Giảm trừ cho y tế - giáo dục, người dân than khó có hóa đơn: Bộ Tài chính nói gì?

Chiều 9-4, tại họp báo thường kỳ quý I-2026 của Bộ Tài chính, cơ quan này đã thông tin liên quan đến quy định về khoản giảm trừ gia cảnh cho y tế, giáo dục được đề xuất tại dự thảo Nghị định hướng dẫn một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Hai phương án giảm trừ

Tại dự thảo Nghị định, cơ quan soạn thảo đưa ra hai phương án. Phương án 1 cho phép người nộp thuế được trừ tối đa 20 triệu đồng/năm khoản chi y tế và 21 triệu đồng/năm cho giáo dục đào tạo. Tổng cộng, mức giảm trừ cho cả y tế và giáo dục là 41 triệu đồng/năm.

Phương án 2 nâng mức này lên nhưng tối đa cho y tế không quá 23 triệu đồng/năm, còn cho giáo dục - đào tạo là 24 triệu đồng/năm. Tổng cộng, mức giảm trừ cho cả y tế và giáo dục là 47 triệu đồng/năm.

Các khoản chi phải là phát sinh trong nước, có hóa đơn chứng từ hợp lệ và không được thanh toán từ các nguồn khác như bảo hiểm, ngân sách hay hỗ trợ của tổ chức, cá nhân.

Cụ thể, khoản chi cho giáo dục - đào tạo là tiền học phí mầm non, phổ thông, nghề nghiệp và đại học theo quy định và các kỹ năng chuyên môn khác tại cơ sở giáo dục - đào tạo.

Riêng với khoản chi y tế, ngoài hóa đơn, người nộp thuế phải có thêm bảng kê chi phí khám chữa bệnh sử dụng tại các cơ sở y tế. Cơ quan soạn thảo cũng cho biết quy định này dự kiến được áp dụng ngay cho kỳ tính thuế năm 2026.

Ông Lưu Đức Huy, Phó cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí-Bộ Tài chính

Mức giảm trừ có cơ sở và hợp lý

Tại họp báo, ông Lưu Đức Huy, Phó cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) nhấn mạnh, dự thảo đã nêu rất rõ cơ sở để xác định, xây dựng khoản giảm trừ này.

Cụ thể, mức giảm trừ cho y tế, giáo dục đào tạo được xây dựng dựa trên số liệu điều tra mức sống dân cư. Năm 2024, chi tiêu bình quân cho y tế là 3,5 triệu đồng/người/năm, cho giáo dục đào tạo khoảng 9,6 triệu đồng/người/ năm.

Bên cạnh đó, tỉ lệ giữa người nộp thuế thu nhập cá nhân trên số người phụ thuộc là khoảng 0,8. Theo đó, tổng chi tiêu bình quân của một người nộp thuế và một người phụ thuộc năm 2024 khoảng 20,4 triệu/năm cho y tế và 19,2 triệu đồng/năm cho giáo dục đào tạo.

Nếu tính theo tốc độ tăng chi tiêu trong giai đoạn 2016 - 2024, đến năm 2026, con số này khoảng 20 triệu đồng/năm cho y tế và 21 triệu đồng/năm cho giáo dục - đào tạo.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu áp dụng phương án 2, một cá nhân có một người phụ thuộc có thể được giảm trừ khoảng 307 triệu đồng/năm (chưa bao gồm các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo).

"Có thể nói, với mức thu nhập khoảng 28 triệu đồng/tháng, sau khi trừ các khoản trên, người nộp thuế có thể chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Thu nhập khoảng 28,6 triệu đồng/tháng trở lên mới bắt đầu phát sinh thuế với thuế suất 5%", ông Huy nhấn mạnh.

Thông tin thêm, ông Huy cho hay trong hai phương án nêu trên, phương án 1 là gần tiệm cận với mức trung bình năm 2024.

“Nếu áp dụng theo phương án 1 thì mức giảm trừ y tế gấp 2 lần mức chi tiêu bình quân cho y tế nội trú của cá nhân trong năm 2024. Với giáo dục đào tạo, con số này là gấp 2,2 lần mức chi bình quân cho giáo dục đào tạo của năm 2024” - ông Huy nói thêm.

Lấy hóa đơn để giảm trừ hoàn toàn khả thi

Liên quan đến điều kiện để được giảm trừ cho y tế, giáo dục là phải cung cấp đầy đủ hóa đơn, chứng từ liên quan, phóng viên đặt câu hỏi và cho rằng liệu quy định này có gây khó khăn cho người dân hay không vì một số cơ sở giáo dục hiện nay không thuộc diện bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử.

Trả lời, ông Huy nhấn mạnh việc sử dụng hóa đơn, chứng từ sẽ thực hiện theo pháp luật về quản lý thuế. Trong đó, theo quy định tại Nghị định số 123, Nghị định 70 của Chính phủ, hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng trở lên thì phải xuất hóa đơn.

Với các lĩnh vực y tế và giáo dục, là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện và bắt buộc phải sử dụng sổ sách kế toán, hóa đơn, chứng từ đầy đủ. Do đó, về bản chất, xuất hóa đơn, chứng từ là trách nhiệm của các cơ sở y tế, giáo dục và hoàn toàn khả thi, có cơ sở thực hiện.

“Các cơ sở y tế, giáo dục đào tạo càng cần chấp hành tốt chế độ chính sách hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. Không có lý gì mà người dân đóng tiền học hoặc chi phí y tế mà lại không được nhận hóa đơn, chứng từ để làm quyết toán thuế, giảm trừ thuế thu nhập cá nhân. Nếu không đúng, lúc đấy là phải xử phạt cả hai bên” - ông Huy nói.

MINH TRÚC