Nâng hạng thị trường chứng khoán: Mở rộng dư địa phát triển thị trường vốn

Thị trường chứng khoán tăng trưởng tích cực nhưng vẫn còn nhiều điểm nghẽn

Chia sẻ tại Hội thảo “Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn”, do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức sáng nay (23/7), ông Hà Duy Tùng, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, kinh tế vĩ mô ổn định đã tạo nền tảng để thị trường chứng khoán tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong nửa đầu năm 2026.

Đến ngày 30/6/2026, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10,8 triệu tỷ đồng, tăng 6% so với cuối năm 2025, tương đương 82,6% GDP ước tính năm 2025. Thị trường hiện có 54 doanh nghiệp có vốn hóa trên 1 tỷ USD, trong đó 4 doanh nghiệp đạt quy mô trên 10 tỷ USD.

Trong khi đó, quy mô thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,8 triệu tỷ đồng, tương đương 22,1% GDP. Tổng giá trị huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp trong 6 tháng đầu năm đạt 325,3 nghìn tỷ đồng, tăng 15,83% so với cùng kỳ năm trước.

Theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, những kết quả này cho thấy thị trường chứng khoán tiếp tục phát huy vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, góp phần giảm áp lực cung ứng vốn cho hệ thống ngân hàng.

Tuy nhiên, theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thị trường vẫn đối mặt với nhiều rủi ro và thách thức. Đáng chú ý, dư nợ cho vay ký quỹ (margin) tăng mạnh từ khoảng 125.000 tỷ đồng cuối quý I/2023 lên 445.000 tỷ đồng vào cuối quý II/2026, tiềm ẩn rủi ro khi thị trường biến động.

Bên cạnh đó, quy mô thị trường còn khiêm tốn, số lượng doanh nghiệp niêm yết chưa nhiều, trong khi vốn hóa vẫn tập trung vào một số nhóm ngành và cổ phiếu lớn. Cơ cấu nhà đầu tư còn phụ thuộc nhiều vào nhà đầu tư cá nhân, khiến tâm lý đám đông vẫn ảnh hưởng đáng kể đến diễn biến thị trường.

Ngoài ra, các vấn đề về an ninh mạng, an toàn dữ liệu, chất lượng hạ tầng công nghệ và sự đa dạng của sản phẩm tài chính vẫn là những điểm cần tiếp tục cải thiện.

Theo TS. Cấn Văn Lực, để thị trường chứng khoán phát triển bền vững, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý theo hướng đồng bộ, minh bạch và quản lý dựa trên rủi ro; đồng thời phát triển cân bằng thị trường vốn, thị trường phái sinh, tài chính xanh, tài chính số và đa dạng hóa các định chế tài chính nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Nâng hạng thị trường không chỉ để đón dòng vốn ngoại

Theo ông Hà Duy Tùng, khi nhắc đến mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán, nhiều ý kiến thường tập trung vào triển vọng thu hút dòng vốn ngoại hàng tỷ USD từ các quỹ ETF và quỹ đầu tư chủ động. Một số tổ chức quốc tế như HSBC hay Ngân hàng Thế giới dự báo Việt Nam có thể thu hút 8-10 tỷ USD trong dài hạn sau khi được nâng hạng.

(Ảnh minh họa)

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, giá trị lớn nhất của việc nâng hạng không chỉ nằm ở quy mô dòng vốn ngoại mà còn ở động lực cải cách mà quá trình này mang lại.

Muốn đáp ứng các tiêu chuẩn của FTSE Russell hay MSCI, Việt Nam phải tiếp tục đổi mới tư duy quản lý theo hướng kiến tạo phát triển và quản trị rủi ro theo thông lệ quốc tế.

Cùng với đó là xử lý các điểm nghẽn tồn tại nhiều năm như yêu cầu ký quỹ trước giao dịch đối với nhà đầu tư nước ngoài, mở rộng công bố thông tin bằng tiếng Anh, đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản và nâng cao tính minh bạch của thị trường.

Ông Hà Duy Tùng chỉ rõ, việc nâng hạng còn góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên thị trường tài chính quốc tế, cải thiện hệ số tín nhiệm quốc gia và tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tiếp cận nguồn vốn quốc tế với chi phí hợp lý hơn.

"Nâng hạng thị trường chứng khoán không phải là đích đến cuối cùng, mà là động lực để thúc đẩy cải cách, xây dựng một thị trường vốn hiện đại, minh bạch và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế", ông Hà Duy Tùng nhấn mạnh.

Vũ Nam