Ông Trump ký sắc lệnh siết quyền 'sinh ở Mỹ là công dân Mỹ'

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng ngày 6/8. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6/8 ký hai sắc lệnh hành pháp mới nhằm hạn chế quyền công dân theo nơi sinh, chỉ hơn một tháng sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ nỗ lực tương tự của ông với lý do vi hiến.

Đây là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chương trình siết nhập cư của ông Trump. Lần này, Nhà Trắng tập trung vào hiện tượng "du lịch sinh con" - khi phụ nữ mang thai từ nước ngoài đến Mỹ để sinh con nhằm giúp đứa trẻ tự động có quốc tịch Mỹ.

Sau phán quyết ngày 30/6 của Tòa án Tối cao, ông Trump từng kêu gọi Quốc hội sửa đổi quy định liên quan. Tuy nhiên, thay vì chờ tiến trình lập pháp, ông tiếp tục sử dụng sắc lệnh hành pháp để điều chỉnh chính sách.

Mở rộng các trường hợp không được hưởng quyền công dân

Theo Nhà Trắng, các sắc lệnh mới không đi ngược phán quyết của Tòa án Tối cao vì chỉ diễn giải lại các ngoại lệ lịch sử đối với quyền công dân theo nơi sinh và mở rộng những trường hợp không đủ điều kiện được hưởng quyền này.

"Hoạt động du lịch sinh con, kể từ thời điểm sắc lệnh này được ký, chính thức bị cấm", cố vấn Nhà Trắng Stephen Miller tuyên bố tại lễ ký ở Phòng Bầu dục.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Nhập cư, mỗi năm trong giai đoạn 2016-2017 có khoảng 20.000-25.000 phụ nữ đến Mỹ với mục đích sinh con. Trong khi đó, nước này ghi nhận khoảng 3,6 triệu ca sinh trong năm 2025.

Ngoài việc cấm "du lịch sinh con", các sắc lệnh còn hạn chế quyền công dân theo nơi sinh đối với con của nhân viên chính phủ nước ngoài làm việc tại Mỹ và con của những người bị xếp vào diện "người nước ngoài là kẻ thù" theo luật liên bang. Các quy định mới cũng có thể ảnh hưởng đến trẻ em sinh tại các vùng lãnh thổ của Mỹ nếu Quốc hội thông qua dự luật chấm dứt việc tự động cấp quốc tịch tại đây.

Cố vấn Nhà Trắng Stephen Miller phát biểu tại lễ ký tại Phòng Bầu dục ngày 6/8. Ảnh: Reuters.

"Khó có cơ hội đứng vững trước tòa"

Giới chuyên gia nhận định các sắc lệnh mới nhiều khả năng sẽ tiếp tục đối mặt với các vụ kiện. Nhiều học giả luật cho rằng vẫn chưa rõ chúng có thể tạo ra tác động pháp lý ra sao sau phán quyết mới nhất của Tòa án Tối cao, trong khi các tổ chức bảo vệ quyền của người nhập cư coi đây là nỗ lực nhằm lách phán quyết của cơ quan tư pháp cao nhất nước Mỹ.

Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ (ACLU) nhận định các sắc lệnh này "khó có cơ hội đứng vững trước tòa".

Trong khi đó, bà Zain Lakhani thuộc tổ chức Women's Refugee Commission cảnh báo các sắc lệnh mới có thể xâm phạm quyền lợi của phụ nữ mang thai đang tìm cách nhập cảnh hợp pháp vào Mỹ trong giai đoạn dễ bị tổn thương nhất của cuộc đời, đồng thời kêu gọi chính phủ ban hành hướng dẫn phù hợp với phán quyết của Tòa án Tối cao.

Phát biểu sau lễ ký, ông Trump gọi phán quyết ngày 30/6 của Tòa án Tối cao là "một quyết định rất đáng tiếc", đồng thời cho rằng nhiều người đang biến "du lịch sinh con" thành một mô hình kinh doanh.

Ngay trong ngày đầu tiên trở lại Nhà Trắng năm 2025, ông Trump đã ký sắc lệnh yêu cầu các cơ quan liên bang không công nhận quốc tịch Mỹ đối với trẻ sinh trên lãnh thổ Mỹ nếu cả cha lẫn mẹ đều không phải công dân hoặc thường trú nhân hợp pháp. Tuy nhiên, sắc lệnh này sau đó bị Tòa án Tối cao bác bỏ.

Tuy nhiên, Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ từ lâu được hiểu là bảo đảm quyền công dân đối với mọi trẻ em sinh ra trên lãnh thổ Mỹ, ngoại trừ một số trường hợp rất hạn chế như con của nhà ngoại giao nước ngoài hoặc lực lượng quân sự nước ngoài đang chiếm đóng.

Trong phán quyết ngày 30/6, Chánh án John Roberts khẳng định những người soạn thảo Tu chính án thứ 14 đã mở rộng quyền công dân cho mọi người sinh ra trong tình trạng tự do trên lãnh thổ Mỹ, đồng thời nhấn mạnh đây là một cam kết hiến định đã được duy trì hơn một thế kỷ rưỡi.

Phương Linh