Hai năm nỗ lực của Ukraine nhằm giành quyền sản xuất Patriot

Hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot PAC-3 do Mỹ sản xuất được triển khai tại Tokyo (Nhật Bản). Ảnh: Kyodo/TTXVN

Theo tờ Kyiv Independent, các quan chức Ukraine cho biết Kiev đã theo đuổi việc xin cấp phép sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot trong gần hai năm qua, nhưng cả chính quyền tiền nhiệm của Tổng thống Mỹ Joe Biden, lẫn chính quyền Tổng thống Donald Trump, đều chưa chấp thuận đề xuất này.

Kiev đã nhìn thấy nguy cơ từ rất sớm

Theo thông tin độc quyền của Kyiv Independent, Ukraine đã bắt đầu tìm cách giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung tên lửa Patriot từ Mỹ từ trước khi nước này rơi vào tình trạng thiếu hụt.

Khi chính quyền của Tổng thống Joe Biden bước vào những tháng cuối nhiệm kỳ, các nhà đàm phán Ukraine lo ngại việc ông Donald Trump có thể trở lại Nhà Trắng sẽ khiến chính sách hỗ trợ Kiev thay đổi. Thay vì chờ đợi, họ đề xuất một giải pháp mang tính dài hạn: cho phép Ukraine sản xuất tên lửa Patriot theo giấy phép, hoặc tự sản xuất trong nước hoặc phối hợp với các đối tác châu Âu.

Theo các quan chức Ukraine, Patriot là loại vũ khí duy nhất hiện nay có khả năng đánh chặn hiệu quả tên lửa đạn đạo của Nga, vì vậy việc phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung từ Mỹ luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Đề xuất này đã được các nhà đàm phán cấp cao của Ukraine trực tiếp trình lên Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ khi đó là Lloyd Austin và Cố vấn An ninh Quốc gia Jake Sullivan.

Tuy nhiên, phản hồi mà Kiev nhận được chỉ là một từ: "Không". "Chúng tôi đã thử nhiều phương án khác nhau nhưng chỉ nhận được câu trả lời là 'không', hoàn toàn không có lời giải thích", một quan chức Ukraine tham gia các cuộc thảo luận cho biết.

Hai năm sau, Ukraine quay lại đúng đề nghị cũ

Gần hai năm sau, Ukraine lại phải đưa ra chính đề xuất đó, nhưng trong bối cảnh khó khăn hơn rất nhiều. Nga đã gia tăng đáng kể các cuộc tấn công bằng tên lửa nhằm vào Kiev và nhiều thành phố khác, trong khi kho dự trữ tên lửa đánh chặn Patriot của Ukraine ngày càng cạn kiệt.

Mức độ cấp bách được thể hiện rõ trong cuộc tập kích ngày 1/8. Theo Không quân Ukraine, Nga đã phóng 35 tên lửa, trong đó có 27 tên lửa đạn đạo, chủ yếu nhằm vào thủ đô Kiev. Ukraine chỉ đánh chặn được hai tên lửa.

Trong bối cảnh đó, Kiev tiếp tục thúc đẩy đề nghị được sản xuất Patriot theo giấy phép đúng lúc Tổng thống Donald Trump dường như thay đổi lập trường.

Ngày 31/7, ông Trump cho biết Nhà Trắng vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc có cho phép Ukraine sản xuất tên lửa Patriot hay không.

Trước đó vài tuần, ông từng tuyên bố sẽ chấp thuận đề nghị của Kiev. Phát biểu này cũng phù hợp với thông tin Tổng thống Volodymyr Zelensky đưa ra sau cuộc gặp tại Nhà Trắng hôm 28/7, khi ông nói rằng Tổng thống Trump đã "đồng ý sẽ cấp giấy phép" cho Ukraine. Tuy nhiên, việc cấp phép đến nay vẫn chưa trở thành hiện thực.

Ukraine lỡ cơ hội tự chủ

Theo các quan chức Ukraine, vấn đề hiện nay không chỉ nằm ở việc xin giấy phép sản xuất mà còn ở chỗ việc mua thêm tên lửa Patriot cũng ngày càng khó khăn.

Ukraine vẫn có thể nhận tên lửa thông qua cơ chế mua sắm do NATO điều phối, song các quan chức cho biết tốc độ bàn giao đã chậm lại đáng kể.

Một trong những nguyên nhân là chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran đã làm suy giảm kho dự trữ Patriot của Washington, khiến Nhà Trắng ngày càng thận trọng trong việc chuyển giao thêm tên lửa cho Kiev.

Trong cuộc gặp với Tổng thống Trump ngày 28/7, Tổng thống Zelensky đề nghị Mỹ cung cấp ít nhất 300 tên lửa Patriot trước mùa đông để bảo vệ hạ tầng năng lượng của Ukraine. Tuy nhiên, theo các nguồn tin am hiểu cuộc đàm phán, ông Trump không đưa ra cam kết cụ thể.

Đối với các quan chức Ukraine, tình trạng thiếu hụt hiện nay không chỉ là hệ quả của năng lực sản xuất hạn chế hay những thay đổi trong chính sách của Mỹ, mà còn bắt nguồn từ quyết định được đưa ra gần hai năm trước.

"Nếu khi đó đề xuất được chấp thuận, đến nay chúng tôi đã có thể tự sản xuất số lượng tên lửa cần thiết và sẽ không gặp vấn đề này", một quan chức Ukraine nhận định.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc