Quản lý thuế theo dòng tiền: Phù hợp với sự vận động nhanh của nền kinh tế số

Đáp ứng yêu cầu hiện đại

Để đáp ứng yêu cầu quản lý thuế trong bối cảnh kinh tế số, thương mại điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt phát triển mạnh, Cục Thuế đã tổ chức Hội thảo “Tăng cường công tác quản lý thuế theo dòng tiền”.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh khẳng định, việc nghiên cứu quản lý thuế theo dòng tiền là một nội dung quan trọng trong tiến trình đổi mới phương thức quản lý thuế, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa ngành Thuế và phù hợp với sự vận động nhanh của nền kinh tế số.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh phát biểu chỉ đạo tại hội thảo.

Theo ông Minh, sự phát triển mạnh của công nghệ số, thương mại điện tử, kinh tế nền tảng và các mô hình kinh doanh mới đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng; trong khi đó, nếu chỉ dựa vào phương thức quản lý truyền thống trên cơ sở kê khai và hồ sơ kế toán thì trong một số trường hợp chưa phản ánh đầy đủ bản chất giao dịch kinh tế phát sinh.

Một điểm đáng chú ý, ngành Thuế đã từng bước hình thành nền tảng dữ liệu quan trọng phục vụ quản lý thông qua việc triển khai hóa đơn điện tử và áp dụng trên diện rộng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền trên phạm vi toàn quốc, xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với các bộ, ngành, tổ chức liên quan.

“Riêng việc triển khai hóa đơn điện tử và hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, trong đó áp dụng đối với hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm, đang tạo ra nguồn dữ liệu ngày càng lớn, trở thành nền tảng để cơ quan thuế từng bước phân tích, đối chiếu thông tin và hoàn thiện phương thức quản lý theo dòng tiền” - ông Minh nhấn mạnh.

Từ thực tiễn đó, ông Đặng Ngọc Minh nhấn mạnh, cần lấy dữ liệu hóa đơn điện tử làm trung tâm để so sánh, đối chiếu với các dòng thông tin liên quan khác như thanh toán qua tài khoản cá nhân, ví điện tử hay dữ liệu từ đơn vị giao hàng, qua đó nhận diện sát hơn hoạt động kinh doanh thực tế của người nộp thuế. Cùng với đó là yêu cầu dữ liệu phải đáp ứng tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống” để thực sự trở thành căn cứ vững chắc và công cụ hiệu quả cho công tác quản lý thuế.

Phù hợp thực tiễn nền kinh tế số

Từ góc độ chuyên môn, ông Nguyễn Tiến Trung - Trưởng Ban Kiểm tra (Cục Thuế) cho rằng, trước xu thế số hóa mạnh mẽ của nền kinh tế, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và những hành vi trốn thuế ngày càng tinh vi, phức tạp, việc đổi mới tư duy, cách thức quản lý trong công tác kiểm tra thuế là yêu cầu tất yếu.

Theo đó, việc nghiên cứu chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý theo dòng tiền không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện rủi ro mà còn góp phần đổi mới phương thức kiểm tra thuế theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro.

Quang cảnh hội thảo.

Tại hội thảo các đơn vị tham dự đã trao đổi thẳng thắn, không né tránh những vấn đề đặt ra từ thực tiễn; đồng thời thảo luận về khó khăn trong theo dõi giao dịch trên môi trường số; yêu cầu kết nối, chia sẻ, làm sạch dữ liệu; khả năng đối chiếu giữa dữ liệu hóa đơn điện tử với các dòng thanh toán và nguồn dữ liệu liên quan; cũng như sự cần thiết phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan thuế với các cơ quan, tổ chức có liên quan.

Nhiều ý kiến tại hội thảo cho rằng, trong bối cảnh mới, công tác quản lý thuế không thể chỉ dựa vào hồ sơ và phương pháp theo dõi truyền thống, mà cần chuyển mạnh sang tiếp cận dựa trên dữ liệu, phân tích và đánh giá rủi ro.

“Cần lấy dữ liệu hóa đơn điện tử làm trung tâm để so sánh, đối chiếu với những dòng tiền khác của người nộp thuế…, dữ liệu phải bảo đảm "đúng - đủ - sạch - sống" để thực sự trở thành công cụ hiệu quả cho công tác quản lý thuế" - Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh.

Trong đó, dòng tiền nếu được thu thập, đối chiếu và khai thác hiệu quả, sẽ giúp cơ quan thuế nhận diện rõ hơn quy mô, tính chất và mức độ rủi ro của hoạt động kinh doanh, từ đó nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát, thực hiện đúng trọng tâm, trọng điểm hơn.

Hội thảo được Cục Thuế tổ chức trong 2 ngày, từ ngày 9/4 đến ngày 10/4. Tuy nhiên, ngay trong ngày đầu tiên, hội thảo đã tiếp nhận nhiều ý kiến tham gia thẳng thắn, đi thẳng vào những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn triển khai, đồng thời cũng gợi mở một số hướng hoàn thiện quy trình kiểm tra thuế theo hướng hiện đại hơn, tăng cường ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, đồng thời nâng cao năng lực đội ngũ công chức trong phân tích dữ liệu và quản lý rủi ro.

Cục Thuế xác định hội thảo “Tăng cường công tác quản lý thuế theo dòng tiền” không chỉ là dịp để trao đổi nghiệp vụ, mà còn góp phần làm rõ hơn yêu cầu đổi mới công tác quản lý thuế trong bối cảnh mới.

Do đó, những trao đổi thẳng thắn, sát thực tiễn tại hội thảo, sẽ cho thấy quản lý thuế theo dòng tiền là hướng nghiên cứu cần thiết để ngành Thuế tiếp tục hoàn thiện phương thức quản lý theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả, góp phần chống thất thu và xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh hơn./.

Văn Tuấn