Quy hoạch phải đồng bộ với hạ tầng

Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH TP. Đà Nẵng Lê Ngọc Quang chủ trì phiên thảo luận tại Tổ 15. Ảnh: Hồ Long

Cần đánh giá đầy đủ tiêu chuẩn quy định về dân số, tài chính, hạ tầng, khả năng tự cân đối

ĐBQH Nguyễn Duy Minh (TP. Đà Nẵng) bày tỏ cơ bản tán thành với sự cần thiết và các nội dung chính của hai dự thảo Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh.

Tuy nhiên, đại biểu bày tỏ quan tâm đến tiêu chuẩn về kinh tế - xã hội của thành phố Bắc Ninh. Theo báo cáo thẩm tra, hai chỉ tiêu của Bắc Ninh năm 2023 là thu nhập bình quân và tốc độ tăng trưởng đều chưa đạt theo đúng quy định của Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15. Theo đại biểu Nguyễn Duy Minh, tiêu chuẩn về kinh tế - xã hội phản ánh một năng lực thực chất, không phải một thủ tục để mà đảm bảo các điều kiện. Khác với tiêu chuẩn về diện tích hay là dân số, thu nhập bình quân đầu người và tốc độ tăng trưởng phản ánh “sức khỏe” của nền kinh tế đang vận động.

ĐBQH Nguyễn Duy Minh (TP. Đà Nẵng) phát biểu thảo luận tại Tổ 15. Ảnh: Hồ Long

Do đó, để có cơ sở giải trình hợp lý hơn, đại biểu đề nghị giao trách nhiệm cụ thể cho thành phố Bắc Ninh sau khi thành lập, cần định kỳ có báo cáo về việc duy trì và cải thiện hai chỉ tiêu này gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét cho ý kiến và kịp thời theo dõi, giám sát.

Liên quan tới nội dung về trách nhiệm sắp xếp kiện toàn tổ chức bộ máy, theo đại biểu, hai nghị quyết còn quy định mang tính khái quát: "sắp xếp kiện toàn tổ chức bộ máy theo quy định", chưa có mốc thời gian cụ thể. Trong khi đó, thực tiễn giám sát tại một số địa phương sau khi sáp nhập đơn vị hành chính cho thấy, thiếu thời hạn cụ thể thường dẫn đến chậm trễ trong việc xử lý trụ sở, tài sản công dôi dư, bố trí lại cán bộ công chức, ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả hoạt động của mô hình chính quyền đô thị mới.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung thêm vào khoản 1 Điều 3 một thời hạn cụ thể, ví dụ phải hoàn thành sắp xếp việc kiện toàn tổ chức bộ máy trong thời gian 12 tháng từ khi nghị quyết có hiệu lực thi hành.

ĐBQH Phạm Hùng Hưng (Phú Thọ) tán thành với chủ trương nghiên cứu thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trên cơ sở phát huy vị trí chiến lược và tiềm năng, lợi thế của hai địa phương. Theo đại biểu, Quảng Ninh hội tụ đầy đủ các yếu tố về không gian phát triển, với miền núi, trung du, đồng bằng, biển, đảo và biên giới đất liền; đồng thời có nhiều dư địa phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn như du lịch, kinh tế cửa khẩu, kinh tế biển, công nghiệp khai thác, chế biến và chế tạo. Trong khi đó, Bắc Ninh là cửa ngõ phía Đông Bắc của Thủ đô Hà Nội, có lợi thế nổi bật về công nghiệp điện tử, công nghiệp bán dẫn, logistics và du lịch gắn với di sản văn hóa.

ĐBQH Phạm Hùng Hưng (Phú Thọ) phát biểu thảo luận tại Tổ 15. Ảnh: Hồ Long

Về hạ tầng giao thông, Quảng Ninh có hệ thống giao thông đồng bộ với đầy đủ các phương thức đường bộ, đường biển, đường hàng không và đang tiếp tục được đầu tư phát triển đường sắt trong thời gian tới. Bắc Ninh cũng có rất nhiều lợi thế về kết nối giao thông, tạo điều kiện thuận lợi cho liên kết vùng và phát triển kinh tế - xã hội.

Liên quan đến vấn đề quản lý biên giới, biển đảo, cửa khẩu, địa bàn trọng điểm, theo đại biểu Phạm Hùng Hưng, Quảng Ninh có đường biên giới, vùng biển, cảng, đảo và hoạt động du lịch, thương mại quốc tế lớn. Do đó, đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp giữa chính quyền đô thị với lực lượng quân đội, công an, hải quan; quy hoạch phát triển phải bảo vệ hành lang biên giới, căn cứ, cảng quân sự, khu vực cấm và tuyến cơ động.

Về nguồn lực và tính bền vững của mô hình, đại biểu cho rằng cần đánh giá đầy đủ tiêu chuẩn quy định về dân số, tài chính, hạ tầng, khả năng tự cân đối, chi phí chuyển đổi bộ máy và cung cấp dịch vụ công cho vùng xa, hải đảo. Không nên chỉ dựa vào tăng trưởng hiện tại mà phải tính đến tính biến động của du lịch, khai khoáng và yêu cầu đầu tư về quốc phòng. “Trong vấn đề quy hoạch, tôi cũng mong chúng ta phải quan tâm đến việc đồng bộ với hạ tầng, bao gồm hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội cũng như bảo đảm vấn đề môi trường và an sinh xã hội. Quy hoạch phải đồng bộ, quan tâm đầu tư hạ tầng ngay từ đầu”, đại biểu kiến nghị.

Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ 15 (Đoàn ĐBQH TP. Đà Nẵng, tỉnh Phú Thọ). Ảnh: Hồ Long

Về quy hoạch đô thị và an ninh kinh tế, theo đại biểu Phạm Hùng Hưng, thu hút đầu tư nước ngoài vào cảng biển, logistics, đô thị ven biển và hạ tầng số phải có cơ chế thẩm định về quốc phòng an ninh. Đại biểu đề nghị cần có bản đồ khu vực phát triển, khu vực hạn chế và cơ chế quản lý dữ liệu quy hoạch theo chế độ phù hợp.

Bảo đảm điều kiện tái định cư và phục hồi sinh kế cho người dân

ĐBQH Trần Mạnh Huy (TP. Đà Nẵng) cho ý kiến về vấn đề thu hồi đất, tái định cư và phục hồi sinh kế trong hai dự án giao thông trọng điểm: Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

ĐBQH Trần Mạnh Huy (TP. Đà Nẵng) phát biểu thảo luận tại Tổ 15. Ảnh: Hồ Long

Theo đại biểu, hồ sơ hiện chủ yếu xác định diện tích, số người tái định cư và trách nhiệm tổ chức thực hiện, nhưng chưa thiết lập một điều kiện pháp lý đủ chặt rằng nơi ở mới phải sẵn sàng trước khi người dân rời nơi ở cũ. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 4, khoản 5 Điều 1 của Nghị quyết về dự án đường sắt và khoản 4 Điều 2 của Nghị quyết về Vành đai 5: “Việc thu hồi đất ở chỉ được thực hiện sau khi khu tái định cư và các công trình hạ tầng thiết yếu đã cơ bản hoàn thành, bảo đảm người dân có thể tiếp cận giao thông, điện, nước, trường học, y tế và dịch vụ công”.

Đồng thời, đối với 1.048 ha mỏ vật liệu và bãi đổ thải của dự án đường sắt, phải quy định rõ: “Đất sử dụng tạm thời vẫn phải thực hiện bồi thường, hỗ trợ theo quy định; có phương án bảo vệ môi trường, phục hồi đất, nguồn nước và bàn giao lại địa phương theo tiêu chuẩn được phê duyệt”.

Các đại biểu tham gia phiên thảo luận tại Tổ 15. Ảnh: Hồ Long

Đại biểu cho rằng, nếu không ghi ngay trong Nghị quyết, trách nhiệm này rất dễ bị phân tán giữa chủ đầu tư, nhà thầu và địa phương.

Cũng theo đại biểu Trần Mạnh Huy, việc chi trả đủ tiền bồi thường chưa đồng nghĩa với việc người dân đã ổn định. Một hộ có thể nhận đủ tiền nhưng vẫn mất sinh kế nếu nơi ở mới xa việc làm, mất đất sản xuất, con phải chuyển trường hoặc người cao tuổi khó tiếp cận y tế. Đối với người khuyết tật, một căn nhà mới nhưng không có lối tiếp cận phù hợp vẫn không phải là một nơi ở đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Các đại biểu tham gia phiên thảo luận tại Tổ 15. Ảnh: Hồ Long

Do đó, đại biểu đề nghị Nghị quyết quy định ba nghĩa vụ cụ thể. Một là, cùng với phương án bồi thường phải có kế hoạch phục hồi sinh kế theo từng nhóm hộ: hộ mất đất nông nghiệp, hộ kinh doanh, hộ phải di chuyển, hộ nghèo và hộ có người khuyết tật. Hai là, chủ đầu tư và địa phương phải theo dõi tối thiểu 24 tháng sau tái định cư, với các chỉ số về thu nhập, việc làm, học tập, y tế và khả năng tiếp cận dịch vụ công. Ba là, nếu sau 12 tháng thu nhập hoặc điều kiện sống của hộ bị ảnh hưởng chưa phục hồi, địa phương phải bổ sung biện pháp hỗ trợ; không được coi việc đã trả tiền là đã hoàn thành trách nhiệm.

Nguyễn Liên; Ảnh: Hồ Long