Diễn đàn Pháp luật ASEAN 2026: Khai thác hiệu quả tiềm năng AI trong xây dựng và thi hành pháp luật

Các đại biểu tham dự Diễn đàn. Ảnh: TTXVN

Thúc đẩy tư duy “lập pháp dự báo và kiến tạo”

Diễn ra trong 2 ngày (18 và 19/8), Diễn đàn nhằm thúc đẩy hình thành một mạng lưới hợp tác lâu dài giữa các cơ quan pháp luật và tư pháp trong khu vực. Đồng thời, tạo không gian để các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia, học giả, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức quốc tế cùng trao đổi, nhận diện những cơ hội và thách thức mới, chia sẻ các giải pháp thực tiễn nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng của AI trong xây dựng và thi hành pháp luật; góp phần hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, hướng tới xây dựng một Cộng đồng ASEAN đổi mới sáng tạo, tự cường và lấy người dân làm trung tâm.

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với phương thức quản trị quốc gia, vận hành nền kinh tế và đời sống xã hội, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện thể chế, pháp luật nhằm vừa tạo điều kiện thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm AI được phát triển theo hướng an toàn, có trách nhiệm và lấy con người làm trung tâm.

Trong bối cảnh đó, pháp luật không chỉ có vai trò điều chỉnh sự phát triển của công nghệ mà cần chuyển từ tư duy "lập pháp phản ứng" sang "lập pháp dự báo và kiến tạo", tạo dựng môi trường pháp lý đủ linh hoạt để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời bảo đảm các giá trị cốt lõi về công bằng, minh bạch, trách nhiệm giải trình và quyền con người.

Nhiều quốc gia hiện nay đã chuyển từ tư duy "quản lý AI" sang "quản trị AI", lấy quản trị rủi ro, khuyến khích đổi mới sáng tạo và bảo vệ lợi ích công làm nền tảng trong quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật.

Tăng cường hợp tác ASEAN trong quản trị và ứng dụng AI

Trong bối cảnh ASEAN đang bước sang năm thứ hai triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, việc tăng cường hợp tác giữa các quốc gia thành viên trong xây dựng khuôn khổ pháp lý và quản trị AI có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển bền vững của khu vực.

Quang cảnh Phiên khai mạc Diễn đàn. Ảnh: TTXVN

Với ý nghĩa đó, Việt Nam đề xuất ba định hướng hợp tác trọng tâm giữa các quốc gia ASEAN trong thời gian tới, đó là:  Thúc đẩy xây dựng các nguyên tắc và chuẩn mực chung về ứng dụng AI trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp trên cơ sở lấy con người làm trung tâm; Đẩy mạnh chuyển đổi số trong các cơ quan xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật và công lý của người dân, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo; Tăng cường chia sẻ tri thức, dữ liệu, công nghệ và phát triển nguồn nhân lực pháp lý có năng lực số.

Trong ngày làm việc thứ nhất của Diễn đàn, tại phiên toàn thể, các đại biểu đã tập trung trao đổi về nhiều nội dung quan trọng liên quan đến việc ứng dụng AI trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp như: thực trạng và triển vọng ứng dụng AI trong xây dựng pháp luật tại Việt Nam; phát triển Cổng Pháp luật quốc gia nhằm nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật, nghiên cứu pháp lý và hỗ trợ thực thi pháp luật trong môi trường số; chia sẻ kinh nghiệm của các quốc gia ASEAN về xây dựng khuôn khổ pháp luật và chính sách đối với chuyển đổi số và AI; kinh nghiệm ứng dụng AI nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật…

Ngày làm việc thứ hai của Diễn đàn được thiết kế theo hình thức tọa đàm chuyên sâu với sự tham gia của các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia quốc tế, đại diện các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và giới học thuật.

Các phiên thảo luận tập trung vào những vấn đề đang được cộng đồng quốc tế đặc biệt quan tâm như: bảo đảm chủ quyền AI quốc gia và thúc đẩy quản trị hợp tác trong khu vực ASEAN; trọng tài trong kỷ nguyên số; cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm trong xây dựng và triển khai các chính sách AI; cũng như những cơ hội và thách thức của AI đối với quản trị nhà nước hiện đại.

Thành công của Diễn đàn Pháp luật ASEAN 2026 tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, tích cực và trách nhiệm của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác pháp luật và tư pháp trong ASEAN.

Đồng thời, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc đồng hành cùng các quốc gia thành viên ASEAN và các đối tác quốc tế xây dựng các khuôn khổ pháp lý hiện đại, hài hòa, thích ứng với kỷ nguyên số; thúc đẩy phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo theo hướng an toàn, có trách nhiệm, lấy con người làm trung tâm, qua đó góp phần xây dựng Cộng đồng ASEAN đổi mới sáng tạo, tự cường, bao trùm và phát triển bền vững theo tinh thần Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

N. HỒNG