Thủ tướng Lê Minh Hưng: Mọi khoản chi từ ngân sách Nhà nước phải đánh giá bằng hiệu quả

Cắt giảm thủ tục, nhưng không buông lỏng kiểm soát 

Sáng 19/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại tổ về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất).

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng. (Ảnh: Hữu Thắng).

Tham gia thảo luận, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, định hướng hợp nhất dự án Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công thành dự án Luật Ngân sách Nhà nước nhằm thể chế hóa tư tưởng chỉ đạo trong các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị.

Đồng thời, xử lý những vấn đề vướng mắc khó khăn sau khi kiện toàn lại bộ máy tổ chức mới, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp.

Trước đây, công tác tham mưu xây dựng Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách Nhà nước được thực hiện bởi các cơ quan khác nhau; trong đó, một bên tập trung vào phân bổ đầu tư công, một bên phân bổ về thu ngân sách và chi thường xuyên. Trong khi đó, về bản chất, cả chi đầu tư công và chi thường xuyên đều sử dụng nguồn ngân sách Nhà nước.

Theo Thủ tướng, đều sử dụng ngân sách Nhà nước thì không cần thiết phải có hai luật, việc hợp nhất là cần thiết, giúp đơn giản hóa thủ tục và góp phần giải quyết các vấn đề giao thoa.

Một trong những định hướng lớn sửa đổi là hợp nhất kế hoạch tài chính 5 năm với kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm thành một kế hoạch thống nhất. Theo Thủ tướng, hiện nay kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn đều có thời hạn 5 năm, trong khi cùng liên quan đến nguồn chi đầu tư từ ngân sách Nhà nước. Vì vậy, việc tích hợp là cần thiết để tránh chồng lấn trong quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện.

Tương tự, kế hoạch đầu tư công hằng năm cần được hợp nhất với dự toán ngân sách Nhà nước, bởi trong tổng chi ngân sách mỗi năm bao gồm cả chi đầu tư công và chi thường xuyên. Đồng thời, cần nghiên cứu thống nhất các nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi đối với cả hai nhóm chi này.

Thủ tướng yêu cầu cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát các nội dung về kế thừa, sửa đổi đồng bộ quyền hạn, trách nhiệm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và HĐND, UBND các cấp trong toàn bộ quy trình triển khai từ quyết định chủ trương, phê duyệt, tổ chức thực hiện đến kiểm tra, giám sát.

Tinh thần chung là phân cấp mạnh hơn, làm rõ nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đồng thời giao Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương chủ động quyết định những vấn đề phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và tình hình thực tế.

Cùng với đó, có thể xem xét giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung nhằm bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong điều hành, như tiêu chí điều chỉnh, phân loại dự án; trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư chương trình dự án (trừ các chương trình dự án thuộc thẩm quyền của Quốc hội); bố trí vốn, theo dõi, kiểm tra…

"Được phân cấp nhưng phải báo cáo" Thủ tướng nhấn mạnh.

Đối với quản lý ngân sách Nhà nước, Thủ tướng cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến điều hành thu, chi, sử dụng dự phòng, dự trữ tài chính, tăng thu, chuyển nguồn và thời hạn sử dụng các khoản chuyển nguồn, đồng thời đặc biệt chú trọng cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục.

Tuy nhiên, đi đôi với phân cấp và đơn giản hóa thủ tục phải là cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Thủ tướng nhấn mạnh, mọi khoản chi từ ngân sách Nhà nước, bao gồm chi đầu tư công và chi thường xuyên, đều phải được đánh giá về hiệu quả.

Hiệu quả không chỉ được đánh giá thuần túy trên phương diện kinh tế mà phải được xem xét trên tổng thể, gắn với kết quả đầu ra và các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, dân tộc, tôn giáo…

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn và đại biểu Vũ Văn Tiến (đoàn TP Hải Phòng). (Ảnh: Media Quốc hội).

Phân cấp nhiệm vụ phải đi đôi với phân cấp nguồn lực

Cùng thảo luận, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn TP Hải Phòng) bày tỏ đồng tình với sự cần thiết hợp nhất dự án Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công; đồng thời, cho rằng, đây là thời điểm quan trọng để tháo gỡ những điểm nghẽn trong quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực công.

Theo đại biểu, hiện nay một đồng vốn công phải đi qua hai quy trình, hai mốc thời gian và hai tầng thủ tục, tạo ra những điểm nghẽn thực tế. Việc sửa đổi Luật Ngân sách Nhà nước, cùng với định hướng sửa đổi các luật liên quan, nếu được thực hiện đồng bộ sẽ góp phần khơi thông nguồn lực của Nhà nước, tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng.

Đại biểu đánh giá cao nhiều nội dung tiến bộ trong dự thảo, như tích hợp kế hoạch tài chính 5 năm với kế hoạch đầu tư công trung hạn, thống nhất quy trình lập dự toán và đặc biệt là quy định giới hạn thời gian đối với vốn chuyển nguồn. Đây là những nội dung có ý nghĩa trong việc nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốn.

Đối với các khoản chi đầu tư nằm ngoài danh mục kế hoạch 5 năm, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng tinh thần giảm thủ tục của dự thảo là đúng, nhưng cần phân biệt rõ giữa việc loại bỏ thủ tục trùng lặp và loại bỏ các điểm kiểm soát cần thiết.

"Nếu giảm thủ tục trùng lặp thì đúng, còn giảm điểm kiểm soát phải rất cân nhắc. Nếu không, chúng ta khắc phục được tình trạng hai lần thủ tục nhưng lại mất đi một lần kiểm soát", đại biểu nêu quan điểm.

Đại biểu Vũ Văn Tiến (đoàn TP Hải Phòng) đánh giá chủ trương tiếp tục tăng cường phân cấp, phân quyền trong quản lý ngân sách Nhà nước sẽ nâng cao tính chủ động của địa phương đã được thể hiện khá rõ trong dự thảo.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo đánh giá kỹ hơn tác động của các quy định mới; đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa phân cấp nhiệm vụ với phân cấp nguồn lực.

Yến Chi