầu - theo ba quan chức Iran nắm rõ các cuộc thảo luận.

Theo tờ New York Times, các quan chức cho biết các giáo sĩ đang cân nhắc công bố ông Mojtaba Khamenei sẽ kế nhiệm cha mình ngay từ sáng 4/3 theo giờ địa phương. Tuy nhiên, một số người bày tỏ dè dặt, lo ngại việc công bố có thể khiến ông trở thành mục tiêu của Mỹ và Israel. Họ yêu cầu giấu tên vì tính nhạy cảm của các cuộc thảo luận nội bộ.

Nhóm giáo sĩ, được gọi là Hội đồng Chuyên gia, đã tổ chức hai cuộc họp trực tuyến trong ngày - một vào buổi sáng và một vào buổi tối.

Trong khi đó, Israel đã không kích một tòa nhà ở Qom, một trong những trung tâm quyền lực chính của Hồi giáo Shia, nơi hội đồng dự kiến họp để bầu lãnh tụ mới, nhưng tòa nhà khi đó trống không, theo hãng tin Fars có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.

Ông Vali Nasr, chuyên gia về Iran và Hồi giáo Shia tại Đại học Johns Hopkins, cho rằng việc chọn ông Mojtaba Khamenei sẽ là một quyết định bất ngờ và mang nhiều hàm ý.

“Ông ấy từng được định hướng trở thành người kế nhiệm từ lâu”, ông Nasr nói, “nhưng trong hai năm qua, khả năng đó dường như đã mờ nhạt. Nếu ông ấy được bầu, điều đó cho thấy phe cứng rắn thuộc Vệ binh Cách mạng hiện đang nắm quyền chi phối mạnh hơn”.

Ông Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, là một nhân vật có ảnh hưởng nhưng kín tiếng, hoạt động trong “bóng tối quyền lực” của cha mình, người đã thiệt mạng hôm 28/2 trong các cuộc không kích của Mỹ - Israel nhằm vào Iran.

Ông có quan hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran. Theo ba quan chức, chính lực lượng này đã thúc đẩy việc bổ nhiệm ông, lập luận rằng ông có đủ năng lực để lèo lái Iran trong thời điểm khủng hoảng.

"Ông Mojtaba là lựa chọn sáng suốt nhất lúc này vì ông ấy am hiểu sâu sắc việc điều hành và phối hợp các bộ máy an ninh và quân sự", nhà phân tích Mehdi Rahmati tại Tehran nói. “Ông ấy thực tế đã phụ trách những việc đó”.

Tuy vậy, không phải tất cả đều hài lòng. "Một bộ phận công chúng sẽ phản ứng tiêu cực và mạnh mẽ với quyết định này và sẽ có phản ứng ngược", ông Rahmati dự đoán.

Những người ủng hộ chính phủ sẽ xem ông là sự tiếp nối của một lãnh tụ mà họ coi là tử vì đạo và sẽ nhanh chóng ủng hộ. Trong khi đó, phe đối lập cũng sẽ coi ông là sự tiếp nối của chế độ, vốn trong những tháng gần đây đã bị cáo buộc khiến ít nhất 7.000 người biểu tình thiệt mạng, theo các nhóm nhân quyền.

Những ứng viên khác lọt vào vòng cuối gồm ông Alireza Arafi, một giáo sĩ và luật gia thuộc hội đồng chuyển tiếp ba người được chỉ định sau khi Lãnh tụ tối cao thiệt mạng; và ông Seyed Hassan Khomeini, cháu nội của lãnh tụ cách mạng Hồi giáo Ruhollah Khomeini.

Cả ông Arafi và Khomeini đều được xem là ôn hòa hơn, trong đó ông Khomeini có quan hệ gần gũi với phe cải cách từng bị gạt ra bên lề chính trường Iran.

OOnbg Abdolreza Davari, một chính trị gia thân cận với ông Mojtaba Khamenei, nói với truyền thông rằng nếu ông kế nhiệm cha, ông có thể nổi lên như một nhân vật theo phong cách của lãnh đạo Saudi Arabia Mohammed bin Salman.

“Ông ấy cực kỳ tiến bộ và sẽ từng bước gạt phe cứng rắn sang bên”, ông Davari nói trong một tin nhắn, “Hãy xem việc bổ nhiệm này như một sự ‘lột xác’”.

Trước đó cùng ngày tại Washington, Tổng thống Trump nói rằng nhiều người mà chính quyền Mỹ từng xem là ứng viên lãnh đạo tiềm năng của Iran đã thiệt mạng kể từ ngày 28/2. “Chẳng mấy chốc chúng ta sẽ không còn biết ai nữa”, ông nói.

Theo Hiến pháp Iran, Hội đồng Chuyên gia gồm 88 giáo sĩ Shia cấp cao, được bầu qua bầu cử công khai, có trách nhiệm bổ nhiệm, giám sát và bãi nhiệm Lãnh tụ Tối cao. Đây sẽ là lần thứ hai trong lịch sử 47 năm của Cộng hòa Hồi giáo, hội đồng này chọn lãnh tụ tối cao.

Năm 1989, hội đồng đã chọn ông Ali Khamenei, trao cho ông quyền lãnh đạo một nền thần quyền mới thành lập. Trong hơn bốn thập kỷ, ông cai trị với quyền lực gần như tuyệt đối.

Chính phủ Iran cho biết vợ của ông Mojtaba Khamenei là Zahra Adel, mẹ ông là Mansoureh Khojasteh Bagherzadeh và một người con trai của ông đã thiệt mạng cùng cha ông trong các cuộc không kích hôm 28/2.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc