Tân sinh viên vượt chông gai: Đau đầu chọn phòng trọ, làm thêm, 'vỡ mộng' với ngành học

Thử thách tân sinh viên

Chỉ còn ít ngày nữa, các tân sinh viên khóa 2026 sẽ bắt đầu năm học mới. Bên cạnh việc làm quen với giảng đường, nhiều bạn cũng sẽ lần đầu phải tự giải quyết những vấn đề trước đây chưa từng phải đối mặt: Tìm chỗ ở, quản lý tiền bạc, cân bằng học tập với việc làm thêm hay xác định mình có thực sự phù hợp với ngành đã chọn.

Với Nguyễn Hoài Thanh, sinh viên năm 2 Trường Đại học Thể dục Thể thao, những thay đổi ấy đến gần như cùng lúc. Trong khi đó, Ngọc Duy lại phải đối diện với cảm giác không còn phù hợp với ngành học sau năm đầu đại học.

Thanh từng nghĩ khi lên đại học sẽ thoải mái vì vẫn còn trong "vòng tay gia đình".

Áp lực từ những tiếng ồn vô hình

Năm nhất đại học, Thanh bắt đầu làm Huấn luyện viên cá nhân (PT) sau khi gia đình gặp biến cố tài chính. Khoảng 2 - 3 tháng sau khi nhập học, số tiền chu cấp hằng tháng giảm dần khiến Thanh quyết định đi làm để tự trang trải cuộc sống và hỗ trợ gia đình.

Công việc mới khiến Thanh phải chia thời gian cho học tập, công việc và các mối quan hệ xã hội. Có thời điểm, khối lượng công việc lớn choán phần lớn quỹ thời gian và khiến bạn cảm thấy quá tải.

Áp lực ấy còn cộng thêm những rắc rối về chỗ ở. Khi tìm phòng, Thanh chủ yếu quan tâm đến chi phí nhưng chưa chú ý nhiều đến môi trường xung quanh. Đến khi chuyển vào, cậu sinh viên mới nhận ra tiếng ồn và nếp sinh hoạt của khu trọ ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian nghỉ ngơi.

Thanh nuôi cá như một cách thư giãn, giảm stress.

"Dù khu trọ có quy định giữ im lặng sau mười giờ đêm nhưng việc hàng xóm hát karaoke hằng ngày và kéo dài đến khuya khiến mình không có khoảng thời gian trống thật sự để hồi phục sức khỏe tinh thần, dẫn đến việc stress nhiều hơn", Thanh chia sẻ.

Thanh sau đó đã chuyển sang khu vực yên tĩnh hơn. Kinh nghiệm Thanh rút ra: Tìm phòng trọ không nên chỉ quan tâm tới giá thuê hay số người ở ghép mà cần tìm hiểu cả tình hình, lối sinh hoạt của khu dân cư trước khi quyết định.

Cho mình thời gian đánh giá kỹ ngành học

Nếu Thanh phải vất vả xoay xở với tiền bạc và chỗ ở, Duy lại gặp vấn đề khác: Cảm giác không còn phù hợp với ngành học.

Khi biết mình trúng tuyển ngành Ngôn ngữ Anh, Duy từng vui, tự hào và nhẹ nhõm sau 12 năm học tập. Những tháng đầu đại học cũng mang đến nhiều trải nghiệm mới.

Tuy nhiên, sau khoảng một năm, khi bắt đầu học các môn chuyên ngành như Lý thuyết dịch, Phiên dịch, Biên dịch hay Tiếng Anh Thương mại, Duy cảm thấy nội dung học thiên về lý thuyết khiến mình không còn hào hứng như trước.

"Mình bị vỡ mộng vì mọi thứ không còn như tưởng tượng. Mình cảm thấy rất nặng nề, giống như bị nhốt vào một cuốn tập và năng lượng không được giải phóng", Duy kể.

Duy đã thi lại và trúng tuyển ngành Diễn viên Kịch, Điện ảnh - Truyền hình.

Thay vì bỏ ngành ngay, Duy tham gia Đoàn - Hội, câu lạc bộ và các hoạt động thiện nguyện để hiểu rõ hơn về mình. Qua những trải nghiệm này, bạn nhận ra mình thích dẫn chương trình, diễn xuất, ca hát và phù hợp với môi trường sân khấu.

Từ đó, Duy quyết định thi lại vào Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh và học song song với ngành Ngôn ngữ Anh. Hiện tại, bạn tham gia Câu lạc bộ Guitar và Câu lạc bộ MC.

Với Duy, việc nhận ra mình không phù hợp với ngành học không đồng nghĩa phải lập tức đưa ra quyết định bỏ học. Những trải nghiệm bên ngoài lớp học giúp bạn có thêm cơ sở để hiểu bản thân trước khi lựa chọn hướng đi mới.

Làm thêm: Biết mình đang cần gì

Thanh và Duy đều đi làm từ năm nhất với những lý do khác nhau. Thanh tìm việc khi gia đình gặp khó khăn về tài chính còn Duy chủ động kiếm tiền để tự trang trải học phí cho văn bằng thứ hai.

Duy chia sẻ về hành trình đi làm từ năm nhất và mức thu nhập từ các công việc này.

Với Duy, công việc không chỉ mang lại thêm thu nhập mà còn là cơ hội để thử sức với những kỹ năng từng rèn luyện từ các hoạt động ở trường. Trong khi đó, sau trải nghiệm từng bị quá tải, Thanh dần học cách kiểm soát thời gian và dành khoảng 30 phút mỗi tối để nhìn lại lịch trình trong ngày.

Từ trải nghiệm của mình, Thanh cho rằng nếu không chịu áp lực kinh tế, sinh viên không nên đặt nặng chuyện kiếm tiền ngay từ năm nhất. Nếu lựa chọn đi làm, đặc biệt với những công việc không liên quan đến ngành học, việc kiểm soát thời gian là điều cần được cân nhắc để không ảnh hưởng đến việc học.

Hai câu chuyện cũng cho thấy "đi làm thêm" không phải một công thức chung cho tất cả sinh viên. Có người cần thu nhập để tự trang trải cuộc sống, có người muốn chủ động với việc học hoặc tìm thêm cơ hội trải nghiệm. Điều quan trọng là mỗi người cần biết mình đang cần gì và giới hạn của bản thân ở đâu.

Năm nhất vì thế không chỉ có những bài kiểm tra trên giảng đường. Với Thanh và Duy, đó còn là lần đầu phải tự chọn nơi mình sống, tự quản lý thời gian, tiền bạc và thậm chí xem lại một lựa chọn tưởng như đã được quyết định từ trước.

Tôn Huy (thực biện)