Hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công: Giảm thủ tục, nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH

Tích hợp kế hoạch tài chính và kế hoạch đầu tư công

Sáng 19/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Ý kiến thẩm tra về định hướng xây dựng Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc xây dựng Dự án Luật NSNN (hợp nhất) được triển khai trên cơ sở rà soát các vướng mắc trong đầu tư công, NSNN và thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở kế thừa tối đa những quy định hiện hành của Luật NSNN và Luật Đầu tư công đã được đánh giá là hiệu quả trong triển khai, đồng thời tinh chỉnh để phù hợp với yêu cầu lồng ghép, hợp nhất và thực tiễn, qua đó giảm thiểu thủ tục hành chính.

Theo định hướng này, Dự thảo Luật chỉ quy định những vấn đề khung, những vấn đề có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội; giao Chính phủ quy định chi tiết các nội dung về trình tự, thủ tục và những vấn đề thường có biến động trong quá trình triển khai.

Về kết cấu, Dự thảo Luật cơ bản kế thừa kết cấu, bố cục của Luật NSNN hiện hành. Các nội dung của Luật Đầu tư công được hợp nhất, giản lược và đưa vào các chương, điều, khoản tương ứng. Những nội dung đặc thù về chương trình, nhiệm vụ, dự án đầu tư công được quy định tại một chương riêng. Dự kiến Luật gồm 10 chương và 102 điều.

Một trong những điểm đáng chú ý trong định sửa đổi, bổ sung được Chính phủ đề xuất là hợp nhất Kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán NSNN với Kế hoạch đầu tư công.

Theo đó, Kế hoạch đầu tư công trung hạn được hợp nhất vào Kế hoạch tài chính 5 năm; Kế hoạch đầu tư công hằng năm được hợp nhất vào dự toán NSNN hằng năm; đồng thời hợp nhất các nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi NSNN cho cả chi thường xuyên và chi đầu tư.

Dự thảo cũng định hướng kế thừa, sửa đổi, bổ sung và đồng bộ quyền hạn, trách nhiệm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan, HĐND và UBND các cấp cùng các cơ quan, đơn vị về đầu tư công.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình tại Phiên họp. Ảnh: VPQH

Dự thảo xác định trách nhiệm của các Bộ, cơ quan, địa phương và các đơn vị, tổ chức liên quan trong việc ban hành, hướng dẫn tiêu chí, tổ chức thực hiện đánh giá hiệu quả đầu tư chương trình, nhiệm vụ, dự án, xuyên suốt từ khâu lập, thẩm định, quyết định, phân bổ vốn đến tổ chức thực hiện, quản lý, sử dụng vốn và vận hành, khai thác sau khi hoàn thành đầu tư.

Cùng với đó, Chính phủ đề xuất giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung để chủ động, linh hoạt trong điều hành như: tiêu chí và điều chỉnh tiêu chí phân loại dự án nhóm A, B, C; trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư đối với chương trình, dự án thuộc thẩm quyền; trình tự lập, thẩm định, quyết định đầu tư dự án; gia hạn thời gian bố trí vốn; theo dõi, kiểm tra, đánh giá chương trình, dự án và hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về đầu tư công.

Về quản lý NSNN, Dự thảo định hướng sửa đổi một số nội dung liên quan đến phân bổ, sử dụng số tăng thu trong quá trình điều hành; sử dụng dự phòng, dự trữ tài chính, tăng thu và dự toán chi còn lại để bổ sung chi ứng phó, khắc phục tình trạng khẩn cấp vì lợi ích quốc gia; thu hẹp phạm vi và thời hạn chuyển nguồn chi NSNN; đồng thời cắt giảm, đơn giản hóa quy trình, thủ tục, giảm số lượng báo cáo và chi phí tuân thủ.

Quản lý dựa trên kết quả và hiệu quả sử dụng vốn

Từ góc độ cơ quan thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Hữu Toàn cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết, căn cứ chính trị, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn ban hành Luật như Tờ trình của Chính phủ.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị, việc hợp nhất hai Luật phải được đặt trong tổng thể đổi mới cơ chế quản lý NSNN và đầu tư công, bảo đảm khắc phục sự giao thoa, bất cập, chồng chéo giữa hai Luật; đồng thời quy định thống nhất quy trình quản lý, lập dự toán, phân bổ, thực hiện, quyết toán NSNN và đầu tư công.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm trong quản lý NSNN và phân bổ đầu tư công 5 năm, hằng năm theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, gắn phân cấp quản lý nguồn lực với nhiệm vụ được giao.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Hữu Toàn trình bày ý kiến của Cơ quan thẩm tra. Ảnh: VPQH

Về quản lý đầu tư công, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục hoàn thiện theo hướng quản lý dựa trên kết quả và hiệu quả sử dụng vốn; quy định rõ nguyên tắc phân bổ vốn trên cơ sở đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của chương trình, dự án, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người đứng đầu trong bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Đối với việc tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm, Ủy ban Kinh tế và Tài chính thống nhất quy trình phân bổ, giao dự toán chi ngân sách với giao kế hoạch đầu tư công hằng năm và chủ trương Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết chung về tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước. Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định liên quan sau khi hợp nhất.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục rà soát, quy định rõ hơn về phân cấp thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh quyết định chuyển nguồn chi đầu tư công đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách trung ương; việc phân bổ, sử dụng số tăng thu trong quá trình chấp hành NSNN…

Về hoàn thiện cơ chế kiểm soát, đánh giá hiệu quả đầu tư công, Ủy ban Kinh tế và Tài chính nêu rõ, đây là nội dung mới quan trọng. Ủy ban đề nghị nghiên cứu quy định rõ hơn hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư; trách nhiệm của cơ quan, người quyết định đầu tư và chủ đầu tư; cơ chế đánh giá sau khi dự án hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng và công khai kết quả đánh giá; trách nhiệm đối với trường hợp dự án không đạt mục tiêu hoặc hiệu quả thấp.

Cơ quan thẩm tra cũng chỉ ra, số chi chuyển nguồn trong những năm qua rất lớn và có xu hướng gia tăng, ảnh hưởng đến việc tuân thủ, kỷ luật, kỷ cương tài chính và hiệu quả sử dụng NSNN. Ủy ban đề nghị Cơ quan soạn thảo rà soát, thu hẹp phạm vi chuyển nguồn NSNN nhằm phản ánh đúng kết quả thu, chi ngân sách theo niên độ; nâng cao tính minh bạch của số liệu thu, chi, bội chi và nhu cầu vay của NSNN; phù hợp với thông lệ quốc tế và bảo đảm quản lý, sử dụng NSNN tiết kiệm, hiệu quả.

N. HỒNG