Ông Trump ký sắc lệnh mới 'siết quyền công dân theo nơi sinh', nhắm vào 'du lịch sinh con'

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6/8 ký hai sắc lệnh hành pháp mới nhằm tiếp tục siết chính sách về quyền công dân theo nơi sinh, sau khi nỗ lực trước đó của ông bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ.

Động thái này là một phần trong chương trình tăng cường kiểm soát nhập cư của chính quyền Tổng thống Trump.

Trọng tâm của các sắc lệnh là hiện tượng được Nhà Trắng gọi là "du lịch sinh con", khi phụ nữ mang thai nhập cảnh bằng thị thực nhưng mục đích chính là sinh con tại Mỹ để đứa trẻ được hưởng quốc tịch.

Phát biểu tại Nhà Trắng, ông Trump cho rằng quyền công dân theo nơi sinh đang bị lợi dụng.

"Họ đã biến quyền công dân theo nơi sinh thành trò cười. Có người xây dựng cả mô hình kinh doanh dựa trên việc này. Họ đang dùng tiền để mua đường vào nước Mỹ và chúng tôi sẽ không để điều đó tiếp diễn", ông nói.

Theo Nhà Trắng, các sắc lệnh mới có phạm vi hẹp hơn so với sắc lệnh từng được ban hành đầu nhiệm kỳ hai.

Cố vấn Stephen Miller cho biết quy định mới không chỉ nhắm vào hoạt động "du lịch sinh con" mà còn áp dụng với một số nhóm khác, trong đó có con của thành viên thuộc các tổ chức mà Mỹ coi là khủng bố nước ngoài và một số người hoạt động thay mặt chính phủ nước ngoài.

Ông Miller khẳng định sắc lệnh sẽ ngăn những trường hợp được cho là hưởng quyền công dân theo nơi sinh không đúng mục đích.

"Từ thời điểm sắc lệnh này được ký, hoạt động du lịch sinh con chính thức bị cấm. Điều đó đồng nghĩa sẽ không còn ai được cấp thị thực để phục vụ mục đích gian dối này", ông nói.

Tuy nhiên, giới quan sát nhận định các sắc lệnh mới nhiều khả năng tiếp tục đối mặt với các vụ kiện về tính hợp pháp.

Ngay trong ngày đầu tiên của nhiệm kỳ hai, Tổng thống Trump từng ký sắc lệnh yêu cầu chính quyền liên bang không cấp hộ chiếu, giấy chứng nhận quốc tịch hoặc các giấy tờ liên quan cho trẻ có mẹ đang cư trú bất hợp pháp hoặc tạm thời tại Mỹ và có cha không phải công dân hoặc thường trú nhân Mỹ.

Các tòa án cấp dưới sau đó đã đình chỉ việc thực thi sắc lệnh này với lý do gần như mọi người sinh trên lãnh thổ Mỹ đều được bảo vệ theo Điều khoản Quốc tịch của Tu chính án thứ 14 trong Hiến pháp Mỹ.

Đến tháng 6, Tòa án Tối cao Mỹ tiếp tục giữ nguyên quy định hiện hành, theo đó phần lớn trẻ em sinh trên lãnh thổ Mỹ đều có quyền mang quốc tịch Mỹ.

Sau phán quyết này, ông Trump từng kêu gọi Quốc hội sửa đổi quy định nhưng sau đó quyết định tiếp tục sử dụng công cụ sắc lệnh hành pháp để thúc đẩy chính sách.

Theo phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Nhập cư Mỹ, trong giai đoạn 2016-2017 có từ 20.000-25.000 phụ nữ mỗi năm đến Mỹ để sinh con.

Tu chính án thứ 14 được Quốc hội Mỹ phê chuẩn năm 1868 quy định mọi người sinh ra hoặc nhập tịch tại Mỹ và thuộc phạm vi tài phán của nước này đều là công dân Mỹ.

Quy định này được áp dụng đối với hầu hết trẻ em sinh trên lãnh thổ Mỹ, bất kể cha mẹ là người nhập cư bất hợp pháp hay nhập cảnh bằng thị thực du lịch hoặc du học. Ngoại lệ chủ yếu là con của các nhà ngoại giao nước ngoài, những người không thuộc phạm vi tài phán của Mỹ.

Hiện Mỹ chưa có đạo luật liên bang cấm hoàn toàn hoạt động "du lịch sinh con". Tuy nhiên, quy định ban hành năm 2020 trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump đã cấm sử dụng thị thực du lịch hoặc công tác ngắn hạn nếu mục đích chính là đến Mỹ sinh con.

Những cá nhân tham gia các đường dây tổ chức "du lịch sinh con" vẫn có thể bị truy tố về các hành vi gian lận hoặc những tội danh liên quan.

Việt Hùng