Năm học mới 2026-2027: Đổi mới mạnh mẽ, nâng cao chất lượng

Đây là năm học tiếp tục cụ thể hóa những chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới về tổ chức bộ máy, quản trị nhà trường, chuyển đổi số, phát triển giáo dục STEM, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Năm học 2026-2027: đồng loạt khai giảng, thống nhất sách giáo khoa

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, Lễ khai giảng năm học 2026-2027 sẽ được các cơ sở giáo dục trên cả nước đồng loạt tổ chức từ 8 giờ-8 giờ 45 phút sáng 5/9/2026 và được truyền hình trực tiếp. Đây là năm thứ hai chương trình Lễ khai giảng được truyền hình trực tiếp.

Học sinh dự khai giảng năm học mới tại trường Tiểu học Gia Quất (Bồ Đề - Hà Nội). Ảnh: Minh Quyết - TTXVN

Việc tổ chức lễ khai giảng đồng loạt tạo nên sự thống nhất trong toàn ngành, đồng thời khơi dậy không khí ngày hội đến trường trên phạm vi cả nước, góp phần kết nối hàng triệu học sinh, sinh viên, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trong cùng một hành trình xây dựng nền giáo dục phát triển, hiện đại, nhân văn và công bằng.

Cùng với sự thống nhất về thời điểm khai giảng, năm học 2026-2027 cũng đánh dấu bước chuyển trong việc sử dụng sách giáo khoa khi cả nước thống nhất sử dụng bộ sách "Kết nối tri thức và cuộc sống".

Việc thống nhất một bộ sách giáo khoa tạo điều kiện để giáo viên tập trung khai thác nội dung, phương pháp và nguồn học liệu; đồng thời mở rộng khả năng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn giữa các nhà giáo ở các địa phương. Trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục được đẩy mạnh, nguồn tài nguyên dạy học cũng có điều kiện được kết nối, bổ sung và khai thác thuận lợi hơn trên phạm vi toàn quốc.

Điều quan trọng hơn là sách giáo khoa không chỉ là phương tiện duy nhất của quá trình dạy học. Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định, sách giáo khoa chỉ là tài liệu cụ thể hóa các yêu cầu cần đạt, không phải là khuôn mẫu cứng nhắc cho hoạt động dạy học. Từ một bộ tài liệu chung, vai trò chuyên môn, năng lực sáng tạo và khả năng tổ chức hoạt động giáo dục của người thầy càng trở nên quan trọng. Đây cũng là cơ sở để các nhà trường tiếp tục chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực và khả năng tự học của học sinh.

Sắp xếp mạng lưới trường học - đổi mới từ tổ chức đến quản trị

Một trong những điểm mới nổi bật của năm học 2026-2027 là việc sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục công lập trong tổng thể chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Đây không đơn thuần là việc giảm số lượng đầu mối, mà là quá trình tổ chức lại mạng lưới trường học phù hợp hơn với quy mô dân số, phân bố dân cư, điều kiện địa bàn và nhu cầu học tập của người dân. Mục tiêu cao nhất vẫn là bảo đảm quyền học tập, cơ hội tiếp cận giáo dục của học sinh, đồng thời sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực về đội ngũ, cơ sở vật chất và ngân sách.

Một tiết dạy tăng cường Tiếng Việt cho trẻ đồng bào dân tộc thiểu số tại trường Tiểu học Lâm Giang, xã Hàm Thuận Bắc, tỉnh Lâm Đồng. Anh: Chu Quốc Hùng - TTXVN

Theo tổng hợp của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cả nước dự kiến giảm khoảng 46,73% đầu mối cơ sở giáo dục, tương đương khoảng 17.353 đầu mối so với ngày 1/7/2025. Nhiều địa phương đang hình thành các mô hình trường nhiều cấp học, trường chính gắn với phân hiệu, điểm trường, phù hợp hơn với đặc điểm dân cư và địa bàn. Báo cáo từ 28/34 tỉnh, thành phố cho thấy sau sắp xếp dự kiến hình thành khoảng 2.254 trường phổ thông có nhiều cấp học.

Điều quan trọng là hiệu quả của quá trình sắp xếp không được đo bằng số lượng đầu mối giảm đi, mà được đánh giá bằng chất lượng giáo dục, hiệu quả sử dụng đội ngũ và cơ sở vật chất, cũng như khả năng bảo đảm cơ hội học tập bình đẳng cho học sinh.

Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh, ngày 30/8/2026 là mốc hoàn thành việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập, tuy nhiên đây không phải điểm kết thúc của quá trình này. Mục tiêu cuối cùng của sắp xếp là giảm đầu mối quản lý nhưng tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực; giảm việc hành chính cho giáo viên nhưng tăng thời gian cho học sinh; và quan trọng nhất là nâng cao chất lượng, đồng thời bảo đảm công bằng trong cơ hội tiếp cận giáo dục.

Các nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026-2027

Trước thềm năm học mới, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 31/CT-TTg ngày 5/8/2026 về thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm năm học 2026-2027, yêu cầu toàn ngành Giáo dục tạo chuyển biến rõ nét, thực chất, tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Trọng tâm đầu tiên là đổi mới tư duy, phương thức quản lý, chuyển mạnh từ "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục"; hoàn thiện thể chế, chính sách, tăng cường kỷ cương, trách nhiệm thực thi và xây dựng văn hóa trung thực, liêm chính; khắc phục bệnh thành tích, không chạy theo tỷ lệ lên lớp, tốt nghiệp, bảo đảm đánh giá thực chất năng lực người học.

Học sinh Trung học cơ sở Nguyễn Bỉnh Khiêm hào hứng với trải nghiệm sáng tạo. Ảnh: TTXVN phát

Tiếp tục sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, cơ cấu lại trường lớp, tổ chức bộ máy và đội ngũ giáo viên. Triển khai phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3-5 tuổi, giáo dục bắt buộc THCS; thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới; triển khai một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông thống nhất trong cả nước. Đẩy mạnh đổi mới nội dung, phương pháp dạy học; tăng cường ngoại ngữ, STEM/STEAM, kỹ năng số, giáo dục thể chất, nghệ thuật và hướng nghiệp.

Đổi mới kiểm tra, đánh giá và thi cử, giảm các kỳ thi, cuộc thi không cần thiết, giảm áp lực cho học sinh, giáo viên và phụ huynh; tăng cường phòng, chống gian lận, xử lý nghiêm các vi phạm.

Về đội ngũ nhà giáo, tiếp tục cơ cấu lại theo hướng tăng giáo viên trực tiếp giảng dạy, tuyển đủ giáo viên ngay từ đầu năm học, khắc phục thừa, thiếu cục bộ; nghiên cứu chính sách thu hút giáo viên, nhất là giáo viên môn đặc thù và công tác tại vùng khó khăn. Đồng thời, phát triển giáo dục nghề nghiệp, đào tạo nhân lực kỹ năng nghề cao và triển khai chiến lược phát triển giáo dục đại học, tập trung vào nhân lực chất lượng cao, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Một nhiệm vụ quan trọng là xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, tư vấn tâm lý, sức khỏe học đường; phòng, chống bạo lực học đường, ma túy, thuốc lá điện tử, xâm hại trẻ em và các nguy cơ trên môi trường mạng. Các địa phương phải chú trọng bảo đảm dinh dưỡng, an toàn thực phẩm trong bữa ăn học đường. Xây dựng hệ sinh thái giáo dục số, hoàn thiện cơ sở dữ liệu giáo dục quốc gia, giảm hồ sơ giấy và thủ tục hành chính.

Đồng thời, chấm dứt tình trạng "xã trắng" không có người phụ trách giáo dục trong năm 2026, bảo đảm mỗi xã có nhân sự đủ năng lực tham mưu, quản lý lĩnh vực này. Các địa phương ưu tiên nguồn lực bảo đảm đủ trường, lớp, giáo viên, sách giáo khoa, thiết bị; hỗ trợ học sinh, giáo viên tại vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng khó khăn; bảo đảm quyền học tập, không để việc sắp xếp mạng lưới tạo thêm rào cản địa lý và chi phí.

Chỉ thị cũng yêu cầu công khai, minh bạch các khoản thu, chống lạm thu, xử lý nghiêm việc ép buộc hoặc gợi ý học thêm trái quy định. Đối với các xã biên giới đất liền, ưu tiên nguồn lực xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp, bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả đầu tư.

Xây dựng thế hệ công dân có tri thức, bản lĩnh, năng lực sáng tạo và khát vọng cống hiến

Năm học 2026-2027 diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực chất lượng cao. Giáo dục không chỉ thực hiện nhiệm vụ truyền đạt tri thức mà còn phải chuẩn bị con người cho nền kinh tế số, kinh tế tri thức và quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Từ giáo dục phổ thông đến giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, yêu cầu gắn đào tạo với khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và nhu cầu phát triển của đất nước ngày càng rõ nét.

Nhiều trường học tại Tây Ninh đổi mới môi trường học tập toàn diện. Ảnh: Đức Hạnh-TTXVN

Vì thế, một năm học mới không chỉ bắt đầu bằng tiếng trống khai trường. Đằng sau khoảnh khắc ấy là sự chuẩn bị của cả hệ thống, là những thay đổi về tổ chức, quản trị, chương trình, phương pháp dạy học, công nghệ và đội ngũ. Những thay đổi ấy đều hướng tới một mục tiêu nhất quán: tạo dựng môi trường giáo dục tốt hơn cho người học, phát huy tốt hơn vai trò của nhà giáo và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực xã hội dành cho giáo dục.

Với sự vào cuộc của các cấp, các ngành, sự đồng hành của gia đình và xã hội, đặc biệt là tâm huyết, trách nhiệm của đội ngũ nhà giáo, năm học 2026-2027 được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo những chuyển biến tích cực, góp phần xây dựng thế hệ công dân có tri thức, bản lĩnh, năng lực sáng tạo và khát vọng cống hiến - nguồn lực quan trọng để đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới.

Minh Hiếu/TTXVN