Iran tuyên bố giành thắng lợi sau thỏa thuận 14 điểm với Mỹ

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cầm bản ghi nhớ đã ký với Mỹ ngày 18/6/2026. Ảnh: IRNA

Đài RT (Nga) dẫn lời các nhà trung gian hòa giải Pakistan cho biết văn kiện gồm 14 điểm đã được Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký kết từ xa vào cuối ngày 17/6 (giờ địa phương) và có hiệu lực ngay sau đó.

Cho đến nay, phía Mỹ vẫn tương đối thận trọng trong các phát biểu công khai về thỏa thuận. Nhà Trắng chưa công bố toàn văn bản ghi nhớ, dù một quan chức cấp cao giấu tên của Mỹ đã đọc lại nội dung 14 điều khoản cho báo giới sau nhiều ngày xuất hiện những chỉ trích liên quan đến tính minh bạch của tiến trình đàm phán.

Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran, đồng thời là trưởng đoàn đàm phán Mohammad Ghalibaf, mô tả văn kiện này là bằng chứng cho thấy Mỹ đã phải nhượng bộ.

“Thỏa thuận này là bản ghi lại sự thất bại của Mỹ. Mọi người sẽ thấy và tự đưa ra đánh giá”, ông Ghalibaf nói trong cuộc trả lời phỏng vấn trên truyền hình ngày 17/6.

Tehran cho rằng bản ghi nhớ phản ánh một loạt nhượng bộ từ Washington - bao gồm việc dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ, miễn trừ một số lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Iran, cho phép Tehran tiếp cận các tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài, đồng thời hỗ trợ một kế hoạch tái thiết kinh tế trị giá ít nhất 300 tỷ USD.

Theo nội dung thỏa thuận, Mỹ cũng cam kết không áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt mới và không triển khai thêm lực lượng quân sự tới khu vực trong thời gian hai bên tiếp tục đàm phán nhằm hướng tới một thỏa thuận toàn diện.

Đổi lại, Iran sẽ “thu xếp các biện pháp cần thiết” để khôi phục tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Tehran cho rằng tuyến đường thủy chiến lược này sẽ không đơn thuần quay trở lại trạng thái như trước khi xảy ra cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

“Tôi xin nhấn mạnh một lần nữa rằng eo biển Hormuz sẽ không bao giờ trở lại tình trạng trước đây. Iran có quyền thực thi chủ quyền đối với eo biển Hormuz và đương nhiên chúng tôi sẽ thu phí đối với các dịch vụ được cung cấp tại đây”, ông Ghalibaf tuyên bố.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết Tehran đang xây dựng một cơ chế mới để quản lý eo biển Hormuz. Theo ông, các cuộc tham vấn với Oman đã được tiến hành theo định hướng được nêu trong bản ghi nhớ.

Iran cũng đặc biệt lưu ý đến điều khoản liên quan đến Liban. Ông Baghaei cho biết nếu Israel tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào Liban, hành động đó sẽ bị Tehran xem là vi phạm những cam kết mà phía bên kia đã đưa ra trong bản ghi nhớ.

Dù vậy, văn kiện vừa ký chưa phải là một hiệp định hòa bình cuối cùng. Đây mới là bước khởi đầu cho giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày, trong đó Washington và Tehran dự kiến thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran, lộ trình nới lỏng trừng phạt, việc giải phóng các tài sản bị phong tỏa, cơ chế quản lý tương lai đối với eo biển Hormuz và một thỏa thuận toàn diện cuối cùng để trình Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc xem xét.

Liên quan đến vấn đề hạt nhân, văn bản nêu rõ Iran “tái khẳng định sẽ không tìm cách sở hữu hoặc phát triển vũ khí hạt nhân”, lập trường mà Tehran đã nhiều lần nhắc lại trong nhiều năm qua, kể cả trong các giai đoạn căng thẳng quân sự trước đây với Mỹ và Israel.

Bản ghi nhớ cũng quy định hai bên sẽ xây dựng cơ chế xử lý lượng vật liệu hạt nhân đã được làm giàu mà Iran đang sở hữu. Phương án tối thiểu được đề cập là pha loãng lượng vật liệu này ngay tại chỗ dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).

Vài giờ sau khi ký văn kiện, Tổng thống Donald Trump đã đăng tải nhiều nội dung khác nhau trên mạng xã hội Truth Social nhưng không đề cập trực tiếp đến thỏa thuận với Iran. Trước đó cùng ngày, ông đã lên tiếng bảo vệ bản ghi nhớ này, đồng thời cảnh báo rằng Mỹ sẽ “ném bom dữ dội” Iran nếu Tehran không thực hiện các cam kết đã thống nhất.

Hải Vân/Báo Tin tức và Dân tộc