Xuất khẩu dầu của Iran đình trệ, đảo Kharg tê liệt vì lệnh phong tỏa của Mỹ

Ảnh minh họa - Ảnh: SANA

Dữ liệu theo dõi tàu biển và hình ảnh vệ tinh cho thấy suốt ít nhất một tuần qua, không tàu chở dầu nào nhận hàng tại đây.

Washington khôi phục lệnh phong tỏa các cảng của Iran vào giữa tháng 7, sau khi thỏa thuận tạm thời về việc mở lại eo biển Hormuz đổ vỡ.

Theo công ty theo dõi tàu biển Kpler và hãng tư vấn Energy Aspects, đảo Kharg, đầu mối giữ vai trò sống còn đối với ngành dầu mỏ Iran, đã ngừng hoạt động từ ngày 31/7.

Tương tự, theo công ty dữ liệu hàng hải Windward, hình ảnh vệ tinh cho thấy cả 3 cầu cảng bốc dầu tại Kharg đều không có tàu trong một thời gian dài. Tính đến ngày thứ Ba (4/8), chỉ có 16 tàu neo đậu tại khu vực chờ quanh đảo, mức thấp nhất kể từ đầu tháng trước.

Khoảng 90% dầu thô xuất khẩu của Iran được đưa lên tàu tại đảo Kharg - hòn đảo san hô nhỏ ở phía Bắc Vịnh Ba Tư, do phần lớn vùng biển ven bờ nước này quá nông để các tàu chở dầu cỡ lớn cập bến.

“Lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đang phát huy hiệu quả khi rất ít tàu chở dầu có thể ra vào vùng biển quanh đảo Kharg”, ông Richard Bronze, Giám đốc bộ phận địa chính trị tại Energy Aspects, nhận định với tờ báo Financial Times.

Tuy nhiên, ông Bronze cho rằng sự sụt giảm nguồn thu từ dầu mỏ khó có thể buộc Tehran sớm nhượng bộ trong các cuộc đàm phán với Mỹ.

“Rõ ràng Iran tin rằng họ đang nắm lợi thế trong vấn đề eo biển Hormuz và sẵn sàng chịu tổn thất kinh tế lớn để duy trì lợi thế đó”, ông Bronze nói.

Kể từ khi cuộc chiến với Mỹ và Israel bùng phát vào cuối tháng 2, Iran vẫn duy trì hoạt động bốc dầu tại đảo Kharg. Vì vậy, đợt đình trệ hiện nay là một trong những lần gián đoạn kéo dài nhất trong 6 tháng xung đột.

United Against Nuclear Iran (UANI), tổ chức có trụ sở tại Washington chuyên theo dõi hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, cho biết kể từ ngày 12/7, chưa ghi nhận tàu nào chở dầu thô Iran vượt qua lệnh phong tỏa để rời Vịnh Ba Tư.

Dù hoạt động xuất khẩu hiện đình trệ, Iran vẫn tạm thời có nguồn thu từ những lô dầu đã rời Vịnh Ba Tư trong thời gian ngừng bắn và đang trên đường tới các khách hàng châu Á. Theo UANI, 26 tàu chở dầu treo cờ Iran đã đến vùng biển ngoài khơi Malaysia. Tại đây, dầu thô Iran thường được chuyển sang tàu khác trước khi đưa tới các nhà máy lọc dầu của Trung Quốc.

Ông Bronze cho rằng Tehran thậm chí có thể hưởng lợi nếu giá dầu tăng trước khi những lô hàng này được bán. Tuy nhiên, khi lượng dầu đang trên đường vận chuyển được tiêu thụ hết, nguồn thu của Iran sẽ bắt đầu cạn dần trong những tuần tới.

Lệnh phong tỏa của Mỹ cũng khiến Iran không thể bổ sung tàu rỗng để nhận dầu tại Kharg. Những tàu đã dỡ hàng tại châu Á chưa thể quay trở lại vùng biển Iran. UANI cho biết một số tàu đang chờ ngoài khơi Sri Lanka, trong khi những tàu khác được phát hiện gần Oman và Pakistan.

Trong phiên giao dịch ngày thứ Sáu (7/8) tại London, giá dầu Brent - chuẩn tham chiếu quốc tế - đóng cửa ở mức dưới 82 USD/thùng, trong bối cảnh thị trường tiếp tục chờ đợi một thỏa thuận cho phép tàu thuyền lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz.

Các quan chức Bộ Ngoại giao Iran tuần này cho biết nước này và Oman đã thống nhất tọa độ địa lý của một tuyến hàng hải mới qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, chưa xuất hiện thêm dấu hiệu tiến triển kể từ ngày thứ Tư (5/8), thời điểm phía Iran thông báo tuyên bố chung đang trong “giai đoạn hoàn tất”.

Theo Energy Aspects, dù hoạt động tại Kharg đã đình trệ, lượng dầu trong các bể chứa trên đảo vẫn chưa tăng đáng kể. Điều này cho thấy Tehran có thể đã bắt đầu cắt giảm sản lượng tại các mỏ dầu để tránh cạn kiệt sức chứa.

Các cuộc đàm phán hiện chỉ diễn ra giữa Iran và Oman. Tuy nhiên, theo nguồn tin là một quan chức Mỹ nói với hãng tin Reuters, Washington kỳ vọng Iran và Oman sớm đạt thỏa thuận khôi phục hoạt động hàng hải thương mại qua eo biển Hormuz.

Theo vị quan chức, khi thỏa thuận được công bố và tàu thuyền có thể lưu thông bình thường, Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng Iran. Tuy nhiên, các bước đi của Washington sẽ phụ thuộc vào việc Tehran thực hiện những cam kết đã đưa ra.