Phản ứng quốc tế sau khi thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran có hiệu lực

Quốc kỳ Mỹ và Iran. Ảnh: IRNA/TTXVN

Theo trang Al Jazeera, Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian trong tiến trình hòa giải, cho biết “Biên bản ghi nhớ Islamabad” chính thức có hiệu lực từ ngày 17/6 (giờ địa phương). Theo các quan chức Mỹ, văn kiện này bao gồm cam kết của Iran về việc không phát triển vũ khí hạt nhân, chấm dứt các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận và mở lại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thương mại năng lượng toàn cầu.

Cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28/2 khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Dù một lệnh ngừng bắn tạm thời được thiết lập từ ngày 8/4 đã giúp hạ nhiệt đáng kể giao tranh, thỏa thuận mới tiếp tục kéo dài thời gian đình chiến thêm 60 ngày, tạo dư địa cho các cuộc đàm phán tiếp theo về chương trình hạt nhân của Iran, các biện pháp trừng phạt của Mỹ đối với Tehran cũng như vấn đề tài sản bị phong tỏa.

Ngay sau khi thỏa thuận được công bố, nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế đã đưa ra phản ứng.

Iran: Sẽ giám sát chặt việc thực hiện cam kết

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian. Ảnh: IRNA/TTXVN

Phát biểu với truyền thông trong nước, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định Tehran sẽ theo dõi việc thực thi cam kết của phía Mỹ một cách nghiêm ngặt và sẽ không thực hiện các nghĩa vụ của mình nếu Washington không tuân thủ đầy đủ những điều khoản đã thống nhất.

Theo ông Baghaei, trong thời gian 60 ngày của thỏa thuận ngừng bắn, các bên sẽ thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran và khả năng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ. Tuy nhiên, chương trình tên lửa của Iran sẽ không nằm trong phạm vi đàm phán.

Ông cũng cho biết Iran sẽ không chuyển lượng urani được làm giàu ở mức cao ra nước ngoài. Bên cạnh đó, Tehran cho rằng Mỹ có trách nhiệm bảo đảm Israel tuân thủ các cam kết liên quan đến Iran.

Một nội dung đáng chú ý khác là kế hoạch phối hợp giữa Iran và Oman nhằm xây dựng cơ chế quản lý mới đối với eo biển Hormuz, trong đó có việc thu phí đối với các dịch vụ cung cấp tại khu vực này.

Phản ứng trái chiều của Mỹ

Tại Cung điện Versailles của Pháp, Tổng thống Donald Trump đã trực tiếp ký vào thỏa thuận tạm thời. Hình ảnh được công bố cho thấy nhà lãnh đạo Mỹ dừng lại trong giây lát trước khi đặt bút ký.

“Đây không phải là điều dễ dàng”, ông Trump nói trước khi hoàn tất văn kiện.

Tuy nhiên, thỏa thuận đã nhanh chóng gây tranh luận trong nội bộ nước Mỹ. Một số nghị sĩ đảng Cộng hòa chỉ trích văn kiện này, cho rằng nó có thể khiến Washington phải bỏ ra hàng tỷ USD nhưng không tạo ra đủ sức ép để kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran.

Dù vậy, cũng có những tiếng nói ủng hộ. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Roger Marshall đánh giá đây là một “thỏa thuận chiến thắng”, đồng thời cho rằng nó hiệu quả hơn thỏa thuận hạt nhân được đàm phán dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama, mà Mỹ đã rút khỏi vào năm 2018 theo quyết định của ông Trump.

Pakistan: Thành quả của nỗ lực trung gian hòa giải

Tổng thống Pakistan Asif Ali Zardari đã bày tỏ tích cực trước thông tin Mỹ và Iran nhất trí về Bản ghi nhớ (MoU), cho rằng điều này có thể mở đường cho một thỏa thuận cuối cùng và đem lại hòa bình lâu dài cho khu vực. Ảnh: THX/TTXVN

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif bày tỏ sự hài lòng khi thông báo việc Mỹ và Iran đã ký kết “Biên bản ghi nhớ Islamabad”.

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội X, ông cho biết văn kiện đã được nguyên thủ hai nước ký kết và được ông xác nhận với tư cách là bên trung gian.

Theo Thủ tướng Pakistan, việc thỏa thuận được ký ở cấp lãnh đạo cao nhất cho thấy quyết tâm của cả Washington và Tehran trong việc tìm kiếm giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột.

Ông đồng thời bày tỏ kỳ vọng biên bản ghi nhớ sẽ trở thành nền tảng lâu dài cho sự thấu hiểu, tôn trọng lẫn nhau và thịnh vượng chung của toàn khu vực.

IAEA: Giờ là lúc bắt đầu công việc kỹ thuật

Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi hoan nghênh thỏa thuận mới, cho rằng đây là cơ hội để thúc đẩy các bước đi cụ thể liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran.

Ông cho biết sau khi biên bản ghi nhớ được ký kết, trọng tâm sẽ chuyển sang các công việc mang tính kỹ thuật. Theo đó, IAEA sẽ làm việc với giới chức Mỹ và Iran nhằm xây dựng lộ trình xử lý các vấn đề liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran.

Pháp: Bước đi đúng hướng cho hòa bình và ổn định năng lượng

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) trong cuộc gặp Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Cung điện Versailles ngày 17/6/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng lên tiếng hoan nghênh thỏa thuận, đồng thời đăng tải đoạn video ghi lại thời điểm Tổng thống Trump ký văn kiện tại Cung điện Versailles.

Theo ông Macron, thỏa thuận giữa Mỹ và Iran có thể mở đường cho một nền hòa bình bền vững hơn, đồng thời tạo điều kiện để eo biển Hormuz hoạt động trở lại bình thường.

Nhà lãnh đạo Pháp nhận định đây là một bước tiến tích cực, có thể góp phần làm giảm áp lực đối với thị trường năng lượng quốc tế trong thời gian tới.

Hezbollah: Coi đây là “chiến thắng lớn”

Tổng thư ký Hezbollah Naim Qassem mô tả thỏa thuận là một “chiến thắng lớn” đối với Iran và các lực lượng ủng hộ nước này trong khu vực.

Trong bài phát biểu trên truyền hình, ông cho rằng các cuộc đàm phán giữa Liban và Israel chỉ nên tập trung vào vấn đề an ninh song phương, trong khi những vấn đề nội bộ của Liban, bao gồm việc giải giáp Hezbollah, không nên được đưa ra thương lượng.

Ông Qassem cũng gửi lời chúc mừng tới người dân và giới lãnh đạo Iran, đồng thời cảm ơn Tehran vì đã góp phần buộc Israel chấm dứt các hoạt động quân sự.

Trung Quốc và Nga hoan nghênh

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm bày tỏ hoan nghênh Bản ghi nhớ (MoU) giữa Mỹ và Iran, đồng thời đánh giá cao nỗ lực hòa giải của Pakistan. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết Bắc Kinh hoan nghênh việc Mỹ và Iran ký kết thỏa thuận tạm thời, đồng thời kỳ vọng hai bên sẽ tiếp cận các cuộc đàm phán sắp tới bằng tinh thần lý trí và thực tế.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm (Lin Jian) cũng bày tỏ mong muốn Washington và Tehran thực hiện đầy đủ các cam kết đã đưa ra.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn, coi đây là một bước đi tích cực giúp hạ nhiệt căng thẳng và tạo điều kiện cho các giải pháp ngoại giao trong thời gian tới.

Sự ủng hộ từ nhiều bên cho thấy cộng đồng quốc tế đang đặt kỳ vọng vào việc thỏa thuận mới có thể duy trì đà giảm căng thẳng giữa Mỹ và Iran, đồng thời mở đường cho các cuộc đàm phán sâu rộng hơn về hồ sơ hạt nhân, an ninh khu vực và tự do hàng hải tại eo biển Hormuz trong thời gian tới.

Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc