Taliban cấm quan chức sử dụng điện thoại thông minh

Người dân tại Kabul, Afghanistan. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Theo trang The Guardian (Anh), một chỉ thị do hệ thống tòa án quân sự Taliban ban hành và được tờ báo này tiếp cận cho thấy lệnh cấm bắt đầu có hiệu lực từ tuần này, áp dụng đối với mọi cấp bậc, từ lãnh đạo, các chiến binh Mujahideen đến nhân viên phục vụ.

Trong đoạn video được đăng tải trên mạng xã hội, một quan chức Taliban được cho là đang đọc nội dung chỉ thị từ chính điện thoại của mình, trong khi một người khác xuất hiện với hành động đập phá điện thoại.

Chỉ thị nêu rõ: “Bất kỳ ai sử dụng điện thoại đều sẽ bị tịch thu và phá hủy thiết bị, đồng thời phải chịu các hình phạt theo quy định pháp luật và luật Hồi giáo Sharia”. Văn bản cũng quy định mọi trường hợp ngoại lệ đều phải được Lãnh tụ tối cao Taliban, ông Hibatullah Akhundzada, phê chuẩn bằng văn bản. The Guardian cho biết chưa thể liên hệ với người phát ngôn Taliban để bình luận về thông tin này.

Các nguồn tin và báo cáo từ Afghanistan cho thấy việc thực thi lệnh cấm không đồng nhất giữa các địa phương. Tại một số nơi, quy định chỉ áp dụng đối với quan chức chính quyền, trong khi tại một số tỉnh, thành phố khác, phạm vi ảnh hưởng đã mở rộng sang phụ nữ, dân thường, nhân viên y tế, giáo viên và học sinh.

Một nhà phân tích theo dõi tình hình Afghanistan nhận định nhiều quyết định đang được đưa ra ở cấp địa phương, phụ thuộc vào quan điểm của giới chức sở tại. Tuy nhiên, không loại trừ khả năng đây là bước đi thăm dò trước khi áp dụng một lệnh cấm trên phạm vi toàn quốc.

Động thái mới diễn ra trong bối cảnh Taliban gia tăng nỗ lực kiểm soát không gian mạng tại Afghanistan. Tháng 9 năm ngoái, nhà chức trách nước này từng ra lệnh ngắt kết nối internet trên toàn quốc trong hai ngày với lý do ngăn chặn nội dung khiêu dâm và “đề phòng các hành vi trái đạo đức”.

Theo nhà phân tích trên, quyết định cắt internet khi đó được thực hiện khá vội vàng và thiếu sự chuẩn bị cần thiết. Hoạt động thương mại trên cả nước gần như bị đình trệ, trong khi các dịch vụ khẩn cấp và ngành hàng không cũng chịu tác động đáng kể.

“Khối doanh nghiệp tư nhân phản ứng rất mạnh. Ngành ngân hàng cũng rơi vào tình trạng xáo trộn. Ngay cả các cơ quan an ninh và văn phòng của lãnh tụ tối cao cũng bị ảnh hưởng. Sau đó họ nhận ra quyết định này chưa được cân nhắc thấu đáo nên đã khôi phục kết nối internet”, chuyên gia này cho biết.

Hình ảnh cắt từ video cho thấy các điện thoại thông minh bị lực lượng Taliban phá hủy sau khi lệnh hạn chế sử dụng thiết bị này được ban hành. Giới quan sát lo ngại động thái này có thể là bước khởi đầu cho một lệnh cấm trên phạm vi toàn quốc. Ảnh cắt từ video: The Guardian

Giới quan sát cho rằng có nhiều nguyên nhân dẫn đến lệnh cấm điện thoại thông minh mới nhất.

Một trong số đó là các cuộc biểu tình bùng phát tại thành phố Herat ở miền Tây Afghanistan sau khi lực lượng Taliban bắt giữ một số phụ nữ và trẻ em gái với cáo buộc vi phạm quy định về trang phục Hồi giáo. Trong quá trình biểu tình, lực lượng Taliban được cho là đã nổ súng vào đám đông, khiến ít nhất hai người thiệt mạng.

Theo nhà phân tích, vụ việc này có thể đã góp phần thúc đẩy các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn.

“Những đoạn video ghi lại các cuộc biểu tình ở Herat đã làm dấy lên nhiều lo ngại trong chính quyền Taliban. Ban đầu họ phủ nhận sự việc, nhưng khi các video liên tục xuất hiện trên mạng, việc kiểm soát thông tin trở nên khó khăn hơn”, chuyên gia này cho hay.

Tuy nhiên, nỗ lực hạn chế sử dụng điện thoại thông minh đã được Taliban thúc đẩy từ trước khi xảy ra các cuộc biểu tình. Những nguyên nhân khác được đề cập gồm lo ngại về tình trạng rò rỉ thông tin nội bộ và quan điểm cho rằng điện thoại thông minh đang làm giảm hiệu quả làm việc của cán bộ.

Tại tỉnh Herat, hai nhân viên chính quyền cho biết các biện pháp hạn chế điện thoại thông minh đã được áp dụng từ nhiều tháng trước.

“Khoảng hai tháng trước, chúng tôi được yêu cầu không mang điện thoại đến nơi làm việc”, một người cho biết. “Tôi và một số đồng nghiệp không cho rằng đó là quy định nghiêm túc. Sau đó điện thoại của chúng tôi bị tịch thu. Khi phản đối, họ đã đập hỏng thiết bị”. Người này ước tính thiệt hại vào khoảng 8.000 afghani.

Theo nhà phân tích, Taliban cho rằng nhiều cán bộ dành quá nhiều thời gian cho điện thoại thay vì tập trung vào công việc.

“Họ tin rằng điện thoại thông minh không nên xuất hiện tại nơi làm việc”, nhà phân tích giấu tên nói.

Bên cạnh đó, vấn đề rò rỉ thông tin cũng khiến chính quyền Taliban quan ngại. Theo chuyên gia này, nhiều quan chức sử dụng điện thoại để chụp tài liệu hoặc ghi lại các cuộc họp, khiến những thông tin chưa được lãnh tụ tối cao phê duyệt có thể bị phát tán ra công chúng.

Việc nhân viên lãng phí thời gian trên mạng hoặc làm lộ thông tin nội bộ vốn là thách thức quản trị mà nhiều chính phủ trên thế giới phải đối mặt. Tuy nhiên, theo giới phân tích, điểm khác biệt nằm ở cách Taliban lựa chọn để xử lý vấn đề.

“Việc sử dụng điện thoại và internet ảnh hưởng đến năng suất lao động là hiện tượng phổ biến ở nhiều nơi trên thế giới. Tuy nhiên, tôi chưa từng thấy quốc gia nào ban hành quy định pháp lý nhằm cấm hoàn toàn việc này”, nhà phân tích nhận định.

Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc