Nâng tầm Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý thuộc Bộ Tư pháp trở thành cơ sở nghiên cứu trọng điểm quốc gia

Theo thông tin tại cuộc họp, trải qua hơn 43 năm xây dựng và phát triển, Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý đã khẳng định vai trò là tổ chức nghiên cứu, tham mưu chiến lược, chính sách pháp luật thuộc Bộ Tư pháp, đóng góp quan trọng vào việc cung cấp luận cứ khoa học phục vụ xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Các kết quả nghiên cứu của Viện trong thời gian qua đã góp phần phục vụ đắc lực cho việc xây dựng, triển khai nhiều chủ trương, định hướng lớn của Đảng về xây dựng, thi hành pháp luật, trong đó có Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020; Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020; Đề án “Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”; Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới…

Bên cạnh đó, Viện còn có nhiều đóng góp cho sự phát triển của Bộ, ngành Tư pháp và cho sự phát triển của nền khoa học pháp lý Việt Nam.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo, phản biện chính sách và ứng dụng công nghệ không chỉ là yêu cầu phát triển nội tại của Viện mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược, chính sách của Bộ Tư pháp, góp phần thực hiện hiệu quả các chủ trương lớn của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Thực tiễn này đòi hỏi phải có giải pháp đồng bộ, mang tính đột phá về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, cơ chế tài chính, cơ sở vật chất và hợp tác quốc tế.

Theo đó, mục tiêu dự kiến của Đề án là xây dựng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý trở thành cơ sở nghiên cứu trọng điểm quốc gia, trung tâm nghiên cứu chính sách, pháp luật thuộc nhóm dẫn đầu các nước ASEAN.

Đến năm 2035, Viện là cơ sở nghiên cứu trọng điểm quốc gia, trung tâm nghiên cứu chính sách, pháp luật có uy tín trong khu vực ASEAN, cung cấp các luận cứ khoa học pháp lý cho Bộ Tư pháp và các bộ, ngành có liên quan tham mưu với Đảng và Nhà nước trong hoạch định đường lối, chủ trương về lĩnh vực pháp luật, tham mưu xây dựng và triển khai Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật gắn với xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, xây dựng và thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Đến năm 2045, Viện trở thành trung tâm nghiên cứu chính sách, pháp luật thuộc nhóm dẫn đầu các nước ASEAN, có mạng lưới hợp tác ổn định, có chiều sâu với các cơ sở nghiên cứu, đào tạo luật trọng điểm quốc gia và quốc tế, có các công trình công bố quốc tế với số lượng vượt trội và xếp hàng đầu so với các đơn vị nghiên cứu về pháp luật ở Việt Nam, tiệm cận trình độ nghiên cứu pháp luật ở các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú phát biểu kết luận cuộc họp.

Giải pháp là kiện toàn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Viện. Trong đó, bổ sung chức năng, nhiệm vụ nghiên cứu chiến lược, tư vấn, phản biện chính sách độc lập và cung cấp luận cứ khoa học pháp lý phục vụ công tác hoạch định các chủ trương, chiến lược, chính sách lớn về xây dựng và thi hành pháp luật của Đảng và Nhà nước; bổ sung một số nhiệm vụ, quyền hạn cần thiết để Viện thực hiện hiệu quả vai trò chuyên trách tham mưu cho Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật.

Bên cạnh đó là nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học pháp lý và tư vấn chính sách. Bao gồm: triển khai một số chương trình nghiên cứu khoa học trọng điểm quốc gia phục vụ công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; ưu tiên phát triển các hướng nghiên cứu liên ngành giữa luật học và các khoa học khác, nhất là kinh tế học pháp luật, xã hội học pháp luật, luật về văn hóa, luật về công nghệ; tăng cường công tác tổng kết lý luận và thực tiễn; xây dựng nền tảng lý luận về xây dựng và thực thi pháp luật; nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, các học thuyết pháp lý tiến bộ để dự báo các xu hướng pháp lý mới từ sớm, từ xa…

Phát biểu kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đánh giá cao các ý kiến góp ý rất hữu ích của đại biểu, đồng thời đề nghị Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý tiếp thu để sớm hoàn thiện dự thảo Đề án.

Nhấn mạnh Đề án này không dành riêng cho Viện mà hướng tới nền khoa học pháp lý Việt Nam, trong đó Viện đóng vai trò kết nối, là “tổng công trình sư”, Thứ trưởng đặc biệt lưu ý 3 mục tiêu trọng tâm: Một là, tạo ra cơ chế phối hợp hiệu quả nhằm bảo đảm công tác nghiên cứu, tham mưu chiến lược cho Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực pháp luật; Hai là, kết nối chặt chẽ giữa nghiên cứu, hoạch định chính sách, xây dựng, hoàn thiện pháp luật với việc tổ chức thi hành pháp luật chất lượng, hiệu quả; Ba là, phát triển tri thức, văn hóa pháp luật Việt Nam và phục vụ tiến trình hội nhập quốc tế.

Về 5 nhiệm vụ, giải pháp, Thứ trưởng lưu ý cần tập trung: Xây dựng hệ sinh thái nhân tài pháp luật, kết nối hệ thống và huy động hiệu quả các nguồn lực trong nước lẫn quốc tế; Tự chủ trong các lĩnh vực chuyên môn; Đẩy mạnh hợp tác quốc tế; Bảo đảm nguồn lực thực hiện; Chú trọng kết quả và sản phẩm đầu ra. Trong đó, trọng tâm là đào tạo và tạo dựng những nhân tài thực chất, có bước đột phá để tham gia hội nhập quốc tế, qua đó đóng góp ngược lại cho khoa học pháp lý nước nhà cũng như lan tỏa giá trị khoa học pháp lý Việt Nam ra thế giới./.

Hồng Mây