Cần đào tạo ngay từ bây giờ nhân lực vận hành hệ thống đường sắt hiện đại

Quang cảnh phiên thảo luận Tổ 3. Ảnh: Lâm Hiển

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh chia sẻ với những khó khăn của Chính phủ trong quá trình chuẩn bị dự án này. Bởi kể từ khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 187/2025/QH15 về chủ trương đầu tư Dự án xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, bối cảnh đã có nhiều thay đổi khách quan: chủ trương mới của Trung ương, việc sắp xếp đơn vị hành chính, quy hoạch mới, dự báo nhu cầu vận tải tăng cao và yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư lâu dài. Việc chuyển một số đoạn tuyến sang đường đôi ngay từ giai đoạn này, bổ sung các tuyến nhánh kết nối cảng biển, là những điều chỉnh có tầm nhìn, tránh phải đầu tư lại về sau với chi phí lớn hơn nhiều.

Do vậy, đại biểu đề xuất Chính phủ xem xét, nghiên cứu, đề nghị Quốc hội ban hành một nghị quyết mới thay thế Nghị quyết 187, thay vì nghị quyết điều chỉnh. Khi phạm vi, quy mô, công nghệ, hướng tuyến, tổng mức đầu tư và tiến độ đều thay đổi, nếu ban hành nghị quyết điều chỉnh rồi quy định những nội dung còn lại thực hiện theo nghị quyết cũ thì sẽ tồn tại song song hai văn bản, gây khó khăn cho việc tra cứu, tổ chức thực hiện, giám sát và nhất là cho công tác quyết toán, kiểm toán sau này. Một văn bản thống nhất, đầy đủ sẽ giúp quá trình triển khai dự án thuận lợi và an toàn hơn rất nhiều.

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh phát biểu tại tổ. Ảnh: Lâm Hiển

Bên cạnh đó, đại biểu Phan Thị Thùy Linh cũng cho rằng, với quy mô đầu tư rất lớn, khoảng 289.339 tỷ đồng, Chính phủ cần quan tâm bổ sung cơ chế, chính sách về tỷ lệ nội địa hóa, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực khi triển khai và vận hành dự án này.

Đặc biệt về nhân lực, hiện nay cả nước mới có một số ít cơ sở đào tạo chuyên ngành đường sắt, quy mô còn nhỏ và chương trình chưa theo kịp công nghệ đường sắt hiện đại. Nếu chuẩn bị ngay từ bây giờ, đến khi tuyến đi vào khai thác, chúng ta sẽ có đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên vận hành và bảo trì của chính mình, giảm phụ thuộc vào chuyên gia nước ngoài và tiết kiệm được chi phí rất lớn cho ngân sách.

Tôi đề nghị Chính phủ nghiên cứu, chỉ đạo xây dựng đề án đào tạo nhân lực đường sắt gắn với tiến độ dự án, giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, bố trí kinh phí ngay trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Đây cũng chính là tinh thần đặt con người vào vị trí trung tâm của phát triển mà Đảng ta đã xác định.

Đại biểu Phan Thị Thùy Linh

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận. Ảnh: Lâm Hiển

Cũng trong chương trình thảo luận tổ, các đại biểu Quốc hội thuộc Tổ 3 đã đóng góp nhiều ý kiến đối với việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và Chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội.

Nhất trí với chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trên cơ sở nguyên trạng địa giới hành chính tỉnh Quảng Ninh, đại biểu Bùi Văn Dũng - đại biểu chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa cho rằng việc thành lập thành phố Quảng Ninh không đơn thuần là “thay đổi tên gọi và địa vị pháp lý” mà phải tạo ra “năng lực phát triển mới”, phải hình thành một mô hình phát triển mới cho Quảng Ninh: từ một tỉnh nhiều đô thị thành một hệ sinh thái đô thị đa trung tâm; từ khai thác nguồn lực sang tạo giá trị; từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển.

Vì vậy, sau khi Quốc hội bấm nút thông qua, câu hỏi quan trọng nhất không phải là: “Quảng Ninh đã trở thành thành phố chưa?” mà phải là: “Quảng Ninh đã thực sự vận hành như một thành phố chưa?” và “Sau khi trở thành thành phố, Quảng Ninh sẽ khác về chất như thế nào?”.

Đại biểu Bùi Văn Dũng - đại biểu chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Lâm Hiển

Người dân và doanh nghiệp có quyền đặt câu hỏi: “Quảng Ninh trở thành thành phố thì điều gì sẽ tốt hơn?”. Không thể đòi hỏi thay đổi ngay sau một ngày, nhưng cần có những chỉ tiêu để sau 3-5 năm có thể kiểm chứng: thời gian xử lý thủ tục đầu tư giảm bao nhiêu; chi phí logistics giảm thế nào; tỷ lệ dịch vụ công toàn trình tăng ra sao; tỷ trọng kinh tế xanh, kinh tế biển, kinh tế số thay đổi thế nào; khoảng cách tiếp cận dịch vụ giữa khu vực trung tâm với miền núi, biên giới, hải đảo được thu hẹp đến đâu; và năng suất toàn đô thị tăng thêm bao nhiêu nhờ liên kết các trung tâm phát triển... Nếu không lượng hóa được những thay đổi đó, rất dễ rơi vào tình trạng: “Nâng cấp đơn vị hành chính nhưng chưa nâng cấp năng lực phát triển”.

Đại biểu Bùi Văn Dũng

Hữu Đại