Phân tích kỹ thuật tên lửa Patriot PAC-3 ACE: Giảm nửa chi phí bằng việc bỏ cơ chế va chạm

Tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin đã chính thức xác nhận các thông tin kỹ thuật về biến thể đạn đánh chặn PAC-3 ACE (Advanced Cost-Effective) thuộc tổ hợp phòng không Patriot. Để giảm chi phí xuống dưới một nửa so với phiên bản PAC-3 MSE hiện nay, nhà sản xuất đã loại bỏ cơ chế va chạm trực tiếp (hit-to-kill) – vốn là công nghệ đặc trưng tạo nên danh tiếng của toàn bộ dòng tên lửa PAC-3.

Hình ảnh mô phỏng cho thấy hai biến thể đạn đánh chặn của hệ thống phòng không tầm xa Patriot thuộc dòng PAC-3 do tập đoàn Lockheed Martin phát triển. PAC-3 MSE (trên) và PAC-3 ACE (dưới). Ảnh: Lockheed Martin

Được công bố lần đầu tại triển lãm hàng không Farnborough vào ngày 20/7, PAC-3 ACE được thiết kế để tiêu diệt các mục tiêu gồm máy bay, tên lửa hành trình cũng như tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm rất gần. Đạn đánh chặn mới vẫn kế thừa nền tảng điều khiển hỏa lực PAC-3 và duy trì khả năng tương thích toàn diện với hệ thống chỉ huy tác chiến tích hợp IBCS của Lục quân Mỹ.

Các thay đổi cơ bản trong cấu trúc kỹ thuật của PAC-3 ACE

Đại diện Lockheed Martin, Phó chủ tịch Jason Reynolds phụ trách mảng phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp, cho biết thiết kế của ACE đã trải qua các điều chỉnh lớn ở cả phần đầu lẫn phần đuôi so với mẫu PAC-3 MSE tiêu chuẩn nhằm tối ưu hóa chi phí sản xuất.

So sánh nhanh PAC-3 MSE và PAC-3 ACE. Ảnh: B.Đ

Cụ thể, hệ thống động cơ đẩy sử dụng nhiên liệu rắn hai xung phức tạp trên PAC-3 MSE được thay thế bằng khối động cơ một xung đơn giản hơn. Cụm động cơ kiểm soát tư thế nhỏ (Attitude Control Motors) ở mũi đạn dùng để chỉnh hướng cực nhanh ở pha cuối bị lược bỏ hoàn toàn. Bên cạnh đó, đầu dò tìm kiếm mục tiêu được tinh giản và vật liệu chế tạo vỏ động cơ cũng được nghiên cứu theo hướng tiết kiệm hơn.

Thay đổi then chốt nhất nằm ở phương thức phá hủy mục tiêu. PAC-3 MSE dựa vào động năng từ cú đâm trực diện tốc độ cao kết hợp khối thuốc nổ phụ tăng sát thương (Lethality Enhancer). Ngược lại, PAC-3 ACE chuyển sang sử dụng hoàn toàn một đầu đạn nổ phá mảnh lớn hơn làm phương thức công kích chính, loại bỏ yêu cầu phải va chạm chính xác vào mục tiêu.

Tên lửa PAC-2 sử dụng đầu nổ phá mảnh dạng nổ cận đích (ngòi nổ cận nổ khi đến gần mục tiêu) để phá hủy máy bay hoặc tên lửa hành trình của đối phương. Ảnh: RTX

Sự đánh đổi về năng lực đánh chặn tên lửa đạn đạo

Việc quay lại nguyên lý nổ phá mảnh dạng nổ cận đích khiến PAC-3 ACE có nét tương đồng với dòng tên lửa PAC-2 GEM-T hơn là PAC-3 MSE. Theo phân tích quân sự, khi đối đầu với tên lửa đạn đạo tốc độ cao, việc kích nổ từ xa có thể làm hư hại thân đạn nhưng tiềm ẩn nguy cơ không phá hủy hoàn toàn phần đầu đạn mang thuốc nổ, khiến mảnh vỡ nguy hiểm vẫn rơi xuống khu vực bảo vệ.

Bên cạnh cơ chế nổ cận đích, tầm hoạt động của PAC-3 ACE cũng bị rút ngắn so với PAC-3 MSE do việc chuyển sang động cơ một xung. Tuy vậy, với các mục tiêu phi đạn đạo như máy bay và tên lửa hành trình, đầu đạn nổ phá mảnh vẫn đảm bảo hiệu quả tiêu diệt cao trong khi giúp giảm đáng kể chi phí tác chiến.

Tên lửa PAC-3 MSE rời bệ phóng . Ảnh: Lockheed Martin

Định vị chiến lược và vai trò bổ trợ trong hệ thống Patriot

Hiện nay, mỗi quả đạn PAC-3 MSE có giá tham chiếu từ 4 đến 5 triệu USD tùy theo hợp đồng. Với mục tiêu cắt giảm hơn 50% chi phí, đơn giá của PAC-3 ACE ước tính sẽ nằm dưới ngưỡng 2 đến 2,5 triệu USD. Mức giá này định vị ACE nằm giữa dòng tên lửa đánh chặn tầm cao đắt đỏ và các dự án phòng không giá rẻ chuyên diệt máy bay không người lái.

Cấu tạo tên lửa PAC-3 MSE. Ảnh: B.Đ

Quân đội Mỹ hiện không có kế hoạch thay thế PAC-3 MSE bằng biến thể mới. Thay vào đó, PAC-3 ACE được định hình như giải pháp bổ trợ kinh tế nhằm duy trì số lượng tên lửa trực chiến dồi dào cho các nhiệm vụ tầm gần và tầm trung. Lockheed Martin dự kiến thực hiện chuyến bay thử nghiệm đầu tiên của PAC-3 ACE vào đầu năm 2028 trước khi xem xét tiến trình sản xuất thương mại.

Biển Xanh