Thủ tướng Lê Minh Hưng: Quyết tâm cao nhất giải quyết triệt để những ách tắc về đất đai

Chiều 19-8, trong khuôn khổ kỳ họp không thường lệ thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng (đại biểu Quốc hội Đoàn Hải Phòng) đã phát biểu tại tổ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023 và định hướng chính sách sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng thảo luận tổ, chiều 19-8. Ảnh: TN

Quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, mặc dù Luật Đất đai mới được Quốc hội thông qua năm 2024, song quá trình triển khai vẫn phát sinh những bất cập, gây khó khăn cho các địa phương, bộ, ngành.

"Nghị quyết số 21-NQ/TW đưa ra những định hướng lớn, không chỉ sửa mỗi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Trong quá trình rà soát, những luật có tác động, liên quan trực tiếp đến các định hướng lớn này cũng phải sửa. Tới đây, Chính phủ định hướng báo cáo Quốc hội sửa Luật Đầu tư, các luật về thuế", Thủ tướng nói.

Theo Thủ tướng, những vấn đề liên quan đến tài chính đất đai không thể quy định cụ thể trong Luật Đất đai, Luật Nhà ở hay Luật Kinh doanh bất động sản thì cần được xử lý trong các luật về thuế.

Đề cập những vấn đề lớn trong sửa đổi Luật Đất đai, Thủ tướng trước hết nhắc tới việc đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.

"Tinh thần của Nghị quyết số 21-NQ/TW là cố gắng giảm, tiến tới chỉ xây dựng một quy hoạch trong phạm vi thống nhất của tỉnh. Hiện nay, chúng ta có quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch đô thị - nông thôn, các quy hoạch ngành, quy hoạch thuộc thẩm quyền của Thủ tướng, bộ, ngành và địa phương", Thủ tướng nói và nêu dự kiến tích hợp để các địa phương còn một quy hoạch, một kế hoạch sử dụng đất.

Tuy nhiên, Thủ tướng lưu ý, việc này phải đi kèm cơ chế, tiêu chí và điều kiện chặt chẽ, không để tùy tiện điều chỉnh quy hoạch hoặc điều chỉnh kế hoạch sử dụng đất, làm thay đổi mục tiêu sử dụng đất.

Về vấn đề hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, Thủ tướng quán triệt tinh thần công khai, minh bạch, có cạnh tranh, lựa chọn được nhà đầu tư đủ năng lực và có kế hoạch sử dụng đất hiệu quả.

Song song đó, pháp luật phải quy định rõ trường hợp nào đấu giá quyền sử dụng đất, trường hợp nào đấu thầu dự án có sử dụng đất và trường hợp nào được giao trực tiếp cho nhà đầu tư; cơ chế tính tiền, nộp tiền sử dụng đất cũng phải rõ ràng.

Đề cập một trong những vấn đề quan trọng nhất về giá đất, Thủ tướng phân tích, trước đây quy định giá đất theo thị trường, nên các địa phương phải tính giá đất rất cao. Trong khi đó, giá đất là đầu vào của tất cả dự án và của nền kinh tế. Khi giá đất cao, chi phí sẽ được tính vào giá thành sản phẩm.

"Chưa kể nhà đầu tư còn phải vay vốn và quy trình giao đất với thủ tục hành chính kéo dài, tất cả cộng vào sẽ đẩy chi phí sản phẩm cuối cùng tăng, khiến giá nhà cao", Thủ tướng nêu.

Thủ tướng Lê Minh Hưng dành nhiều thời gian phân tích những vấn đề lớn trong sửa đổi Luật Đất đai. Ảnh: TN

Nhấn mạnh cần giải quyết vấn đề này một cách đồng bộ, Thủ tướng cho biết, Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu, phương pháp khoa học, bảo đảm công khai, minh bạch; đồng thời kết nối, liên thông dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành khác.

Nhà nước cần có vai trò điều tiết, quản lý giá đất mới kiểm soát được chi phí đầu vào. Cùng với đó là đơn giản hóa thủ tục hành chính, công khai, minh bạch trong giao đất cho nhà đầu tư, rút ngắn quy trình, thủ tục.

Theo Thủ tướng, những giải pháp tổng thể như vậy mới kiểm soát được chi phí đầu vào, qua đó kiểm soát giá nhà, giá đất và giá thành sản phẩm đầu ra.

"Tất cả chi phí đó phải được tính toán rõ ràng, bằng các biện pháp cụ thể trong luật hoặc quy định hướng dẫn luật để giảm thiểu chi phí. Đây là vấn đề rất quan trọng, quyết định thị trường nhà ở, bất động sản có minh bạch, bền vững hay không", Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu.

Tại phiên thảo luận tổ, Thủ tướng cũng dành thời gian phân tích những quy định liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích của người dân và doanh nghiệp là cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Thủ tướng nhấn mạnh cần có sự thay đổi về tư duy, từ "bồi thường tài sản bị thu hồi" sang "tái thiết cuộc sống" cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất, cải thiện điều kiện sống của người dân sau khi Nhà nước thu hồi đất.

Một định hướng khác được người đứng đầu Chính phủ đặt ra là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền, rút ngắn quy trình giao đất. Theo Thủ tướng, nếu mỗi lần giao đất, quy trình, thủ tục kéo dài hàng năm, chưa kể những vấn đề phát sinh, thì các chi phí của dự án đầu tư cuối cùng đều được tính vào giá sản phẩm.

Trên cơ sở các định hướng lớn đó, Thủ tướng thông tin, Luật Đất đai sẽ tập trung vào một số nhóm giải pháp để xử lý những vấn đề thực tiễn đặt ra.

"Chúng ta cố gắng lần này làm với quyết tâm cao nhất để giải quyết triệt để những vấn đề ách tắc, nhưng thực sự đây là vấn đề rất khó", Thủ tướng chia sẻ.

Thời hạn sử dụng chung cư phải gắn với niên hạn của công trình

Về định hướng sửa đổi Luật Nhà ở, Thủ tướng Chính phủ dẫn Hiến pháp quy định, Nhà nước tạo điều kiện để công dân thực hiện quyền có nơi ở.

"Chúng ta cố gắng chuyển tư duy từ "bắt buộc phải sở hữu nhà, có nhà" sang "có nơi ở lâu dài". Để đạt được mục tiêu này thì bắt buộc phải phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội", Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo định hướng chính sách, bên cạnh nhà ở để bán như nhà ở thương mại, sẽ ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê. Thủ tướng đánh giá, đây là một bước chính sách rất cụ thể.

Thủ tướng nêu rõ, sẽ phân định lại 4 loại hình nhà ở, gồm: Nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách. Các phân khúc nhà ở khác nhau đều phải đáp ứng đầy đủ tiêu chí, điều kiện, bảo đảm điều kiện ở của người dân.

Trong đó, Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh định hướng phát triển nhà ở cho thuê với nhiều hình thức như: Nhà ở cho thuê đầu tư bằng vốn Nhà nước, nhà ở cho thuê đầu tư không bằng vốn Nhà nước, nhà lưu trú cho công nhân tại khu công nghiệp và nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp.

Quang cảnh thảo luận tổ. Ảnh: TN

Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, Nhà nước có thể sử dụng quỹ đất, đầu tư xây dựng và tổ chức cho thuê. Tuy nhiên, nguồn lực không thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu rất lớn về nhà ở của công nhân, học sinh, sinh viên, người lao động, cán bộ, công chức và lực lượng vũ trang.

Vì vậy, cần huy động thêm các nguồn lực xã hội. Nhà nước có thể trực tiếp đầu tư, vận hành nhà ở cho thuê hoặc thuê tư nhân vận hành, đồng thời phát triển hình thức cho thuê dài hạn để người dân yên tâm.

"Nhà ở cho thuê có thể 10 năm, 15 năm, 20 năm và dài hơn, có cam kết rõ ràng để người thuê yên tâm", Thủ tướng nói.

Đối với việc huy động nguồn lực tư nhân, Thủ tướng nêu phương án Nhà nước vẫn giữ quyền sở hữu đất, giao cho tư nhân đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê và áp dụng một số cơ chế, chính sách đặc thù.

"Đất vẫn thuộc sở hữu của Nhà nước, xây nhà để cho thuê, có nghĩa Nhà nước không thể thu tiền sử dụng đất được. Và nhà đầu tư cần được tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn dài hạn, huy động vốn ngân hàng cùng các công cụ hỗ trợ của Nhà nước", Thủ tướng Lê Minh Hưng gợi ý.

Mục tiêu được Thủ tướng đặt ra là hình thành quỹ nhà ở cho thuê đủ lớn, chất lượng hạ tầng đầy đủ để người dân có thể yên tâm thuê và sinh sống lâu dài.

Về vấn đề thời hạn sử dụng nhà chung cư, Thủ tướng cho rằng, thời hạn này phải gắn với niên hạn của công trình.

"Chúng ta phải làm rõ với nhau là không có nhà nào ở vĩnh viễn được. Đến thời hạn, phải kiểm tra. Nếu không đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật thì phải xây lại, nếu vẫn quy hoạch khu vực đó làm nhà ở. Nhưng quyền tài sản đi kèm đó phải được pháp luật bảo vệ, tức là phải thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây mới theo quy định", Thủ tướng Lê Minh Hưng nói.

Thủ tướng cho rằng, vấn đề này cần được quy định rõ ràng, công khai, minh bạch để người dân hiểu đúng. "Quyền tài sản được pháp luật bảo vệ, nhưng tiêu chuẩn kỹ thuật của căn hộ chung cư phải tuân theo quy định về an toàn. Nếu kiểm định bảo đảm an toàn thì tiếp tục gia hạn sử dụng; nếu không bảo đảm an toàn thì phải có biện pháp cải tạo, xây dựng lại", Thủ tướng nêu.

Cũng theo Thủ tướng, quy định thời hạn sử dụng chung cư không có nghĩa khi hết thời hạn thì công trình bị phá bỏ và người dân không còn quyền gì đối với tài sản của mình. Do đó, cách thức quy định trong dự thảo luật cần rõ ràng.

Tiến Thành