Mục tiêu cuối cùng là sau sắp xếp, học sinh được học tập tốt hơn, giáo viên có điều kiện làm tốt hơn

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông, Bộ GD-ĐT Thái Văn Tài. Ảnh: ANH KIM

* PHÓNG VIÊN: Từ khi có các chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ đến nay, Bộ GD-ĐT đã triển khai như thế nào, thưa ông?

* Ông THÁI VĂN TÀI: Bộ GD-ĐT đã tổ chức hội nghị toàn quốc với giám đốc sở GD-ĐT, thành lập các đoàn công tác trực tiếp làm việc với UBND các tỉnh, sở GD-ĐT, UBND cấp xã và các cơ sở giáo dục; thiết lập cơ chế cập nhật tình hình, tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của địa phương để kịp thời tháo gỡ.

Việc sắp xếp trường học bảo đảm không ảnh hưởng đến quyền lợi học tập của học sinh. Ảnh: DƯƠNG TRIỀU

Qua thực tiễn, một số vấn đề về vị trí việc làm, cơ cấu tổ chức, số lượng cấp phó, biên chế và bố trí nhân sự hỗ trợ giáo dục đã được bộ tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền. Nghị quyết 37/2026/NQ-CP ngày 5-8 của Chính phủ (về cơ cấu, số lượng và một số chính sách đối với hiệu trưởng, giám đốc, phó hiệu trưởng, phó giám đốc, nhân sự hỗ trợ giáo dục khi thực hiện sắp xếp) đã tạo cơ sở để các địa phương xử lý đội ngũ sau sắp xếp.

* Đến thời điểm hiện nay, kết quả sắp xếp của các địa phương đạt được như thế nào so với mục tiêu và tiến độ Chính phủ đề ra?

* Đến thời điểm đánh giá, bình quân cả nước dự kiến giảm 46,73% đầu mối cơ sở giáo dục, tương đương 17.353 đầu mối so với thời điểm 1-7-2025. Có 10 địa phương dự kiến giảm trên 50%, còn lại giảm từ 35% đến 50%.

Tuy nhiên, không nên chỉ nhìn vào con số giảm đầu mối để đánh giá kết quả. Điều đáng ghi nhận là nhiều địa phương đã chủ động xây dựng phương án phù hợp với điều kiện dân cư, địa bàn và nhu cầu học tập; đồng thời hình thành các mô hình trường nhiều cấp học, trường có phân hiệu, điểm trường, trường chính gắn với các phân hiệu, điểm trường. Theo báo cáo từ 28/34 tỉnh, thành, sau sắp xếp dự kiến hình thành 2.254 trường phổ thông có nhiều cấp học.

Đặc biệt, các địa phương đã từng bước chuyển từ tư duy “sáp nhập trường” sang “tổ chức lại mạng lưới và mô hình quản trị nhà trường”. Đây là điểm quan trọng để bảo đảm việc sắp xếp không chỉ đạt mục tiêu về tổ chức bộ máy mà thực sự tạo ra chuyển biến về hiệu quả hoạt động và chất lượng giáo dục.

Nếu chỉ giảm số lượng trường mà học sinh phải đi học xa hơn, giáo viên không được bố trí hợp lý, chất lượng dạy học không được nâng lên thì việc sắp xếp không đạt được mục tiêu đặt ra.

* Việc sắp xếp như vậy ảnh hưởng khá lớn đến đội ngũ cán bộ giáo dục, thưa ông?

* Trên thực tế, sau sắp xếp, một trường có thể tổ chức theo mô hình trường chính, phân hiệu, điểm trường. Khi đó, đội ngũ giáo viên có thể được sử dụng linh hoạt giữa các phân hiệu, giữa các cấp học; những môn học có tính đặc thù như Tiếng Anh, Tin học, Nghệ thuật, Giáo dục thể chất, có điều kiện sử dụng giáo viên hiệu quả hơn. Đồng thời, cơ sở vật chất như phòng máy, phòng thí nghiệm, thư viện, sân bãi được chia sẻ và khai thác tốt hơn.

Việc sáp nhập các cơ sở giáo dục cũng làm giảm tình trạng giáo viên phải làm công việc hành chính, kiêm nhiệm văn thư, thư viện, thiết bị… do thiếu nhân viên hỗ trợ. Điều này, giúp giáo viên tập trung hơn cho công tác chuyên môn và học sinh.

Bộ GD-ĐT ước tính sau sắp xếp có hơn 32.000 cán bộ quản lý có thể bố trí sang làm giáo viên, góp phần giải quyết tình trạng thiếu giáo viên. Cùng với đó, có hơn 11.000 nhân viên hành chính dôi dư cần tiếp tục được sắp xếp ở nhiều địa phương. Vì vậy, đây không phải bài toán “giảm người”, mà là tái cơ cấu và sử dụng nguồn nhân lực hiệu quả hơn.

* Tới đây, Bộ GD-ĐT tiếp tục chỉ đạo như thế nào để việc sắp xếp trường học ở các địa phương sớm hoàn thành đạt hiệu quả cao?

* Nhiệm vụ quan trọng nhất là hoàn thành việc sắp xếp đúng tiến độ 30-8, nhưng phải bảo đảm đúng mục tiêu, nguyên tắc và không làm ảnh hưởng đến việc chuẩn bị năm học mới. Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục theo dõi sát tiến độ từng địa phương, kiểm tra, đôn đốc và kịp thời hướng dẫn những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai; phối hợp với các bộ, ngành và địa phương cơ cấu lại đội ngũ, đặc biệt là giải quyết tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ; ưu tiên nguồn lực cho giáo viên trực tiếp giảng dạy.

Theo tôi, điều quan trọng nhất là không coi ngày 30-8 là thời điểm kết thúc. Sau sắp xếp phải tiếp tục theo dõi, đánh giá bằng dữ liệu và tác động thực tế: chất lượng giáo dục, khoảng cách đi học, việc sử dụng đội ngũ, cơ sở vật chất, hiệu quả quản trị và sự phát triển của học sinh. Mục tiêu cuối cùng không phải là chúng ta sắp xếp được bao nhiêu trường, mà là sau sắp xếp, mỗi học sinh được học tập tốt hơn, mỗi giáo viên có điều kiện làm tốt hơn công việc của mình và hệ thống giáo dục vận hành hiệu lực, hiệu quả hơn.

LÂM NGUYÊN