ĐBQH tỉnh Nghệ An: Phân cấp về đất đai phải gắn với năng lực thực thi của địa phương

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và tỉnh Lâm Đồng tiến hành thảo luận tại tổ. Ảnh: Khánh Duy

Chiều 19/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và tỉnh Lâm Đồng tiếp tục thảo luận tổ về Định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản.

Phiên thảo luận do các đồng chí: Thái Thị An Chung - Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An; Đặng Đức Hiệp - Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng điều hành.

Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Thị An Chung điều hành thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Nâng cao chất lượng đánh giá tác động và bảo đảm thống nhất giữa các luật

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu đánh giá cao việc Quốc hội dành thời gian thảo luận định hướng chính sách trước khi hoàn thiện dự thảo luật, đồng thời, đề nghị nghiên cứu thể chế hóa quy trình này trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đối với các dự án luật quan trọng.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, hồ sơ các dự án luật, đặc biệt là báo cáo đánh giá tác động, vẫn còn sơ sài và chưa phản ánh đầy đủ tác động của các chính sách mới. Dẫn chứng từ Dự án Luật Nhà ở, đại biểu cho biết, báo cáo đánh giá tác động chưa làm rõ ảnh hưởng đến ngân sách Nhà nước, trong khi nhiều chính sách mới về phát triển nhà ở có liên quan trực tiếp đến nguồn lực tài chính.

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Minh Hiếu phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Theo đại biểu, cả 3 luật đều điều chỉnh các vấn đề liên quan đến bất động sản nhưng vẫn còn những nội dung chồng chéo, vì vậy, các cơ quan soạn thảo cần phối hợp chặt chẽ để xác định rõ phạm vi điều chỉnh của từng luật.

Đối với các chính sách được kế thừa từ các nghị quyết thí điểm của Quốc hội, như cơ chế ưu tiên phát triển nhà ở xã hội, đại biểu đề nghị quy định rõ thời hạn áp dụng ngay trong luật. Khi mục tiêu của từng giai đoạn đã hoàn thành, cần trở lại các nguyên tắc chung về lựa chọn nhà đầu tư và trình tự thủ tục nhằm bảo đảm tính minh bạch, lâu dài.

Phân cấp phải gắn với năng lực thực thi

Về phân cấp, phân quyền, đại biểu Hoàng Minh Hiếu cho biết, Dự thảo Luật Đất đai giao thêm khoảng 93 nhiệm vụ cho UBND cấp xã, trong đó có một số thẩm quyền quan trọng như thu hồi đất của cá nhân.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An dự thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Theo đại biểu, việc phân cấp là cần thiết nhưng phải đi đôi với đánh giá năng lực thực thi của chính quyền cơ sở. Thực tế, nhiều địa phương vẫn chưa ban hành đầy đủ các văn bản được giao theo Luật Nhà ở năm 2023, cho thấy cần cân nhắc kỹ nhiệm vụ nào giao cấp xã, nhiệm vụ nào thuộc cấp tỉnh hoặc Trung ương.

Một nội dung được đại biểu đặc biệt quan tâm là tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Theo số liệu đến ngày 15/5/2026, hệ thống mới hoàn thành khoảng 59% tổng số thửa đất trên cả nước, trong khi nhiều chính sách mới, đặc biệt là định giá đất, đều dựa trên giả định hệ thống dữ liệu hoàn chỉnh, liên thông và cập nhật.

Đại biểu đề nghị Chính phủ có báo cáo riêng về tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia trước kỳ họp tiếp theo, đồng thời làm rõ giải pháp bảo đảm hệ thống đủ điều kiện vận hành khi luật sửa đổi được thông qua.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An dự thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Bên cạnh đó, đại biểu Hoàng Minh Hiếu kiến nghị làm rõ mối quan hệ giữa cơ sở dữ liệu đất đai với cơ sở dữ liệu nhà ở và thị trường bất động sản; xác định nguồn dữ liệu gốc trong trường hợp phát sinh mâu thuẫn giữa các hệ thống. Đại biểu cũng đề xuất xây dựng cơ chế định danh thống nhất cho từng bất động sản ngay từ khi hình thành thửa đất để bảo đảm liên thông dữ liệu trong suốt quá trình quản lý.

Đề nghị đơn giản hóa kế hoạch sử dụng đất cấp xã

Góp ý về Luật Đất đai, đại biểu Trần Nhật Minh cơ bản đồng tình với 7 nhóm chính sách sửa đổi và cho rằng, dự thảo đã bám sát Nghị quyết số 21 của Ban Chấp hành Trung ương.

Tuy nhiên, đối với quy định về kế hoạch sử dụng đất cấp xã tại Điều 33, đại biểu cho rằng, cần tiếp tục rà soát để bảo đảm phù hợp với Nghị quyết số 254 của Quốc hội. Theo dự thảo, kế hoạch sử dụng đất cấp xã được lập cho thời kỳ 5 năm, trong khi trước đây kế hoạch sử dụng đất cấp huyện chỉ được xây dựng hằng năm.

Đại biểu Quốc hội chuyên trách Trần Nhật Minh phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Đại biểu băn khoăn việc lập kế hoạch theo chu kỳ 5 năm có thể gây khó khăn cho cấp xã nếu thiếu cơ chế điều chỉnh khi có biến động thực tế. Đồng thời, dự thảo cũng chưa thể hiện rõ yêu cầu số hóa và tích hợp dữ liệu quy hoạch theo tinh thần Nghị quyết 21.

Về tích tụ đất nông nghiệp, đại biểu phản ánh thực tế doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn khi nhận chuyển nhượng đất khai hoang hợp pháp từ nhiều hộ dân do phải thực hiện nhiều thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất riêng lẻ.

Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế rút gọn nhằm giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp. Đối với quy định về sử dụng đất kết hợp đa mục đích, đại biểu thống nhất với chủ trương nhưng đề nghị quy định cụ thể tỷ lệ diện tích được sử dụng cho mục đích phụ, tránh tình trạng lợi dụng chính sách.

Luật hóa giá trị pháp lý của dữ liệu đất đai

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú tập trung góp ý nhóm chính sách về cải cách hành chính và chuyển đổi số, cho rằng, đây là nội dung có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả quản lý đất đai trong thời gian tới. Các quy định tại Điều 78 và Điều 79 mới chủ yếu đề cập đến hạ tầng và nguyên tắc kết nối dữ liệu, trong khi chưa xây dựng đầy đủ mô hình quản trị đất đai bằng dữ liệu có giá trị pháp lý.

ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú - Giám đốc Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn, Sở Khoa học và Công nghệ phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Đại biểu đề nghị luật hóa nguyên tắc quản trị dữ liệu tập trung, trong đó, cơ sở dữ liệu quốc gia là nguồn dữ liệu chính thức, còn địa phương được phân cấp cập nhật và chịu trách nhiệm về chất lượng dữ liệu.

Cùng với đó, cần bổ sung nguyên tắc "một dữ liệu - một nguồn chính thức", bảo đảm mỗi loại dữ liệu chỉ có một nguồn quản lý để tránh trùng lặp, mâu thuẫn và giảm yêu cầu người dân phải cung cấp lại thông tin mà Nhà nước đã có.

Đại biểu cũng đề nghị khôi phục quy định xác lập giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử tương đương văn bản giấy khi đã được cơ quan có thẩm quyền tạo lập hoặc xác thực đúng quy trình.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An dự thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

Một nội dung quan trọng khác là quy định rõ cơ chế xử lý khi dữ liệu sai lệch hoặc mâu thuẫn giữa các hệ thống. Theo đại biểu, khi dữ liệu đã được trao giá trị pháp lý thì chỉ một sai sót nhỏ về diện tích, chủ sử dụng hay tình trạng thế chấp cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân.

Vì vậy, luật cần quy định rõ cơ quan chịu trách nhiệm kiểm tra, đối soát, chỉnh lý và đồng bộ dữ liệu; đồng thời, không được yêu cầu người dân thực hiện lại các thủ tục hoặc nộp lại giấy tờ mà cơ quan Nhà nước đã có.

Ngoài ra, đại biểu đề nghị bổ sung quy định bắt buộc lưu vết toàn bộ lịch sử thay đổi dữ liệu liên quan đến quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, biến động về diện tích, mục đích sử dụng, thế chấp hay quy hoạch, qua đó, phục vụ công tác thanh tra, giải quyết tranh chấp và nâng cao tính minh bạch của hệ thống quản lý đất đai.

Phạm Bằng - Tuấn Tài