Ukraine oằn mình với 'cơn khát' Patriot, Mỹ và châu Âu khó hóa giải

Báo Politico cho hay, Ukraine đang chạy đua củng cố năng lực phòng thủ tên lửa đạn đạo trước nguy cơ Nga gia tăng các đợt tập kích trong mùa Đông. Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, trong tháng 7, lực lượng phòng không nước này chỉ đánh chặn được 29 trong số 195 tên lửa đạn đạo Nga, trong khi 40 tên lửa khác không tới được mục tiêu.

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết: “Trong vài tháng qua, số lượng tên lửa Nga phóng mỗi tuần vào chúng tôi nhiều hơn số tên lửa chúng tôi nhận được từ các đối tác trong nhiều tháng”.

Khoảng cách giữa nhu cầu và nguồn cung đang khiến Kiev phải tìm gấp hàng trăm tên lửa đánh chặn Patriot, chủ yếu là PAC-3 và PAC-2. Patriot hiện là một trong số ít hệ thống có khả năng đối phó hiệu quả với tên lửa đạn đạo tốc độ cao của Nga, trong khi các hệ thống phòng không khác chủ yếu được sử dụng để đánh chặn UAV và tên lửa hành trình.

Ukraine đang phát triển tên lửa đánh chặn nội địa Freyja nhằm bổ sung năng lực phòng thủ tên lửa đạn đạo, nhưng hệ thống này vẫn cần thêm đầu tư, hoàn thiện kỹ thuật và thử nghiệm. Trong khi đó, sản xuất mới các tên lửa Patriot chưa thể đáp ứng nhu cầu trước mắt. Vì vậy, Kiev vẫn phải tìm mua hoặc tiếp nhận PAC-3 và PAC-2 từ kho dự trữ của các đồng minh.

Mỹ chưa thể bù đắp thiếu hụt

Phần lớn PAC-3 được sản xuất tại Mỹ, khiến Washington trở thành mắt xích quan trọng trong nỗ lực bổ sung kho tên lửa của Ukraine.

Tại hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, hồi tháng trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng cho biết, Ukraine có thể được phép sản xuất Patriot theo giấy phép của Washington. Tuy nhiên, Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker sau đó tiết lộ không thể hoàn tất một thỏa thuận sản xuất dài hạn trước mùa Đông, còn việc chế tạo những tên lửa đầu tiên sẽ mất thêm thời gian.

Ông Trump sau đó nói rõ, hai bên chưa đạt thỏa thuận và Washington vẫn đang thảo luận về việc chuyển giao công nghệ Patriot. Trong khi đó, Mỹ cũng phải bổ sung kho dự trữ sau các hoạt động quân sự với Iran. Khi được hỏi về đề nghị cung cấp thêm Patriot của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, ông Trump nói: “Chúng tôi cũng muốn có tên lửa”.

Châu Âu phải tự lo cho mình

Politico cho rằng, trong ngắn hạn, áp lực chuyển sang châu Âu. Đức đã cung cấp cho Ukraine ba hệ thống Patriot từ kho quân đội và thu xếp thêm hai hệ thống khác. Ukraine cũng đã ký thỏa thuận mua PAC-2 đang được sản xuất tại Đức, nhưng số tên lửa này nhiều khả năng chưa thể tới Ukraine trước năm sau. Tuy nhiên, Berlin hiện phải cân bằng nhu cầu cấp bách của Ukraine với lượng dự trữ tối thiểu để bảo vệ lãnh thổ Đức và đáp ứng cam kết với NATO.

“Chúng tôi thực sự đang tiến tới giới hạn. Chúng tôi cũng phải bảo đảm an ninh cho chính mình”, Chuẩn tướng Jürgen Schrödl, quan chức cấp cao Bộ Quốc phòng Đức nói.

Bộ trưởng Quốc phòng Na Uy Tore O. Sandvik cũng cảnh báo tình trạng hiện nay “không bền vững đối với châu Âu về lâu dài”, đồng thời kêu gọi các nước châu Âu tăng đóng góp.

Ba Lan, Tây Ban Nha và Hy Lạp vì vậy trở thành những nước được chú ý do vẫn còn Patriot trong kho. Hồi tháng 7, Ba Lan xác nhận đã chuyển 5 tên lửa PAC-3 cho Ukraine sau đề nghị của NATO và Mỹ, nhưng động thái này gây phản ứng trong nước do lo ngại làm suy yếu năng lực phòng thủ quốc gia.

Tây Ban Nha từng xác nhận chuyển tên lửa cho Ukraine nhưng không công bố chủng loại và số lượng. Hy Lạp chưa công bố chuyển Patriot cho Kiev, dù truyền thông nước này đưa tin Ukraine đề nghị Athens cung cấp tới 200 tên lửa PAC-2 phiên bản cũ.

Trong khi đó, các nước gần Nga cũng ngày càng thận trọng trong việc chuyển thêm Patriot vì bản thân họ cũng đánh giá năng lực phòng không chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu quốc phòng.

Ukraine oằn mình với 'cơn khát'

Đây không phải lần đầu các đồng minh châu Âu phải tìm cách tập hợp tên lửa Patriot từ những kho dự trữ vốn đã hạn chế để chuyển cho Ukraine.

Tại một cuộc họp hồi tháng 2, Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine khi đó là ông Fedorov cho biết, ông và Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã cùng rà soát danh sách tên lửa đánh chặn mà các đồng minh châu Âu đang sở hữu, sau đó đề nghị từng chính phủ cung cấp số lượng mà họ có thể chia sẻ.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn mới đây, ông Fedorov kể lại việc ông từng đề nghị Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan cung cấp cho Ukraine 5 quả tên lửa. Đức sau đó đề nghị bổ sung thêm nếu các nước khác cùng đóng góp. Theo lời ông Fedorov, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius nói rằng nếu các nước tập hợp được 20 tên lửa, Đức sẽ cung cấp thêm 5 quả.

“Đó là cách chúng tôi phải làm để có được hơn 20 quả. Và đó là một nhiệm vụ rất khó khăn”, ông Fedorov nói.

Kiev hiện vẫn tiếp tục vận động các đồng minh theo cách này. Một quan chức cấp cao nắm rõ các cuộc đàm phán cho biết, các nhà ngoại giao Ukraine đang làm việc với Tây Ban Nha, Hy Lạp và mọi quốc gia còn sở hữu tên lửa PAC.

Tuy nhiên, theo quan chức này, khả năng Mỹ hỗ trợ có ảnh hưởng lớn đến quyết định của các nước khác, đồng thời nhận định, chính quyền Mỹ có thể hỗ trợ nhưng chưa làm như vậy, khiến Ukraine gặp khó khăn hơn trong việc thuyết phục các đồng minh khác.

Trong khi đó, thời gian không còn nhiều đối với Kiev. Nhu cầu PAC-3 tại Trung Đông đang tăng, Lầu Năm Góc phải bổ sung kho dự trữ của chính mình, còn nhiều nước châu Âu lo ngại về khả năng tự phòng thủ trước một cuộc tấn công trong tương lai của Nga. Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cho biết, những yếu tố này khiến Kiev ngày càng khó mua, trao đổi hoặc tiếp nhận bất kỳ tên lửa đánh chặn nào còn sẵn có.

Người đứng đầu ngành ngoại giao Ukraine thừa nhận: “Chúng tôi thực sự đang phải chiến đấu vì từng quả tên lửa”.

Bảo Minh